Eeuwenoud "echtscheidingsboek" Engelse koning Hendrik VIII ontdekt

In de bibliotheek van Lanhydrock in het Verenigd Koninkrijk hebben wetenschappers bij toeval een verzameling bewijsmateriaal ontdekt die de entourage van de Engelse koning Hendrik VIII in de jaren 1530 heeft bijeengesprokkeld om zijn breuk met Rome te rechtvaardigen.

In 1534 vaardigde het Engelse parlement de Act of Supremacy uit. Die erkende de toenmalige koning Hendrik VIII als hoofd van de Kerk van Engeland. Met de wet keerde Engeland de paus in Rome de rug toe, een breuk die tot op vandaag is blijven bestaan.

Aanleiding voor de demarche van Hendrik VIII was de weigering van paus Clemens VII om zijn huwelijk met Catharina van Aragon (kleine foto) te annuleren. Die verbintenis had immers geen enkele (levende) mannelijke troonopvolger voortgebracht. Hendrik VIII wilde daarom van zijn echtgenote af om het met Anna Boleyn te proberen, maar botste op een njet in Rome.

Willem van Ockham

In de bibliotheek van Lanhydrock in Cornwall is nu bij toeval een boek ontdekt dat alles te maken heeft met dit cruciale moment in de Britse en bij uitbreiding Europese geschiedenis. Het betreft een bundel bewijsmateriaal die de entourage van de koning in de vroege jaren 1530 verzamelde om de paus te overtuigen het huwelijk met Catharina te annuleren.

Het boek verwijst in hoofdzaak naar de ideeën van de 14e-eeuwse priester en filosoof Willem van Ockham. Hij schreef onder meer over de limieten van de macht van de paus en de onafhankelijkheid en de autoriteit van wereldlijke heersers. Eén sectie van zijn werk draagt de opvallende titel "Wanneer het is toegestaan gehoorzaamheid aan de paus te weigeren".

2011 Getty Images

282

Het boek is recent bij toeval door onderzoekers tussen duizenden andere werken in de bibliotheek ontdekt. In de 17e eeuw kocht een geleerde uit Cornwall het van de koninklijke collectie. Hij liet het na aan John Robartes, de eerste graaf van Radnor. Die plaatste het in de bibliotheek van Lanhydrock waar het sindsdien quasi onaangeroerd in de kast is blijven staan.

Het werk overleefde de zware brand die de bibliotheek in 1881 trof en heeft zelfs nog de originele lederen kaft. Enkel de rug is in de loop der tijden vervangen, wat mee helpt verklaren waarom het werk zo lang onopgemerkt is gebleven. Vooraan in het boek staat het getal 282 genoteerd. Dit komt overeen met de inventaris van de boeken van Hendrik VIII (kleine foto) die na zijn dood is opgesteld.

Het werk krijgt nu een ereplaats in een nieuwe tentoonstelling die vanaf 1 maart in de bibliotheek loopt.