Meer dan een familieruzie in het Front National - Rony Van Gastel

Dochter pleegt politieke moord op haar vader. Dat familiedrama bij het Front National beheerst al een paar dagen de Franse actualiteit. Velen zien er een clanstrijd in, sommigen hopen zelfs op de teloorgang van het Front National. Gaat extreemrechts inderdaad ruziënd ten onder? Of komt het Marine Le Pen misschien net goed uit?
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Tranen in de ogen

Plaatsvervangende schaamte. De toeschouwer van de politieke vadermoord zou het spektakel liever de rug toekeren. Triest hoe een familieruzie in de media wordt uitgevochten. Triest hoe een oude man zich vastklampt aan de macht. Triest hoe een dochter de man die haar een leven heeft gegeven – ook een politiek leven – nu heeft kaltgestellt. Het is de reactie van veel Fransen, ook van politici. ‘Je krijgt er de tranen van in de ogen’ zei Nicolas Sarkozy. Ik weet alleen niet of het tranen van plezier of van verdriet zijn. Kortom: een zielig spektakel, dat duidelijk maakt hoezeer het Front National intern verdeeld is. Hoezeer het de demonen uit het verleden maar niet getemd krijgt. Een strijd ook die Marine Le Pen uiteindelijk sympathie en kiezers zal kosten.

Marie-Caroline Le Pen

Nu hoeft die ruzie niet te verbazen. Er is het DNA van vader Le Pen, die nooit tegenstand in zijn koninkrijkje heeft geduld. Le Pen was de incarnatie van het Front National. Iedereen in de partij die even boven het maaiveld dacht uit te komen werd met de grond gelijkgemaakt. Dat deed pa Le Pen zelfs met de tegenstanders uit het eigen gezin. Het is vergeten intussen, maar de eerste dochter met politieke ambities was niet Marine, maar Marie-Caroline – de oudste. Ze deed het goed als kandidate bij verkiezingen in de jaren 80 (in Neuilly bij Parijs – toch de gemeente van Sarkozy - haalde ze 16 procent). Ze werd lid van het partijkader van het FN en leek even op weg om de troonsopvolger te worden. Maar samenleven met haar dictatoriale vader werd haar blijkbaar te veel. Marie-Caroline verliet het FN en verhuisde naar de scheurlijst van Bruno Mégret. Sindsdien bestaat Marie-Caroline Le Pen niet meer voor haar vader. On n’est jamais trahi que par les siens – zegt vader Le Pen. Verraad kan alleen uit het eigen kamp komen.

Kortom, het hoeft niet te verbazen dat Jean-Marie nu ook met zijn tweede dochter Marine overhoop ligt, het is nog gebeurd. Voeg daarbij het DNA van extreemrechts, dat dictatoriaal gezag haast natuurlijkerwijze hoog in het vaandel voert. ‘Eén leider, één volk’ weet u wel. Het Front National was nooit de partij van de inspraak. Er is een leider die de partij incarneert. Dat was Jean-Marie, dat is nu Marine. Adjudanten met generaalsambities kunnen maar best opstappen, familiebanden of geen familiebanden.

Samen het graf in

Zo’n vadermoord is overigens niet ongebruikelijk in de politiek. Groot worden doe je in de schaduw, maar op een bepaald moment moet je volop in de zon gaan staan. De navelstreng doorknippen. Pijnlijk, maar noodzakelijk. Denk aan Nicolas Sarkozy die groot werd in de schaduw van Chirac. Wat er zich nu afspeelt bij het FN is een dus een klassiek politiek drama. Wat spannender dan normaal omdat het om een familiedrama gaat, dochter tegen vader. Maar meer moeten we er niet achter zoeken. Toch? Hoewel, de timing kan verbazen. Waarom nu? Pas nu? Marine is partijleider sinds 2011. Vader Le Pen liet zich hier en daar nog wel interviewen, zat in het Europees parlement en leek zich te voegen in zijn rol als président d’honneur. Zoals de erevoorzitter op de voetbaltribune nog een mooie plaats in het midden krijgt. Hij mag niet meer binnen in de kleedkamer maar ziet dat het goed gaat met zijn ploeg. Beter dan ooit in dit geval. Dat bleek al bij de Europese verkiezingen vorig jaar: 25 procent van de stemmen en de grootste lijst. Het bleek ook bij de gemeenteraadsverkiezingen en vorige maand nog bij de departementsverkiezingen. Telkens opnieuw een succes.

Uit recente opiniepeilingen blijkt dat 1 op de 2 Fransen het mogelijk acht dat Marine Le Pen president van Frankrijk wordt. Politologen kibbelen over de vraag of het FN een ‘gewone partij’ geworden is. Voor het eerst in jaren maakt de gevestigde politieke klasse zich echt zorgen. De kans dat Marine Le Pen bij de presidentsverkiezingen in 2017 de tweede ronde haalt is reëel. De kans dat ze president wordt is niet meer onbestaande. En net op dat moment… zou Jean-Marie Le Pen roet in het eten gooien? Het kan, als we ervanuit gaat dat vader Le Pen een verbitterd man is. Iemand die zijn eigen dochter en zijn eigen partij het liefst samen met hem het graf ziet induiken.

What doesn't kill you makes you stronger

Stel dat dat het geval is : Jean-Marie kan maar niet wennen aan de gedachte dat zijn dochter het verder schopt dan hijzelf. Hij kan het niet verdragen in de schaduw te staan, en probeert daarom wanhopig zijn trieste verhalen nog maar eens te vertellen. Hij herhaalt dat collaboreren met de nazi’s nog zo erg niet was. Dat de gaskamers een detail van de geschiedenis zijn. De grote vraag luidt: is dat alles een probleem voor Marine le Pen? Of is het net een uitgelezen kans? Gewezen minister en centrumpoliticus Yves Jégo (die het boek ‘Marine le Pen komt aan de macht’ heeft geschreven) noemt het hele gedoe een ‘komedie’. Alsof Marine Le Pen nu plots ontdekt wat haar vader al dertig jaar lang zegt. Alsof ze nu plots vindt dat dat niet door de beugel kan. Kon het dan de afgelopen dertig jaar dan wél door de beugel? Een gelijkaardige analyse kwam er van eerste minister Valls. Deze crisis, zei de premier, maakt Marine Le Pen alleen maar sterker. Iedereen bekijkt het als een familiedrama, maar in werkelijkheid is het een operatie schone handen. Daar zit deze gedachte achter: hoe meer Jean-Marie wordt gediaboliseerd hoe meer Marine Le Pen wordt witgewassen. ‘Zie je wel hoe normaal Marine Le Pen en het FN zijn geworden. Zelfs haar eigen vader krijgt ervan langs’. Hoe duivelser de vader wordt, hoe engelachtiger de dochter.

Horizont 2017

Of zou dit misschien een bewust strategie zijn van vader Le Pen, een zoenoffer? De man die toch al een verbrand imago heeft doet er een schepje bovenop. Met als ultieme doel de dochter aan de macht te brengen. We kunnen het niet helemaal uitsluiten, maar het is onwaarschijnlijk. Het doet ook weinig terzake. Feit is dat Marine Le Pen nu meer dan ooit haar imago heeft opgepoetst. Door de familieruzie heeft ze aangetoond dat het haar menens is met haar strategie om het Front National salonfähig te maken. Ze krijgt de gedroomde gelegenheid om alle verdenking van xenofobie en antisemitisme van zich af te schudden.

En laat dàt nu net de kern van haar strategie zijn. Marine Le Pen beseft immers zeer goed dat het Front National af moet geraken van het imago van ranzige partij, wil ze in 2017 een kans maken op het presidentschap. Haar vader heeft haar een perfecte voorzet gegeven, die Marine gewoon moest binnenkoppen. Zal het extreemrechtse electoraat zich afkeren van Le Pen in 2017? En zijn stem geven aan … ja aan wie dan? Aan een hypothetische scheurpartij van Jean-Marie Le Pen? Le Pen tegen Le Pen in 2017? Als dat laatste het geval is dan zal deze analyse waardeloos blijken, maar de kans is klein.

Extreemrechts stemt in 2017 dus gewoon voor Marine Le Pen, zoals altijd. De mogelijke winst voor Marine Le Pen zit bij de kiezers van centrumrechts. Als ze president wil worden dan zal ze haar stemmen bij de gematigden moeten gaan halen. Zich opstellen als een duidelijk rechtse maar normale, beschaafde presidentskandidate. Haar tegenstanders aan de rechterzijde (die van de UMP, Sarkozy dus of wie weet Juppé) doen net het tegenovergestelde. Zij azen op de kiezers van Le Pen. Dat is de echte strijd die nu aan de gang is. Een electorale oorlog tussen Sarkozy en Le Pen. De rest – de oorlog van Le Pen tegen Le Pen – is een komedie. Een tragikomedie weliswaar.

 

(Rony Van Gastel is journalist bij VRT Nieuws met een bijzondere belangstelling voor Frankrijk.)