"Onmogelijk groot" zwart gat ontdekt

Astronomen hebben in het verre heelal het grootste zwarte gat ooit ontdekt. Het zwart gat wordt "onmogelijk groot" genoemd en heeft een massa zo groot als die van 12 miljard zonnen. De gigant zou 875 miljoen jaar na de big bang ontstaan zijn en is dus relatief jong. Net daarom is de ontdekking zo speciaal, omdat wetenschappers ervan uitgaan dat zo'n groot zwart gat traag groeit. Astronomen staan voor een klein raadsel.
(archieffoto)

De ontdekking werd gedaan in het verre heelal, op 12 tot 13 miljard lichtjaar afstand. De observatie reflecteert hoe het er kort na de geboorte van het universum uitzag. Het is het grootste zwarte gat dat astronomen ooit konden waarnemen. Pas toen ze het licht in detail analyseerden, merkten ze hoe snel het zich van de aarde weg beweegt. Op die manier konden ze berekenen hoelang het licht van de quasar rond het zwarte gat onderweg is geweest.

Die quasar - een wolk materiaal rondom het zwarte gat die door dat zwarte gat wordt opgeslokt - blijkt extreem helder. Terwijl het materiaal richting zwarte gat gaat, wordt het warmer en komt er een grote hoeveelheid licht vrij. Hoe meer gassen worden opgewarmd, hoe helderder de quasar, en hoe groter het zwarte gat. "We hebben al andere quasars uit deze periode gezien, maar geen enkele heeft een massa van meer dan 3 miljard keer de zon", zei de Chinese onderzoeker Xue Bing Wu van de Universiteit van Peking aan het tijdschrift Nature.

"Grootste lichtmonster ooit"

De quasar geeft evenveel licht als 420 biljoen zonnen. "Dit is het grootste monster dat we ooit ontdekten als het over helderheid gaat", zegt Avi Loeb van het departement Astronomie op de universiteit van Harvard. "Het is 40,000 keer helderder dan de hele Melkweg."

De ontdekking plaatst wetenschappers voor vragen. Hoe kan zo'n heldere quasar in zo'n (relatief) korte tijd ontstaan zijn, zo snel na de vorming van de eerste sterrenstelsels? Mogelijk zijn twee sterrenstelsels in elkaar opgegaan, en daarbij hun zwarte gaten. Loeb heeft nog een andere theorie: mogelijk had een van de eerste sterren geen 100 zonnemassa's, of 1.000, maar tot een miljoen zonnen. "Er is geen limiet voor de maximummassa die een ster kan bereiken."