ECB’s eerste test als toezichthouder is pas het begin – Karel Lannoo

Bij haar eerste test als toezichthouder vraagt de ECB 25 eurozonebanken (van de 130 banken) een bijkomend kapitaal van samen €25 miljard. Het betreft negen banken in Italië, gevolgd door Griekenland en Cyprus. De helft van die 25 banken anticipeerden de resultaten reeds en slaagden erin via kapitaalsuitgiftes of converteerbare obligaties hun kapitaal op te krikken.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Naar de resultaten werd door de markten met spanning uitgekeken, gezien de test voor de ECB en de twijfels over de gezondheid van de Europese banken. De resultaten worden als gunstig voor de banken gezien, vermits de meeste positieve prognoses eerder dit jaar over een minimum van €60 miljard spraken.

Audit voor alle grote banken

Voor de ECB op 4 november 2014 het toezicht van de grootste banken in de eurozone overneemt, als deel van het Bankunie-project, voerde ze een ‘Asset Quality Review’ uit. Met deze oefening wilde de ECB zekerheid hebben over de kwaliteit van de activa op de bankbalansen. De oefening is ongezien in de geschiedenis van de Europese integratie, nu voor de eerste maal op basis van gestandaardiseerde definities, ook voor bijvoorbeeld vervallen uitstaande kredieten, alle grote banken in de eurozone aan een audit werden onderworpen. Hierbij waren circa 6000 personen betrokken, vooral van de grote auditkantoren.

De uitdaging voor de ECB was enerzijds haar geloofwaardigheid te behouden, en anderzijds ook niet te veel twijfels te zaaien over de vooruitzichten van de banksector in de eurozone. De resultaten weerspiegelen landsgewijs deels de verwachtingen. Italië, het land dat nog grote structurele hervormingen moet aanvatten, heeft ook de meeste banken die bijkomende inspanningen moeten leveren. Griekenland en Cyprus moeten proportioneel het meest herkapitaliseren, wat ook niet verwondert gezien de draagwijdte van de crisis in beide landen. Daartegenover staat er maar één Spaanse bank op de lijst, nu Spanje de voorbije 2 jaar reeds grondig zijn financiële sector saneerde. Voor België is er het oude Dexia, dat als restbank toch wordt opgedoekt, en Axa Bank, waar de verzekeraar reeds het tekort bijpaste.

Geen enkele grootbank

Het meest verwonderlijke is dat er geen enkele grootbank of ‘too big to fail’-bank op de lijst staat. De grootste bank van de 25 is Monte dei Paschi di Siena, die naar Europese normen vrij klein is. Enerzijds hebben die banken gemakkelijk toegang tot de kapitaalmarkten en konden ze reeds eventuele tekorten anticiperen, wat verschillende ook deden. Maar de belangrijkste verklaring is dat grote banken geavanceerde systemen hebben om hun risico’s te beoordelen, wat hen toelaat vlotter aan de minimumnorm, 8% minimum risico-gewogen kapitaal, te voldoen.

Die unieke minimumnorm van 8% is de achilleshiel van de test, omdat het banken toelaat activa naar risico te wegen, waarbij verschillende belangrijke activa, zoals overheidsobligaties of hypothecaire kredieten, als risicoloos of van beperkt risico geboekt staan. Daarenboven is het aandeel risico-gewogen activa als deel van de totale activa de laatste jaren gedaald. Zo komt het dat het Common Equity Tier 1, de prudentiële norm, voor de grote Europese banken in de periode 2006-2013 steeg van 8% naar 13%, terwijl de gewone kapitaalsratio of ‘leverage ratio’ maar steeg van 4% naar 4,7% in diezelfde periode.

Gezondheid van de Europese banksector verbeteren

De taak voor de ECB is dus voor de komende maanden en jaren, nu ze haar ‘acid test’ heeft toegepast, langzamerhand de maatstaven voor de eurozonebanksector uit te breiden. Enerzijds is dit nog moeilijk, gezien een minimum ‘leverage ratio’ bijvoorbeeld wettelijk nog niet van toepassing is, maar anderzijds zal dit ook nodig zijn wil ze haar geloofwaardigheid behouden, en geleidelijk de gezondheid van de Europese banksector verbeteren.

Maar daar blijft het niet bij. Hoewel de ECB toezicht zal uitoefenen op de grootste banken, die 85% van de activa van de eurozone vertegenwoordigen, zal ze ook moeten bewaken dat de andere banken, die onder nationaal toezicht blijven, aan dezelfde normen voldoen. Daarenboven zijn er ook landen van buiten de eurozone, zoals Denemarken, die er binnenkort voor zullen kiezen om aan het ECB-toezicht deel te nemen. En vooral zal de ECB ervoor moeten zorgen dat ze over de middelen en personen beschikt om dagelijks toezicht uit te oefenen, iets waar ze binnen twee weken mee van start gaat.

(De auteur is directeur van het Centre for European Policy Studies (CEPS) - www.ceps.eu)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.