Op naar ultraconservatieve coalitie in Israël

Na de klinkende overwinning van aftredend premier Benjamin Netanyahu en zijn conservatieve Likoed-partij in de Israëlische parlementsverkiezingen, ziet het ernaar uit dat er een rechtse coalitie komt in de Knesset. De centrumlinkse Zionistische Unie en de Arabische eenheidslijst zouden volgens dat scenario beide in de oppositie belanden.

In het Israëlische parlement, de Knesset, zijn 120 zetels te verdelen. Daarvan sleepte Likoed er 30, een vierde, in de wacht. Netanyahu moet dus op zoek naar nog 31 zetels voor een gewone meerderheid.

Netanyahu belde vannacht al druk rond, toen duidelijk werd dat Likoed zou winnen en hij aan zet zou komen. Hij wil snel gaan, en maakt zich sterk dat over 2 à 3 weken alles in kannen en kruiken kan zijn. Dat zou behoorlijk snel zijn, omdat het politieke landschap in Israël vrij versnipperd is. Nog nooit heeft één partij een absolute meerderheid behaald in het proportionele kiesstelsel.

President Reuven Rivlin neemt nu de volgende officiële stap. Hij zal iemand aanwijzen die het initiatief mag nemen in de regeringsvorming, een partijleider van wie hij denkt dat hij de beste kaarten heeft om een coalitie op de been te brengen. Rivlin pleit voor een regering van nationale eenheid, en dus voor toetreding van de Zionistische Unie tot de coalitie, al heeft Netanyahu dat in zijn campagne altijd verworpen.

Moshe Kahlon heeft de sleutel in handen

De algemene verwachting is dat Netanyahu gaat voor een ultrarechts conservatief blok. Er zijn al gesprekken opgestart met Het Joodse Huis van Naftali Bennett, een heel rechtse partij die onder meer nieuwe joodse nederzettingen in Palestijns gebied voorstaat. Het Joodse Huis sleepte 8 zetels in de wacht. Ook de ultra-nationalistische Yisrael Beitenu van Avigdor Lieberman is een evidente kandidaat.

Belangrijk wordt de beslissing van de nieuwe centrumpartij Kulanu van Moshe Kahlon. Die komt van Likoed, maar vertrok er met slaande deuren na een conflict met Netanyahu. Toch zou hij met Netanyahu kunnen samengaan, omdat hij zo minister van Financiën kan worden. Kahlon zou kunnen focussen op de economie: de koopkracht van de middenklasse en betaalbare woningen en huurprijzen, iets waarin het beleid van Netanyahu de voorbije jaren faalde. De sleutelpositie van Kulanu bevestigt hen in de rol van "kingmakers".

Als Netanyahu de nodige steun vindt, gaat de linkse Zionistische Unie als verliezer naar de oppositie. Dat geldt ook voor de Arabische eenheidslijst, die sowieso op voorhand al had gezegd dat ze vanuit de oppositie wilde werken.

Kahlon kan heel belangrijk worden

Het wordt een rechtse coalitie, vertelt ons journalist Aaron Malinsky aan de telefoon - Malinsky had overigens als een van de weinigen de klinkende zege van Netanyahu voorspeld - ondanks de oproep van president Reuven Rivlin om de linkse Zionistische Unie mee te nemen en zo een regering van nationale eenheid te vormen met rechts én links: "Dat gaat niet gebeuren", is Malinksy duidelijk.

Voor Netanyahu zou het goed uitkomen om Moshe Kahlon van Kulanu mee te nemen. Hoewel hij er na ruzie vertrokken is, is hij in de Likoed-partij opgegroeid. Bovendien kan Kahlon de sociaal-economische problemen aanpakken die Netanyahu zo verwaarloosd heeft. "Dat is echt een thema in Israël. Kahlon zou twee portefeuilles willen: die van Financiën en Economie." Malinksy noemt Kahlon overigens als een mogelijke opvolger van Netanyahu op langere termijn.

"Geen verrassing als er over 2 jaar weer verkiezingen zijn"

In de vorige rechtse coalitie werd stevig geruzied. Het is de vraag of dit niet opnieuw het geval zou zijn. "Het wordt moeilijk om een sterke, stabiele coalitie te maken", zegt VRT-journaliste Vrancken, die de verkiezingen ter plaatse heeft gevolgd. "Het zou geen verrassing zijn mochten er over twee jaar opnieuw verkiezingen plaatsvinden." Als Netanyahu de nieuwe premier wordt, kan hij de langst zittende premier van Israël worden, na zijn drie vorige beurten.