Vleermuizen verstoren elkaars sonarsignalen

Niet alleen mensen vechten in het luchtruim bitse duels uit, het blijkt nu dat ook vleermuizen dat doen. Amerikaanse geleerden hebben ontdekt dat guanovleermuizen de echolocatie verstoren die hun rivalen tijdens de jacht gebruiken om insecten op te sporen en te vangen. De vleermuis die het signaal verstoord heeft, heeft dan meer kans om zelf het insect te vangen.
Guanovleermuizen vliegen bij valavond uit de Bracken Bat Cave in Texas.

Guanovleermuizen zijn middelgrote vleermuizen die voorkomen van het midden van de Verenigde Staten tot het zuiden van Argentinië. Ze zijn bekend voor de grote kolonies die ze vormen in het zuiden van de VS. De grootste kolonie ter wereld, in de Braken Bat Cave in Texas, bestaat uit wel 20 miljoen dieren, andere kolonies tellen al snel ook een miljoen dieren of meer. Die grote kolonies jagen allemaal op dezelfde prooien, zodat de concurrentie tussen de dieren bijzonder hevig is.

Vleermuizen gebruiken echolocatie, ze stoten ultrasoon geluid uit dat weerkaatst op objecten en waarvan ze de weerkaatsing opvangen met hun grote oren. Daardoor kunnen ze navigeren in het donker en bepalen waar hun prooien, vliegende of rustende insecten, zich bevinden.

Uit geavanceerde video- en geluidsopnamen is nu gebleken dat de vleermuizen de echolocatie van hun rivalen verstoren als die op het punt staan een prooi te verschalken. Net als een vleermuis een insect uit de lucht wil plukken, slaakt een andere jagende vleermuis een speciale "verstorende" kreet, die de eerste vleermuis belet zijn prooi te vangen.

"De vleermuizen storen hun rivalen om hen te beletten insecten te vangen, zodat de "storende" vleermuis de gelegenheid heeft om de prooi te vangen"; zei bioloog Aaron Corcoran van de Wake Forest University in Noord Carolina. Corcoran leidde de studie die gepubliceerd is in Science. "De vleermuis die op het punt stond de prooi te vangen, heeft 86 procent minder kans op succes als zijn signaal gestoord wordt."

Volgens de onderzoekers is de guanovleermuis de eerste soort waarvan geweten is dat ze deze techniek gebruikt, maar mogelijk doen andere vleermuizen hetzelfde.

AP2005

"Akoestische oorlogvoering"

De verstorende roep heeft een toonhoogte die snel op en neer gaat, en die alle frequenties beslaat die vleermuizen gebruiken om insecten te lokaliseren en te vangen. De vleermuis die op jacht is, hoort tegelijk de storende roep en de echo's van zijn eigen echolocatie, waardoor hij niet meer in staat is om de juiste plaats van het insect te bepalen.

"De storende roep schommelt in frequentie zoals het vibrato van een operazanger. Wij kunnen het natuurlijk normaal niet horen, omdat de frequentie te hoog is. Als je frequentie verlaagt tot binnen ons bereik, klinkt het enigszins als het lied van een vogel", zei bioloog Bill Conner van Wake Forest, die ook aan de studie heeft deelgenomen. 

"Dit is de natuurlijke versie van akoestische oorlogvoering", zei Corcoran. "Het verstoren lijkt op de technieken die gebruikt worden in moderne oorlogvoering met vliegtuigen", voegde Conner daaraan toe. "Ik vergelijk het met een piloot die de radar verstoort van een naderende raket."

De studie heeft aangetoond dat de geluiden van de vleermuizen minstens drie functies hebben: echolocatie, communicatie met soortgenoten en nu ook het verstoren van de echolocatie. Het is geweten dat de guanovleermuizen minstens 15 verschillende roepen gebruiken om te communiceren, onder andere om een partner te lokken, om mannetjes af te schrikken, of om hun moeder te roepen.