Restauranthouder: "Volledig in het wit werken, makkelijker gezegd dan gedaan"

De horeca wordt geviseerd, zegt restauranthouder Filip. Hij is vol argwaan over de witte kassa die eraan zit te komen. De bedoeling is komaf te maken met het zwartwerk in de sector. Maar is dat realistisch? Volgens Filip alvast niet. De man getuigt anoniem: kwestie van geen slapende fiscale honden wakker te maken.
Nastassia Nicolaij © Reporters

"Ik kom uit de online-marketing en mijn vrouw heeft vroeger gewerkt in het hotelwezen", zegt Filip. Sinds zowat een jaar houdt hij een restaurant open. Waarom overstappen van een bloeiende sector naar de horeca? “Om medische redenen moest ik stoppen met mijn vorige job. Mijn echtgenote zat ook op een dood spoor op haar werk. We hebben de koppen bij elkaar gestoken om onze toekomst onder de loep te nemen. Aangezien zij goed kon koken, leek een restaurant openen een goede optie."

"We konden een goed gelegen restaurant overnemen. Geen peanuts, want zo’n zaak opstarten kost al gauw zo’n 50.000 euro: de overname zelf, wat renovatiewerken en de nieuwe zaak inrichten. Omdat we graag ook een nieuwe keuken wilden, hebben we nog eens 20.000 euro extra geïnvesteerd. Een hele smak geld was dat, en dan hadden we nog geen euro verdiend."

"Moeilijk om volledig in het wit te werken"

"Het was van in het begin de bedoeling om volledig in het wit te werken", legt Filip uit. Dat bleek gemakkelijker gezegd dan gedaan. "Het is niet altijd gemakkelijk. Soms is het onverwacht erg druk in het restaurant en moet ik snelsnel iemand extra optrommelen. Maar het onlineplatform om je personeel in te schrijven is zo omslachtig dat je die inschrijving al eens uitstelt, en voor je het beseft, laat je iemand in het zwart werken." En als je lonen in het zwart moet uitbetalen, moet je uiteraard ook zwarte inkomsten genereren. "Dan vergeet je al eens een tafeltje in te tikken in de kassa."

Op die manier komt een horeca-mens in de vicieuze cirkel van het zwartwerk terecht. "Achteraf heb ik ook gemerkt dat er een financieel aspect vastzit aan in het wit werken", zegt Filip. "Gedurende het eerste jaar hebben mijn vrouw en ik onszelf een laag loon uitgekeerd: 1.250 euro per maand. Na het eerste jaar wilden we onszelf 250 euro per maand opslag uitkeren, maar navraag bij ons sociaal secretariaat leerde dat dit onze zaak in totaal 535 euro per persoon zou kosten. We hebben dan maar beslist om het niet te doen. Te duur." De problematiek van de hoge lasten op arbeid speelt dus ook hier een rol.

"Vergeet niet dat sommige werknemers ook zelf vragen om in het zwart te worden uitbetaald", geeft Filip mee. Als restaurantuitbater willigt hij dergelijke verzoeken wel eens in. "We willen goede werkkrachten graag houden."

Na zowat een jaar in de sector vindt Filip dat het moeilijk is om volledig in het wit te werken. "En dan draait onze zaak nog zo goed. Ik vraag me af hoe dat zit in restaurants waar de zaken niet zo goed gaan."

"Onze sector wordt geviseerd, andere laten ze ongemoeid"

Horeca Vlaanderen roept zijn leden op personeel af te stoten als de witte kassa er inderdaad komt. De sector krijgt daarvoor heel wat kritiek. "De conclusie van Horeca Vlaanderen had ik vorige zomer al zelf getrokken", zegt Filip. "We doen ons restaurant alleen maar open als we zeker zijn van onze inkomsten. Dat betekent dat we alleen ’s avonds open zijn. ’s Middags doen we maar open als we zeker zijn van een minimumaantal reservaties. In de praktijk betekent dat dat we minder personeel tewerkstellen."

Volledigheidshalve dient te worden opgemerkt dat onze restaurateur momenteel nog niet met een witte kassa werkt. "Ongeveer 20 procent van onze omzet is in het zwart. Dat is niet veel. Genoeg om eens zelf op restaurant te gaan of om eens kleren te kopen."

"Het is niet eerlijk. Onze sector wordt echt geviseerd door de overheid. Als je een elektricien over de vloer krijgt, is het eerste wat die vraagt of je al dan niet een factuur wil. Ook bij de kruidenier krijg je vaak geen kasticket. Maar andere sectoren laten ze ongemoeid."

Volgens Filip is er veel onbegrip. "Als werknemer krijg je gewoon elke maand je nettoloon en weet je waar je aan toe bent. Voor ons is de lijst facturen soms niet te overzien: btw, rsz, verzekering, Sabam, de provincie, de stad… Meer dan de helft van de maand werk ik voor rekening van de overheid."

"Zwartwerk blijft bestaan als de belastingen zo hoog blijven"

"We weten dat de witte kassa eraan komt." Wat dat voor hem zal betekenen, weet Filip vandaag nog niet. "Zal ik mijn prijzen met 20 procent moeten laten stijgen? Wellicht." Zal dat de klanten niet wegjagen? "Ik vrees van wel, maar na een tijdje zullen die wel terugkomen, want ze zullen eraan wennen. Ik denk dat zoiets maar gedurende enkele maanden impact zal hebben."

Maar maak u geen illusies. "Zwartwerk zal blijven bestaan als de belastingen zo hoog blijven. Elke zelfstandige is in het zwart bezig. Men focust nu alleen op de horeca, want wij hebben geen geld voor belastingconstructies."

De economische crisis weegt, ook in de horeca. "Ik kan mij voorstellen dat iemand in zo’n situatie gedemotiveerd raakt, en dat is ook het geval met een aantal collega’s die vroeger nog betere tijden hebben meegemaakt. Zelf blijf ik gemotiveerd: onze zaak is nog nieuw en fris."