"Ik denk dat mijn boek inderdaad een klassieker kan zijn"

Schrijver Stefan Hertmans denkt dat literatuur niet te vatten is in een pikorde, maar vindt het wel "prettig" dat hij gisteren bekroond is met de AKO-literatuurprijs. De Vlaamse auteur is duidelijk trots op wat hij bereikt heeft met "Oorlog en terpentijn". Met de geldprijs wil hij tijd kopen om aan zijn volgende boek te werken, zo zegt hij in een interview met "De ochtend" op Radio 1.
  • Bent u al een beetje bekomen?

Ik heb een uur of drie kunnen slapen, dat scheelt wel.

  • U had op voorhand gezegd dat u het niet verwachtte. Het was dus toch een verrassing voor u gisteren?

Ik ga er nooit vanuit dat ik zo'n prijs krijg. Ik ga naar de uitreiking met het idee dat literatuur niet echt een pikorde is. Maar zo’n wedstrijd heeft zijn voordelen, het brengt literatuur onder de aandacht. Dus je doet eraan mee, maar je boek staat of valt er niet mee en ik gun mijn collega’s evenzeer de prijs. Maar het is natuurlijk prettig als het gebeurt.

  • De jury schreef bij bij het bekendmaken van de shortlist dat u een klassieker hebt geschreven. Was dat al een indicatie?

Ik wist dat niet. Omdat je nooit kan peilen wat de jury zal doen. De jury kan ook beslissen: goed, dat is al een klassieker, laten we een boek highlighten dat niet in de aandacht staat. Dus dat waren voor mij geen signalen om daarvan uit te gaan. Nu begrijp ik natuurlijk dat het wel in die richting bewoog. Er was een tijd dat jury’s weken op voorhand de winnaar kozen en dan lekte dat wel eens uit. Dat gebeurt niet meer. Nu wordt er vergaderd een paar uur voor de prijs wordt uitgereikt. Het bleef volgens mij ook voor de juryleden iets waar ze tot op het laatste moment openheid over hadden.

  • Wat vindt u zelf het mooiste compliment van de jury?

Ik denk wel dat het inderdaad een klassieker zou zijn. Het is een van die boeken die voor onze samenleving, onze geschiedenis en ons collectief geheugen iets kunnen betekenen. Als je een klein steentje kan maken dat in die muur van het collectief geheugen betekenis heeft, dan kan je tevreden zijn volgens mij.

  • U kreeg eerder de prijs van de lezersjury van de Gouden Boekenuil. Dit is een professionele jury, doet dat meer deugd?

Het zijn gewoon twee verschillende dingen. De prijs van de lezersjury krijgen, dat is een plebisciet. Zovelen zeggen mij dat ze dit een belangrijk boek vinden of dat het iets met hen gedaan heeft. Een vakjury, dat zijn very opinionated people, die hebben hun opinies over literatuur. Dat kan alle kanten uit. Wanneer zij vanuit hun vakkennis en hun overtuiging zeggen: wij leggen die bekroning daarbovenop, dan gaan de twee voor mij hand in hand.

  • Het gebeurt niet altijd dat een bestseller ook de jury kan overtuigen. Waar ligt de kracht van dit boek volgens u?

Ik denk in de zintuiglijkheid waarmee bijvoorbeeld de armoedige jeugd in het vroeg-industriële Gent wordt beschreven. In het karakter van de man ook (hoofdpersonage Urbain Martien, de grootvader van Hertmans, red.). Het is een soort van Vlaamse stoner. Hij is een kleine mens, die onbekend is gebleven. Maar alle grote emoties van zijn tijd en zijn samenleving zijn door hem heengegaan.Het is ook liefdesroman, een roman over troost en verwerking van de oorlog door kunst. Op een heel ouderwetse manier, die echt iets exotisch heeft. Het lijkt soms wel late renaissance als je ziet hoe het verhaal start. Ik denk dat al die dingen samen -en ook de emoties die in dat boek worden uitgedrukt- dat dat de mensen pakt.

  • Dit boek laat u niet meer los. Er is voortaan een leven voor "Oorlog en Terpentijn" en een leven erna, of niet?

Het heeft mij natuurlijk wel veranderd. Een eerste gevolg is dat ik niet meer kan schrijven op dit ogenblik omdat het te druk is. Ik leid een ander leven dan ik meestal gewoon ben. Het is ook zo dat het waarschijnlijk de blik op mijn ander werk zal veranderen, dat het op een andere manier zal gelezen worden.

  • Wanneer gaat u aan een nieuw boek beginnen?

Eind maart hou ik op met lezingen en dan wil ik toch heel graag aan een nieuw boek beginnen. Ik ga ergens in het buitenland zitten op een plekje waar niemand mij kan vinden.

  • Wat zijn uw plannen met de 50.000 euro?

Ik denk dat ik er vooral tijd mee ga kopen. Ik heb heel wat research te doen voor mij volgende boek, dus het zal wel van pas komen. Ik kan het nuttig besteden.