"Mijd deze shortcut als de pest"

De witte katoenen werkhandschoenen zijn doorweekt van de modder. Mijn verkleumde vingers wrijven het vettige slib van onder de achterband van de jeep. Mijn zoon Hannes en monteur Stefan doen hetzelfde aan de andere banden, gebruikmakend van handen of schoenen.
This material is licensed to the public under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International License http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Het is zeven uur ’s ochtends, de zon komt op boven de woestijneinder. Ze kan de koude van de nacht niet verdrijven, er staat een strakke wind. Een etmaal eerder waren we vertrokken voor een tocht van 1.800 kilometer, van Aralsk naar de Kazachse havenstad Aktau. De eerste paar honderd kilometer gingen over een nieuw aangelegde weg, zoals beschreven in de vorige blog. Maar daarna nam de kwaliteit van de bestrating zienderogen af. Het asfalt werd brokkeliger, er verschenen putten, en ten slotte was er van asfalt helemaal geen sprake meer.

Ik had het voelen aankomen. Zowat duizend kilometer traject in het zuiden van Kazachstan was al heraangelegd. Uitstekend heraangelegd. Maar de rest, hoe zat het daarmee? Tijdens de voorbereiding van het Zijderouteproject had ik op de gespecialiseerde Centraal-Aziëwebsite caravanistan.com gelezen dat het deel tussen Aralsk en Aktau niet bepaald een aanrader was.

Dirt road was een van de omschrijvingen. Maar het is voor ons de enige optie om tot bij de Kaspische Zee te geraken, geen ontkomen aan. En zo waren we uiteindelijk terechtgekomen op een pad waar zelfs een kameel zijn neus voor zou optrekken. Het ging om een shortcut waarmee zowat 150 kilometer superslechte hoofdweg kon worden ontweken. Aanvankelijk leek de secundaire route veelbelovend, we bereikten een snelheid van 40 km/u, een hele vooruitgang tegenover de 20 op de "grote baan". Maar naarmate we verder kropen waren er meer putten en groeven dan vlakke stukken.

This material is licensed to the public under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International License http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Tweede vaderland

Flashback: enkele dagen eerder, in de Oost-Kazachse stad Shymkent, hadden we Steven en Saule ontmoet. De Belg Steven Hermans is de bezieler van caravanistan.com. Hij maakte ooit een reis naar China via Centraal-Azië, maar bleef wegens visumproblemen hangen in Kazachstan, waar hij uiteindelijk trouwde met Saule uit Almaty.

Enkele jaren geleden was hij schoorvoetend met zijn website begonnen, onzeker “of iemand er behoefte aan zou hebben”. Intussen is de stek een onontbeerlijk instrument geworden voor iedereen die op eigen houtje doorheen dit deel van de wereld wil reizen. Er komen veel reacties en tips van reizigers, die dan weer worden gebruikt om de informatie over wegen, grensovergangen, visa, verblijfs- en transportmogelijkheden of bezienswaardigheden te verfijnen.

Het wordt me duidelijk dat Kazachstan voor Steven een tweede vaderland is geworden. Met een zekere trots vertelt hij dat het op economisch vlak de nummer één is van de Centraal-Aziatische staten.

“Centraal-Azië komt vaak negatief in het nieuws, als het al in het nieuws komt,” zegt Steven. “Met mijn website hoop ik een positieve draai aan de feiten te geven, want er zijn toch ook heel wat gunstige zaken te vertellen over deze regio.”

Saule valt hem bij: “Mijn land heeft een geweldige natuur en echt warme mensen. Kazachstan is ook modern en open van geest. Buitenlandse investeerders hebben ons al ontdekt, ze zijn hier bijvoorbeeld actief in de olie- en gasindustrie.”

Samen met het koppel bezoeken we de wegenwerken die op diverse plaatsen in de buurt van Shymkent aan de gang zijn. Dit is goed voor de toekomst van het land, het gaat de economie nog een extra boost geven. Maar Steven waarschuwt wel voor onze tocht in de richting van Aktau. “Sommige stukken weg daar zijn een echte hel.”

This material is licensed to the public under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International License http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Droge bodem en stof

Ik herinner me zijn woorden als ik met mijn handen door de modder wroet. We staan hier midden in de woestijn – de modderpoel werd gevormd door een combinatie van putten en smeltende sneeuw, naast de weg is er alleen droge bodem en stof.

Geen levende ziel in de wijde omtrek te bespeuren. Een eerste poging om de jeep los te krijgen is mislukt, de banden krijgen niet de minste grip.

We zoeken stenen om de ondergrond te verstevigen. Een nieuwe poging doet de wagen vijf centimeter vooruitschuiven. Modder ruimen, stenen, starten en duwen, modder ruimen, stenen, starten en duwen… Na anderhalf uur schiet de jeep plotseling vooruit. Onze kleren zitten onder de smurrie, de auto is niet om aan te zien, maar de tocht kan worden voortgezet. We zijn een akelige dans ontsprongen.

This material is licensed to the public under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International License http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Ongeloof

Over de volgende vijftig kilometer – geen dorp, geen huis, geen mens – doen we nog eens een uur of drie. De weg is zo onberijdbaar geworden dat pal ernaast een tweede pad werd gevormd in het zand. De schaarse gebruikers, wellicht vrachtwagens of tractoren, baanden zich zo eigenhandig een nieuw spoor, even gefrustreerd als wij over de trage voortgang.

Het gaat iets sneller, en de bobbels veroorzaken minder zware schokken dan de gaten in het stokoude asfalt. De gps geeft hoop, nog tien kilometer, nog zes, we zien huizen opduiken in de verte. En dan uiteindelijk: de hoofdweg. We kijken vol ongeloof. Een gloednieuw wegdek, hagelwitte markeringen.

En dat blijft grosso modo zo gedurende de daaropvolgende 600 kilometer tot in Aktau, enkele stukken met werken over in totaal geen honderd kilometer niet te na gelaten. Het gaat snel in Kazachstan. We moeten de informatie doorsturen naar de website van Steven. Met als bijkomende boodschap: mijd de aanlokkelijke shortcut als de pest, ondanks de afstand die je daarmee bespaart.

This material is licensed to the public under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International License http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/