Lang leve de schrijver-ondernemer - Walter Van Steenbrugge

De Boekenbeurs werd afgelopen donderdag op gang geschoten, al viel er niet veel geknal te bespeuren. Meer kommer en kwel, nu enkele uren voordien in vrij schimmige communicatie het teloorgaan van ‘De Bezig Bij Antwerpen’ werd aangekondigd.

André Vandorpe, voorzitter van Boek.be, mocht dan wel dapper op het grote belang van het boek wijzen, de toon die de Vlaamse regering reeds enkele jaren geleden liet horen om minder budgetten vrij te maken voor de culturele sector, lijkt zich gestaag en persistent verder te zetten, en ook de boekensector in een wurggreep te houden. Josse De Pauw en Erwin Mortier konden voordien in juweeltjes van proza hun messcherpe pen botvieren op de dove overheid, en de hoge nood aan een zuurstofrijke cultuur onderlijnen, het komt mij voor dat ook dit parels voor de zwijnen zijn.

Iets meer fundamenteel lijkt hoognodig.

Klein goed doel

Nu net tijdens de week dat men in Antwerpen 150.000 Boekenbeursbezoekers verwacht, wordt in Parijs de ‘semaine de l'entrepreneuriat social’ georganiseerd. Acht jaar nadat Muhammad Yunus de Nobelprijs voor de Vrede won en de uitvinder was van het microkrediet - systeem waardoor mensen die werden uitgesloten door de klassieke banken om geld te lenen toch kleine geldsommen kunnen opnemen -, is in Frankrijk sedert 31 juli 2014 de Wet op de sociale en solidaire economie van kracht. Deze wet geeft aan ondernemingen die aan de hand van een commercieel beproefd businessplan projecten met een impact op de grote sociale problemen van de mensheid uitwerken, een speciaal statuut.

Winst wordt nagestreefd, maar wordt één op één aangewend voor het bereiken van hogere doelen, die zich situeren op het niveau van het klimaat, de werkloosheid, de ongelijke verdeling van de sociale lasten, de vergrijzing, de demografie, de armoede, het analfabetisme, de verloedering van het cultureel erfgoed en zo meer.

Enkele voorbeelden:

Niet of onvoldoende gebruikte sportzalen worden ingezet om bejaarden te doen bewegen en te doen sporten (fit class) of om net van borstkanker geopereerde vrouwen te laten herstellen.
Gebruikte smartphones worden gerecycled door langdurige werklozen (recommerce solutions). Ratten worden afgericht om tbc en mijnen op te sporen (apopo). Communities worden opgezet om regionale biologische landbouwproducten op lokaal niveau te verhandelen (la ruche qui dit oui, manger mieux, manger juste). World Toilet Organisation, richtte een franchisemodel op om goedkopere toiletten te installeren op plaatsen waar geen sanitaire voorzieningen zijn.

Deze projecten zijn vanuit meerdere invalshoeken een zegen. Mensen worden op een ethische en menswaardige manier aan het werk gezet in functie van een sociale en solidaire samenleving.
People, planet en profit, waarbij in plaats van de maximale return voor de aandeelhouders een fair terugvloeien wordt verstrekt, maar de reële benefits ten goede komen van mens en planeet. De Franse wetgever gaat voorop en creëerde dus ‘de commerciële vennootschap zonder winstgevend doel’.

Nu reeds werden in Frankrijk cijfers vrijgegeven om de heilzame werking van een sociale en solidaire economie aan te tonen.
Eén op de tien Franse ondernemingen is reeds geschoeid op een dergelijke leest, tien procent van de actieve bevolking is aan het werk in een dergelijk project, biedt jobs aan 2,3 miljoen werknemers, waarvan, jawel, 67 procent vrouwen. Studies wijzen uit dat van deze sociale business veel meer innovatie en creativiteit uitgaat, zodat ook veel nieuwe uitdagingen deze speciale soort economie doet boomen.

Het sociaal entrepreneurschap kan uiteraard ook in de publieke sector worden nagestreefd. Het loont zeker de moeite na te gaan of de culturele wereld in dit landschap niet kan gedijen, meer nog, nieuwe horizonten kan aftasten om in plaats van verder te morren aan de zijlijn, tot actie, tot entrepreneurschap over te gaan.

(De auteur is strafpleiter.)

lees ook