De spelverdeler of de spits? - Nicolas Bouteca

De partij Groen bepaalt dit weekend welke koers ze de komende jaren zal varen. Het wordt vooral een keuze op stijl want inhoudelijk verschillen beide kandidates nauwelijks van elkaar. Met Van den Brandt kiest men voor een spelverdeler die vooral appelleert aan het verstand van de kiezer, met Almaci voor de panache die nodig is om naast het hoofd ook de buik van de kiezer in vervoering te brengen. Al is de tweedeling minder binair dan ze vaak wordt voorgesteld.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Het is opvallend dat de voorzittersverkiezing bij Groen op stijl wordt uitgevochten. De ecologisten hadden immers lange tijd geen echte voorzitter omdat ze de basisdemocratie als zeer belangrijk beschouwden en lak hadden aan personencultus. De partij gaat traditioneel prat op het belang van het inhoudelijke debat. De vorm is met andere woorden ondergeschikt aan de inhoud.

Kopstukken

Maar door de jaren is men ook bij de Groenen gaan beseffen dat verkiezingen niet louter op inhoud worden gewonnen. Er is ook een sterk boegbeeld nodig. Zo verschenen bij verkiezingen al eens politieke kopstukken op de affiches in plaats van de traditionele aardbol met kind. En na de desastreuze verkiezingen van 2003 werd zelfs afgestapt van de politiek secretaris, een soort eerste onder de gelijken, aan het hoofd van de partij. Voortaan zou ook een wat machtiger voorzitter de krijtlijnen uitzetten.

Ondanks die toegenomen personalisering blijft Groen wel worstelen met de vraag hoezeer ze mag flirten met de personencultus, die hard van doen is in het moderne politiek spel, omdat men zeker niet wil raken aan het zorgvuldig opgebouwde imago van ‘de partij met inhoud’. Groen tracht beide te combineren maar dat ligt niet voor de hand. Vorm en inhoud zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, maar toegeven op het ene vreet toch ook een beetje aan het andere.

De recente kiescampagne van Groen was een goed voorbeeld van hoe men bij de ecologisten ‘the best of both worlds’ tracht te combineren. Er kwamen kopstukken, maar niet één zoals in de meeste andere partijen. Er werden maar liefst vier mensen naar voren geschoven die elk gelinkt waren aan een van de inhoudelijke speerpunten van de partij. Het is moeilijk uit te maken of deze rolverdeling een impact heeft gehad op het al bij al zwakke kiesresultaat, maar het heeft er in elk geval niet toe bijgedragen dat er van de groene zijde een grote uitdager werd aangeleverd die tegenover Bart De Wever in de ring kwam te staan. Het alternatief was er ook toen al, maar net zoals nu lijkt niemand van de Vlaamse linkerzijde dit te kunnen verwoorden.

Spelverdeler of spits

Vanuit die context lijkt de keuze die de leden van Groen dit weekend maken heel interessant. Het gaat over de mate waarin ecologisten in de eigen schoot de deur openzetten voor de boegbeeldpolitiek. En over de ambitie die ze hebben om al dan niet het voortouw te nemen in de strijd tegen de (centrum)rechtse regeringen van dit land. Kiezen de leden van Groen voor Van den Brandt die de verschillende inhoudelijke raspaardjes wellicht wat meer zal laten stralen? Of gaan ze voor Almaci die wat meer zelf de aandacht naar zichzelf toetrekt maar wel het grootste electorale potentieel van de partij lijkt te hebben? De keuze gaat met andere woorden tussen de spelverdeler of de spits.

Als is die keuze minder binair dan ze vaak wordt voorgesteld. Zo is Van den Brant electoraal niet het watje dat er vaak wordt van gemaakt. Op 25 mei behaalde ze met 5,60% zelfs de hoogste penetratiegraad (verhouding tussen aantal uitgebrachte stemmen in de kieskring en het aantal voorkeurstemmen) van alle Groene lijsttrekkers. Zelfs Almaci (3,87%, tweede van de partij) moest op dat vlak de duimen leggen voor de Brusselse. Al is de kieskring Brussel natuurlijk iets speciaals aan Vlaamse kant en moest Almaci in Antwerpen optornen tegen Bart De Wever, twee ministers, een staatssecretaris en een voor de partij belangrijke concurrent Peter Mertens. Maar ook Almaci zou als voorzitter allicht meer zijn dan de zuivere spits voor wie ze wordt versleten. Ze heeft er immers alle belang bij dat het imago van een sterk inhoudelijke partij overeind blijft. Dat heeft Groen voor op haar linkse concurrent SP.A die in de rapporten van goeie parlementsleden wat minder sterk voor de dag komt.

Sprong

Maar zelfs met dat kwalitatief hoogstaand personeel blijft Groen iets voor fijnproevers. Ondanks het volatiele electoraat en concurrent SP.A die op apegapen lag, wist de partij voor de Kamer in 2014 slechts 1,4% meer kiezers te bekoren dan in 2010. Als de partij een echte sprong wil maken, mag de nieuwe voorzitter best een wat makkelijker te verteren hap zijn. Met de fractieleiders Calvo en Rzoska is de flank van de meerwaardezoekers sowieso afgedekt. De nieuwe Groen-voorzitter moet de partij vooral toegang verschaffen tot de grote groep kiezers die met de buik stemt. Almaci, die prat gaat op een ‘volkser’ karakter, lijkt daarvoor op het eerste gezicht over betere papieren te beschikken dan Van den Brandt.

(Nicolas Bouteca is politicoloog aan de UGent)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.