Poetin in het voetspoor van illustere Sovjetleiders?

Speculeren over de gezondheid van de leider: in Moskou hebben ze daar enige ervaring mee. Leonid Brezjnev, Joeri Andropov, Konstantin Tsjernenko: de gezondheid van deze voormalige Sovjetleiders - of de speculaties daarover - was in de jaren 80 wel vaker voer voor de internationale pers. In sommige landen is de gezondheid van het staatshoofd een echte staatszaak waarover zorgvuldig wordt gecommuniceerd, of net niet.

Waar is Vladimir Poetin? Die vraag heeft de internationale pers dagenlang beziggehouden. Zijn verschijning in het openbaar drukt misschien wel de geruchten de kop in als zou de Russische president ziek zijn, de vraagtekens over zijn tien dagen lange afwezigheid blijven.

Het Kremlin doet zijn uiterste best om te benadrukken dat alles normaal is en dat de geruchten in de internationale pers over de gezondheid van de president bedoeld zijn om Rusland te verzwakken. "Als een Amerikaanse president overlijdt, verandert er weinig. Maar als een Russische leider overlijdt, kan alles veranderen", zegt een journalist die Poetin volgt tegen de Amerikaanse krant The New York Times.

Dat roept herinneringen op aan de Sovjet-Unie in de jaren 80, toen de gemiddelde leeftijd van de communistische leiders hoger dan 70 was. Het waren jaren van neergang voor de Unie van Socialistische Sovjet-Republieken (USSR). Ondanks de strikte controle op de media werd het stilaan duidelijk dat de oude leider Leonid Brezjnev aan het aftakelen was: de man leed onder meer aan een hartkwaal en aan kanker.

Al op het einde van de jaren 70 doken de eerste geruchten op over de dood van Brezjnev. De oude Sovjetleider verscheen maar zelden in het openbaar, was meestal omringd door dokters en klonk nogal onverstaanbaar. Volgens het Kremlin was er niets aan de hand, maar in november 1982 gebeurde het onvermijdelijke dan toch en werd met trillende stem op de staatstelevisie aangekondigd dat de oude leider overleden was.

Fatale verkoudheid?

Leonid Brezjnev wordt opgevolgd door Joeri Andropov, die uit de rangen van de geheime dienst KGB komt. In het begin lijkt Andropov aan te sturen op hervormingen, maar zijn zwakke gezondheid speelt hem parten.

Op de traditionele verjaardag van de revolutie, op 7 november 1983, is de leider opvallend afwezig. Daarop komt een geruchtenmolen op gang. "Een verkoudheid", luidt de officiële uitleg, maar de Sovjetleider annuleert wel verschillende internationale ontmoetingen.

In feite verblijft Andropov dan al in het ziekenhuis, na een nierfalen. In februari 1984 overlijdt hij aan de gevolgen van complicaties.

Ziek en stuurloos?

Zijn opvolger Konstantin Tsjernenko is als het ware de belichaming van de dan zieke en stuurloze Sovjet-Unie. Al op de begrafenisplechtigheid van zijn voorganger is hij zichtbaar zwak, want hij heeft de grootste moeite om zijn hand omhoog te houden bij het groeten van de lijkkist.

In het voorjaar van datzelfde jaar al verblijft Tsjernenko enige tijd in het ziekenhuis, maar het Kremlin benadrukt dat de leider doorwerkt. In februari 1985 wordt een doodzieke Tsjernenko opgevoerd op de televisie om een nietszeggende verklaring voor te lezen. Een maand later zinkt hij weg in een coma en overlijdt hij aan een combinatie van een chronische longziekte, hartfalen en een levercirrose.

In de Sovjetpers worden zijn dood en de machtswissel in het Kremlin op dezelfde stereotiepe manier behandeld als bij zijn voorgangers: op pagina 1 wordt gemeld dat het centraal comité van de communistische partij een nieuwe leider heeft aangesteld, op pagina 2 staat het overlijdensbericht van de vorige leider.

Karige informatie uit het Kremlin: het fenomeen is zeker niet nieuw. Voor Vladimir Poetin eindigt het verhaal positief, voor enkele van zijn illustere voorgangers was dat niet het geval.

Meest gelezen