Regeringspartijen in Nederland krijgen klappen

In Nederland incasseren zowel de rechtsliberale VVD van premier Mark Rutte als zijn sociaaldemocratische coalitiepartner PvdA een fors verlies bij de Provinciale Statenverkiezingen. Die regionale verkiezingen zijn van groot belang voor de nationale politiek omdat de Eerste Kamer, zeg maar de Nederlandse Senaat, wordt samengesteld door de leden van de Provinciale Staten.
Diederik Samsom en Mark Rutte (archieffoto)

Nu alle stemmen geteld zijn, blijkt dat de VVD van premier Rutte verliest, maar wel nipt de grootste partij blijft met 15,8 procent van de stemmen. De sociaaldemocratische coalitiepartner van Diederik Samsom krijgt zware klappen en zakte van 17,3 naar 10 procent. Beide partijen hadden sowieso al geen meerderheid in de Eerste Kamer, maar ze zullen nu ongetwijfeld nog meer problemen krijgen om voldoende steun voor de regeringsvoorstellen te krijgen.

Bij de oppositiepartijen kan worden gejuicht, behalve dan bij de islamofobe Partij voor de Vrijheid (PVV) van Geert Wilders en GroenLinks die elk 1 zetel verliezen.

Het christendemocratische CDA van Sybrand van Haersma Buma is de grote winnaar van de provinciale stembusgang, maar werd net niet de grootste partij. Ook het links-liberale D66 van Alexander Pechtold gaat er flink op vooruit. Toch blijft D66 iets onder de verwachtingen, want veel peilingen hadden aangegeven dat de partij mogelijk de grootste van het land zou worden. Uiteindelijk werd D66 de derde partij. De SP van Emile Roemer zit ook op winst en wordt voor het eerst de grootste linkse partij van Nederland.

Het enthousiasme voor de Provinciale Statenverkiezingen was laag. De opkomst bedroeg 47 procent, iets hoger dan de laagste opkomst ooit (45,6 procent in 1999).

Prognose zetelverdeling Eerste Kamer

  2011 2015  
VVD 16 13 -3
PvdA 14 8 -6
CDA 11 12 +1
PVV 10 9 -1
SP 8 9 +1
D66 5 10 +5
GroenLinks 5 4 -1
ChristenUnie 2 3 +1
SGP 1 2 +1
50Plus 1 2 +1
Partij voor de Dieren 1 2 +1
Onafhankelijk 1 1 -

"Het kabinet gaat door"

Premier Mark Rutte (VVD) laat zich niet uit het lood slaan. "Het kabinet gaat door", zegt hij in een eerste reactie. Hij erkent dat zijn partij zetels moet inleveren in de Eerste Kamer, maar benadrukt dat de VVD erop vooruitgaat in vergelijking met vorig jaar.

Halbe Zijlstra, de VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer (de politieke leider, nvdr.), vindt dat met deze uitslag geen enkele partij zich kan onttrekken aan haar verantwoordelijkheid "om Nederland bestuurbaar te houden in dit politiek gefragmenteerde landschap". Hij refereert hier aan de toestand in de Eerste Kamer, waar VVD en PvdA nu nog meer oppositiepartijen zullen moeten aanspreken.

Bij de PvdA overheerst teleurstelling. "Het was voorspeld, maar het doet niet minder pijn", zegt Diederik Samsom. "Wij namen twee jaar geleden verantwoordelijkheid in moeilijke omstandigheden en dat blijven we doen, juist als het moeilijk is." Ondanks twee opeenvolgende verkiezingsnederlagen is de politiek leider niet van plan op te stappen.

CDA-leider Sybrand Buma is opgetogen met de winst van zijn partij. Hij is niet van plan om de regering zomaar te steunen. "Waar we kunnen, stellen we ze bij; dat is de taak van het CDA in de oppositie ook in de komende jaren."

Alexander Pechtold van D66 heeft de regering de voorbije twee jaar wel gesteund, en wil dat ook blijven doen, maar wil wel meer invloed. Hij vindt dat het "eigen positieve geluid" van zijn partij heeft gewonnen en is blij met de beste uitslag van D66 in 25 jaar.

Emile Roemer wil de regering niet zomaar steunen. De SP-leider vindt dat de kiezer het beleid van de regering heeft afgestraft. "Waar we heel goed in geslaagd zijn, is het goede linkse geluid te laten horen", vindt hij.

Bij de PVV, die bijzonder agressief campagne heeft gevoerd, is er weinig reden tot blijdschap. "We zijn niet de grootste partij", erkent Geert Wilders. Hij heeft het over een "stevige uitslag" voor zijn partij.