Raadsel van berg op Mars stilaan ontrafeld

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa heeft een rapport gepubliceerd met een mogelijke verklaring waarom de Marsjeep Curiosity tegen zo'n grote berg aankijkt in de Gale Crater. Mogelijk heerste er op Mars lang geleden een heel vochtig en warm klimaat. Er is zelfs sprake van een oceaan of een grote zee op de Rode Planeet.

De Marsjeep Curiosity arriveerde op Mars in augustus 2012 na een lange reis van 563 miljoen kilometer, die ruim 8 maanden had geduurd. Curiosity landde in de Gale Crater, een grote krater waar in het midden een reusachtige berg van 5.500 meter hoog staat, Mount Sharp (officieel Aeolis Mons, red). Onderzoekers breken zich al een tijd het hoofd waarom die berg daar staat, en nu hebben ze een nieuwe verklaring.

Een specialistenteam bij de Nasa beweert in een nieuw rapport dat de berg eigenlijk een reusachtige massa van sedimentair gesteente is (foto onder) die daar ooit is neergezet door verschillende meren die de krater - met een huidige diameter van 154 kilometer - toen nog vulden (foto boven). Dat proces nam wellicht "tientallen miljoenen jaren" in beslag. De berg bestaat uit honderden verschillende afzettingslagen. Het gesteente werd er afgezet door meren, rivieren en wind.

Later verdween het water en gingen sterke winden een grote rol spelen. Zij sleten de ruimte rond de voet van de berg, op de bodem van het vroegere meer, uit en creëerden een rondom liggende vlakte waardoor Mount Sharp nog mooier gepolijst werd.

Had Mars ooit een oceaan?

Als die theorie klopt, heeft dat meteen ook grote gevolgen voor de klimaattheorieën over Mars. In de eerste twee miljard jaar moet het klimaat er veel natter geweest zijn dan eerst werd aangenomen. Zo kan het dat er op Mars een uitgesproken nat klimaat heerste, in verschillende cycli met regen en sneeuw. Sommigen gaan verder en zeggen dat er misschien een oceaan bestond op de Rode Planeet.

Een kratermeer zoals op de plaats waar Curiosity is geland, kan immers alleen maar langere tijd bestaan als de omstandigheden op de hele planeet daarvoor goed genoeg waren. "Een meer dat enkele miljoenen jaren overleeft, kan alleen dankzij een zeer vochtige atmosfeer, en dus moet er wellicht ook een groot waterreservoir zoals een oceaan geweest zijn", zegt Ashwin Vasavada van het Curiosityteam.

Warm klimaat: waarschijnlijk of onwaarschijnlijk?

Deze meest recente ontdekkingen en theorieën voeden opnieuw het oude idee dat er ooit een zee bestond in de noordelijke laaglanden op Mars. Automatisch volgt dan ook de denkpiste dat er ooit een veel warmer klimaat heerste in vroegere tijden, maar daarover houdt Vasavada zich op de vlakte.

"Zelfs met een dikkere atmosfeer van koolstofdioxide en andere gassen zoals water, zwaveldioxide of waterstof, is het moeilijk om aan te tonen dat dit voldoende was om de algemene temperatuur op Mars voldoende te laten stijgen. Anderzijds, als dat niet zo was, komt het erop neer dat welke vloeistof dan ook heel snel bevroor.

"De warme-klimaattheorie met de dikkere atmosfeer die de algemene temperatuur boven het nulpunt tilde is een radicale uitleg. Vooralsnog weten we nog niet hoe de atmosfeer dat zou kunnen hebben gedaan." Mogelijk kwam de warmte niet direct van het klimaat zelf, maar vanuit de buik van de planeet.