Verliest Obama de controle over het Congres?

In de Verenigde Staten wordt dinsdag een nieuw Congres of parlement gekozen. Het resultaat zal bepalend zijn voor de twee laatste jaren van de regering van president Barack Obama. Het is vooral uitkijken of de Democraten van Obama de meerderheid in de Senaat behouden.

Het gaat om de zogenoemde "mid-term elections" of verkiezingen die om de twee jaar plaatsvinden, tussen die voor een president in. Er wordt dan steeds een volledig nieuw Huis van Afgevaardigden verkozen evenals een derde van de Senaat.

Voor president Barack Obama staat er veel op het spel, want de verkiezingen zullen de laatste twee jaar van zijn ambtstermijn bepalen. Obama heeft dan ook uitgebreid campagne gevoerd om zijn Democratische kandidaten te lande te ondersteunen.

De peilingen zitten de president alleszins niet mee. Zijn populariteit is fors gedaald. Veel Amerikanen zijn ontevreden over hun lonen en de economie, al boert die niet echt slecht, en er is ook kritiek op de manier waarop Obama buitenlandse problemen zoals de crises in Syrië en Irak aanpakt.

Hoe dan ook is het een traditie dat de partij van de president bij de "mid-term elections" stemmen en zetels verliest. Zege of nederlaag wordt dan gedefinieerd in termen van hoe groot het verlies is en welke meerderheden er in beide kamers gevormd zullen worden.

Obama begon zijn eerste twee jaar met een Democratische meerderheid in beide kamers, sinds 2010 is het Congres verdeeld en als het tegenzit beëindigt hij zijn laatste twee jaar met een "vijandig" Republikeins Congres, al wil dat nog niet meteen zeggen dat de VS dan onbestuurbaar worden.

In de schaduw van de parlementsverkiezingen worden er in veel staten ook nog gouverneurs gekozen. Die leiden hun eigen staat, maar kunnen ook nationaal belang hebben.

"High Noon" in de Senaat

De hevigste slag wordt uitgevochten in de Senaat. Daar hebben de Democraten van president Obama een meerderheid van 55 zetels tegenover 45 voor de Republikeinen. 

Dat lijkt een stevige meerderheid, maar van de 33 zetels die er nu op het spel staan, zijn de meesten in handen van de Democraten en minder van de Republikeinen. Dat komt omdat de zetels die nu te verdelen zijn, in 2008 toegekend werden tijdens de eerste verkiezingszege van Obama als president en toen hebben de Democraten veel winst geboekt.

Mochten de Democraten de controle over de Senaat verliezen, zou dat een morele klap zijn voor de president en wordt het voor hem moeilijker om in zijn laatste jaren belangrijke benoemingen zoals die voor het Hooggerechtshof en topambtenaren door te voeren. Met dat soort benoemingen kan Obama invloed uitoefenen tot voorbij zijn ambtstermijn.

Nog een detail: het is precies 100 jaar geleden dat de Senaat voor het eerst rechtstreeks verkozen werd. Daarvoor werden de senatoren steeds gekozen door de parlementen van de deelstaten.

Het Huis blijft wellicht Republikeins

In het huidige Huis van Afgevaardigden heeft de Republikeinse partij van voorzitter John Boehner (links) sinds 2010 een meerderheid van 233 tegenover 199 Democraten en er zijn drie zetels vacant.

In het Huis wordt belangrijk wetgevend werk verricht en daar is dus al vier jaar een andere meerderheid dan die van de Democratische partij van president Barack Obama. Lange tijd leek die Republikeinse meerderheid er vooral op gebrand om Obama stokken in de wielen te steken, maar de voorbije twee jaar ging de samenwerking vlotter, ook al omdat de kiezer het gehakketak rond het schuldplafond en andere kwesties niet echt kon smaken.

De Republikeinen probeerden daarom wat constructiever aan politiek te doen, al voelen ze nog altijd de hete adem van hun oerconservatieve vleugel Tea Party in hun nek.

Het is vrijwel zeker dat de Republikeinen hun greep op het Huis zullen versterken. De mate waarmee dat gebeurt, zal als winst of verlies voor de president worden beschouwd. Hoe dan ook worden in Washington nu de politieke kaarten geschud tot de volgende presidentsverkiezingen van 2016.