Over besparingen en wereldvreemde officieren - Jens Franssen

Defensie moet besparen. Net als iedereen, maar de hakbijl bij Defensie hakt er extra diep in. Dit jaar alleen al 225 miljoen euro, alle komende jaren nog meer. De besparingen bij het leger snijden al lang geen vet meer weg, ze snijden in het vlees van defensie.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina
© VRT - Nathalie Dolmans

Vliegtuigen en piloten moeten aan de grond blijven, schepen aan de kaai en geld voor klein materiaal is er niet meer. Omdat het snel moest gaan kon Defensie niet anders dan, nog maar eens, de kaasschaaf gebruiken. De verwarming gaat uit eind maart, het budget voor kleine werkingskosten gaat naar nul, en er zal maar voor een derde van de geplande munitie worden aangekocht.

Afbouw ten koste van de luchtmacht?

Ook het personeel bij defensie ziet de bui hangen. Eind vorig jaar kondigde Minister Vandeput nog aan dat het aantal aanwervingen zou worden terugbracht van grosso modo 1600 tot 1360. Vandaag weten we dat defensie maar 660 mensen kan aanwerven. Wat opvalt is dat het merendeel daarvan officieren en onderofficieren zijn. Dat zijn binnen defensie de hoger geschoolden, en dus de profielen die vooral in trek zijn bij de luchtmacht. Bij de andere componenten vrezen ze voor een voorafname op een afbouw ten koste van de luchtmacht.

Italiaanse sportvliegtuigjes

Bij de besparingen valt op alle types vliegtuigen meer aan de grond moeten blijven. Behalve de militaire sportvliegtuigjes, en die andere opleidingstoestellen van het type Alpha Jet. Die worden gebruikt om jonge piloten op te leiden, of door net afgezwaaide F-16 piloten piloten. Bovendien blijkt uit interne documenten dat een deel van de top van defensie blijft vliegen met opleidingstoestellen.

Dat de Defensietop ondanks de zware inspanningen bij het defensiepersoneel zelf blijft verder vliegen met de militaire sportvliegtuigjes, valt in bijzonder slechte aarde. Zeker omdat andere jonge piloten nu aan de grond moeten worden gehouden omdat er geen geld voorhanden is. De vlieglijst telt meer dan 60 namen. Het leeuwendeel zijn hogere officieren, onder meer kolonels en generaals, onder wie de stafchef.

De grootste militaire vakbond de Defensietop is dan ook bijzonder scherp:
Onbegrijpelijk dat net nu in budgettaire moeilijke tijden de Stafchef niet het goed voorbeeld geeft. Dit is alsof een overheidsmanager op vrijdag zou gaan golfen met belastinggeld’, Yves Huwart, legervakbond ACMP.

Leading by example

An sich gaat dit waarschijnlijk zelfs niet zozeer over de centen (al kost het natuurlijk allemaal geld). De vraag stelt zich in hoeverre de defensietop nog geloofwaardig kan zijn als ze de politiek, en dus de maatschappij, om meer geld vraagt.

Minister van Defensie Vandeput schuift het dossier alvast snel terug naar Defensie en maant zijn generaals in elk geval aan om hun ‘gezond verstand te gebruiken’. Defensie zelf repliceert dat ‘de Stafchef gaat voor het ‘leading from upfront’-principe en dat hij nu eenmaal piloot is. Bovendien neemt de Stafchef af en toe jonge piloten mee om die op te leiden. Toch een wat vreemde redenering als je het hebt over blijven vliegen met sportvliegtuigjes.

Wat meespeelt in dit dossier is dat ex-piloten een vliegpremie dreigen te verliezen als ze promoveren in de organisatie.

Deze wankele oplossing verdient in geen geval een schoonheidsprijs. Het dossier wijst ten dele op de wereldvreemdheid van een deel onze hoogste militairen. Defensie werkt met steeds schaarsere publieke middelen, en dus mag verwacht worden dat de beheerders daarvan geen voeling verliezen met de maatschappelijke realiteit waar efficiëntie en besparingen tot de ordewoorden van de dag behoren.

Defensie moet zich de komende weken en maanden herdenken, waarbij ongemakkelijke keuzes zullen gemaakt moeten worden. Daarvoor is leiderschap nodig. Leading by example, leiderschap door zelf het goede voorbeeld te geven is in de bedrijfswereld alvast een beproefd recept.

 

(Jens Franssen is oorlogsverslaggever en defensiespecialist bij Vrt Nieuws.)