NV België op zoek naar goed bestuur - Jan Van de Poel

In een interview met De Standaard kondigde minister-president Bourgeois zich vorige week aan als een onvervalste revolutionair. Niet het regeerakkoord, maar het boek ‘De Vierde Revolutie’ van John Micklethwait en Adrian Wooldridge vormt de leidraad voor het politiek handelen van de Vlaamse regering.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Micklethwait en Wooldridge zijn respectievelijk hoofdredacteur en columnist bij The Economist, het lijfblad van eenieder die bovengemiddeld geïnteresseerd is in economie en politiek. Beide heren zien het ‘repareren van de overheid’ als de belangrijkste politieke uitdaging voor de komende decennia. Een debat over de taken die de overheid nog moet opnemen, is dan ook meer dan dringend.

Werken als een bedrijf

De Vlaamse regering lijkt dat debat al beslist te hebben en besluit dat de sociale welvaartsstaat zoals we die kennen onhoudbaar geworden is. Het antwoord zijn privatiseringen, alleen subsidiëren ‘wat bijdraagt tot duurzame oplossingen’ en steun ‘vooral’ richten op hen die het nodig hebben (we citeren letterlijk uit de beleidsnota van minister Bourgeois). De overheid kijkt niet alleen naar de privésector om het financieringsgat dicht te fietsen, maar moet zelf ook meer als een bedrijf gaan werken. Dat zou garant staan voor innovatie, efficiëntie en effectiviteit.

Het idee dat de overheid meer als een bedrijf moet werken, gaat natuurlijk al langer mee. De Amerikaanse futuroloog Alvin Toffler, de goeroe van Jean-Luc Dehaene, stelde de vraag als volgt: zet alle instellingen op een autosnelweg en kijk wie zich het snelst aanpast aan de veranderende vragen en noden van de samenleving. Dat zijn in eerste instantie de bedrijven, gevolgd door ngo’s en gezinnen. De vakbonden houden wat langer vast aan de bestaande omstandigheden, terwijl de overheid uitblinkt in het uitstellen van verandering. Het bedrijfsleven past dus zich het snelst aan. Daarom is het dus hoog tijd dat ook de overheid volgt, althans voor diegenen die vandaag de dienst uitmaken in Vlaanderen.

Gespierde overheid

Volgens Micklethwait en Wooldridge neemt de staat vaak te veel hooi op zijn vork en slaagt hij er te weinig in al die taken goed te doen. Dat maakt dat burgers afhaken. Terwijl beleidsmakers daaruit concluderen dat de overheid dan maar best wordt afgeslankt, zou je even goed kunnen pleiten voor een meer gespierde overheid.

Een sterke, fitte overheid gebruikt haar spieren niet alleen om een begrotingsevenwicht te handhaven, maar tekent de contouren van een groenere economie, een stabiel financieel systeem of een duurzaam energiebeleid. Een gespierde overheid maakt de keuzes die vandaag enkel aan de markt worden overgelaten.

Het belang van alle aandeelhouders

Een overheid die haar openbaar bestuur meer op bedrijfsleest wil schoeien, doet er bovendien goed aan de principes van de ‘corporate governance’ ter hand te nemen. In 1999 publiceerde de OESO een aantal basisprincipes die sindsdien gelden als de referentie voor deugdelijk ondernemerschap.

Deugdelijk bestuur betekent dat alle aandeelhouders gelijk worden behandeld, ook de minderheidsaandeelhouders. Het betekent ook dat de vennootschap met alle aandeelhouders praat met wederzijds begrip voor elkaars doelstellingen en verwachtingen. Bovendien is hét kernprincipe van ‘corporate governance’ dat het bestuur van de onderneming handelt in het belang van de onderneming en niet van de aandeelhouders.

Toegepast op de NV België betekent dat haar raad van bestuur (de regering) handelt in het belang van alle aandeelhouders (alle Belgen, werknemers en werkgevers, loontrekkers en vermogenden, jong en oud). Wanneer de maatregelen van de regering als onevenwichtig worden ervaren en slechts een paar aandeelhouders ten goede komen, is dat geen deugdelijk bestuur.

Goed bestuur betekent dan ook dat die raad van bestuur permanent in dialoog treedt met alle aandeelhouders en hun vertegenwoordigers, zoals de bonden en middenveldorganisaties. De bewering dat de democratie stopt aan de deuren van het Parlement, zoals minister-president Bourgeois vorige week liet optekenen in Knack, strookt dus niet met de kernprincipes van deugdelijk, zakelijk bestuur.

(Jan Van de Poel is historicus en politicoloog)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.