Overleden Lee Kuan Yew was de "vader van Singapore"

Na de Brit Thomas Stamford Raffles was Lee Kuan Yew de tweede stichter van de stadstaat Singapore. Onder Lee groeide dat kleine staatje uit tot het, na Japan, meest welvarende land van Azië, maar dat had ook zijn prijs.
AP2008

In 1819 had de Brit Raffles op de zuidpunt van schiereiland van Malakka de vrijhandelspost Singapore ("Singapura" of Leeuwenstad) gesticht als Brits steunpunt in het Verre Oosten. Dat bleef het tot de jaren 60 van de twintigste eeuw.

Singapore zou pas echt een land worden onder visionaire, maar tegelijk ook autoritaire premier Lee Kuan Yew. Zijn familie kwam uit de Hakka-minderheid in Zuid-China, was naar Singapore geëmigreerd en had zich daar rijk gemaakt in zaken. Tijdens de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werkte hij als klerk voor de Japanners, maar toch ontsnapte hij ternauwernood aan een moordpartij van Chinezen door Japanse militairen.

Na de oorlog studeerde Lee aan prestigieuze Britse universiteiten zoals de LSE en Cambridge en keerde als socialistische advocaat terug naar Singapore. Hij stichtte er mee de People's Action Party (PAP) die in 1959 de verkiezingen wonnen. Lee werd daarop de eerste premier van het nieuwe autonome Singapore, dat deels vrijkwam van Britse controle. 

1965 AP

Via Maleisië naar onafhankelijkheid

Op 16 september 1963 werd Singapore als onderdeel van de federatie Maleisië onafhankelijk van Groot-Brittannië, maar al meteen braken er rassenrellen uit tussen de islamitische Maleiers en etnische Chinezen.

Als gevolg van die spanningen werd Singapore door Maleisië buiten de federatie gezet en werd de stadstaat tegen heug en meug onafhankelijk op 7 augustus 1965. Lee beschouwde dat als een persoonlijke nederlaag, want bleek niet geloven in de kansen tot slagen van het kleine Singapore.

Dat leek aanvankelijk heikel met conflicten tussen Maleisië en Indonesië en de oorlogen in Indochina, maar net dat maakte Singapore tot een baken van stabiliteit in een woelige regio. Onder meer de VS en Israël knoopten goede banden aan.

Lee maakte ook gebruik van de strategische ligging aan de belangrijke zeestraat van Malakka om de economie uit te bouwen en investeringen aan te trekken. Vanaf de jaren 80 schoten de wolkenkrabbers in Singapore als paddenstoelen uit de grond en Singapore werd na Japan het meest ontwikkelde en rijke land van Azië.

AP2014

"Vader van de natie"

Singapore omhelsde de vrije markt, maar de overheid behield via holdings een flinke greep op het economische leven. In eigen land maakte de PAP van Lee de oppositie zo goed als monddood, al moet gezegd dat de premier populair was door de groeiende welvaart.

De PAP knipte de banden met het socialisme door en werd zelfs uit de Socialistische Internationale gegooid. De partij heeft sindsdien alle regeringen geleid.

In 1990 trad Lee Kuan Yew af als premier, al bleef hij achter de schermen de touwtjes in handen houden. Sinds 2004 is zijn zoon Lee Hsien Loong premier van Singapore. 

Het economische succes van Singapore heeft Lee internationaal gepromoveerd als gewaardeerd staatsman en visionair. Samen met zijn Maleisische collega Mahathir gold Lee als voorvechter van de "Aziatische waarden" als tegengewicht tegen de westerse cultuur.

Klein, maar welvarend

Singapore is met vijf miljoen inwoners de kleinste staat in Azië, maar heeft een welvaartsniveau dat enkel door Japan wordt overtroffen. Naast een beleid dat erg op investeringen in de financiële en logistieke sector gericht is, speelt de strategische ligging aan de zeestraat van Malakka daarbij een rol. De haven is de op een na grootste ter wereld. 

Onder de Maleise naam Temasek was de stad sinds de 14e eeuw een belangrijke haven en in 1819 werd Singapore ingenomen door de Britten. Die brachten veel Chinese werkkrachten naar de stad en de meeste inwoners zijn nog altijd van Chinese afkomst, maar er leven ook Maleiers, Indiase Tamils en Europeanen.