Krijgt Belgische Kerk binnenkort een progressiever gezicht?

Nu aartsbisschop André Léonard heeft aangegeven dat hij graag snel na zijn 75e verjaardag met pensioen zou gaan, komen de speculaties over zijn opvolging pas goed op gang. De Antwerpse bisschop Johan Bonny doet het goed in de lijstjes, en staat volgens sommigen zelfs "met stip op 1". Anderen waarschuwen: het is niet omdat monseigneur Bonny de lijstjes aanvoert dat hij ook de volgende Belgische aartsbisschop zal worden.

Het lijkt al bijna een uitgemaakte zaak. Nu monseigneur Léonard heeft aangegeven dat hij hoopt op een snelle pensionering, kijken alle commentatoren in de richting van Johan Bonny, de bisschop van Antwerpen.

Bonny heeft heel wat troeven in handen. Hij heeft zijn leeftijd mee, is een Vlaming - na de Waal Léonard belangrijk voor het communautair evenwicht - en heeft natuurlijk ook de nodige capaciteiten vereist voor het ambt. Hij zit op dezelfde lijn als de huidige paus en daarbij komt nog dat hij geen onbekende is in het Vaticaan.

Die bekendheid kreeg afgelopen zomer overigens wereldwijde amplitude na de vertaling in vijf talen van zijn open brief voor meer menselijkheid in de Kerk. Ook het feit dat kardinaal Danneels nog leeft, speelt heel erg in zijn voordeel, luidt het. Paus Franciscus zal geneigd zijn om bij de kardinaal advies in te winnen en dan is de link naar Bonny snel gelegd.

Drie namen

Andere stemmen binnen de Kerk waarschuwen voor te overhaaste conclusies. "Eerst en vooral moet de paus het ontslag van aartsbisschop Léonard nog aanvaarden", zegt Geert De Kerpel, hoofdredacteur van Tertio.

Als het ontslag aanvaard wordt, wordt de opvolgingsprocedure in gang gezet. De pauselijke nuntius in ons land gaat daarvoor gesprekken voeren met onder meer de bisschoppen en de hulpbisschoppen. Op basis van die gesprekken - waar overigens ook gewone gelovigen een aanvraag voor kunnen indienen - wordt een rapport opgesteld met daarin drie namen. Dat rapport wordt doorgestuurd naar Rome, naar de congregatie voor de bisschoppen, zowat het Vaticaanse ministerie voor bisschopsbenoemingen.

"Het is belangrijk om te weten dat het Vaticaan zelf ook namen aan het lijstje kan toevoegen", merkt De Kerpel op. "Het is bekend dat de paus zich graag persoonlijk met belangrijke bisschoppenzetels bezighoudt. België mag een klein land zijn, maar het aartsbisdom Mechelen-Brussel, met Brussel als hoofdstad van Europa, is voor het Vaticaan wel degelijk van belang."

"Speculatie, maar met grond van waarheid"

De Kerpel wijst op het gevaar om nu al een favoriet naar voren te schuiven. "Bij de vorige benoeming dacht ook iedereen dat het monseigneur Jozef De Kesel zou worden, maar toen heeft paus Benedictus zelf Léonard benoemd, die hij goed kende."

"Bovendien heeft Bonny met zijn brief voor een menselijker Kerk binnen de Kerk niet alleen veel applaus gekregen, maar ook in sommige kerkelijke geledingen wrevel veroorzaakt. Nu al zeggen dat Bonny het zal worden is louter speculatie, hoewel er wel een grond van waarheid inzit", besluit De Kerpel.