Dansen op de vulkaan in Nigeria - Lukas De Vos

We leven in onchristelijke tijden. Dat hebben vooral de gelovigen in Mesopotamië, én in Nigeria ondervonden. Nigeria telt 170 miljoen inwoners, het meest bevolkte land van Afrika. Eenheid is al sinds de onafhankelijkheid in 1960 een verre droom. Burgeroorlog is dagelijks gebruik.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Eerst waren er stammentegenstellingen tijdens de afscheiding van Biafra (1967-1970, Igbo tegen Yoruba). Economische oorlog tussen multinationals, zoals in Angola of Katanga, meer was dat niet. Na decennia van militaire dictatuur is de strijd verlegd tussen islam (47 % van de bevolking) en christendom (50 %). Wezenlijk is de sociale discriminatie tussen het olierijke zuiden van het land, en het verwaarloosde, uitgedroogde noorden.

Dat was de inzet van de presidentsverkiezingen van 28 maart. Het Noorden wordt al jaren gebrandschat door een opstandige, anti-westerse beweging, Boko Haram. Die sekte werd in 2002 opgericht in de noordoostelijke stad Maiduguri, en zo goed als uitgemoord door het Nigeriaanse leger in 2009. De stichter kwam om, maar zijn opvolger, Aboebakar Shekau, startte een nietsontziende guerilla op. Tegen die wreedheid kon het zwaar gecorrumpeerde leger niet opboksen. De zetelende president van Nigeria, Goodluck Jonathan, kreeg geen greep op de rooftochten. Hij moest lijdzaam toezien hoe midden vorig jaar Shekau een kalifaat uitriep. Dat, en de mislukte bevrijding van enkele honderden ontvoerde schoolmeisjes uit Chibok, ondermijnden Jonathans populariteit.

Plebisciet

Het mocht niet baten dat eind 2013 de noodtoestand werd uitgeroepen in drie noordoostelijke staten; dat Jonathan vorig jaar de hele legertop als incompetent ontsloeg; dat hij het homohuwelijk verbood; en dat hij de verkiezingen liet uitstellen om een gecoördineerde tegenaanval met troepen uit buurlanden Tsjaad en Niger op te zetten. Amper vier dagen voor verkiezingsdag slaagde Boko Haram erin opnieuw tientallen meisjes en vrouwen te ontvoeren. De tegenstander van Jonathan, oud-dictator Muhammadu Buhari, profiteerde ten volle van die blamage. Zelf droeg hij het aureool mee van een autoritair bestrijder van de wijdverbreide corruptie.

Generaal Buhari pleegde op oudejaarsavond 1983 een coup. Anderhalf jaar bleef hij aan het bewind. Na zijn afzetting poogde hij drie keer verkozen te raken tot staatshoofd. Tevergeefs. Nu lukte het Buhari, een noordelijke moslim, dus wel. Met ruim 2 miljoen stemmen meer. Dat plebisciet werd ruiterlijk erkend door de christen Jonathan, die daarmee wellicht een nieuwe burgeroorlog kon afwenden.

Moeilijke erfenis

Maar toch. Buhari erft een knagend conflict met de Beweging voor de Ontwikkeling van de Nigerdelta, die herhaaldelijk aanslagen pleegt op de oliepijpleidingen van buitenlandse maatschappijen. Die worden, terecht, uitbuiting en milieuvervuiling aangewreven. Zo moest Shell 70 miljoen euro schadevergoeding betalen voor de bezoedeling van het drinkwater in Bodo. Ook het Italiaanse ENI moest honderden olielekken toegeven. De meeste gunningen zijn trouwens onder de tafel bedisseld.

De instorting van de olieprijzen doet de economie krimpen. Buhari erft de overbevolking, de moeizame stroomvoorziening, de dreigende tweedeling tussen Noord en Zuid. En de strijd tegen Boko Haram is alleen voorlopig onderdrukt door de inzet van vooral Tsjadische troepen. Zij controleren nu het grensgebied met Kameroen.

Eenpartijstaat?

Buhari staat voor vier uitdagingen. De eerste is de opvallende gelijkenis met het eerste democratiseringsproces onder generaal Olusegun Obasanjo, vanaf 1999. Obasanjo was een Yoruba, en een reborn Christian, die twee mandaten als president uitdeed. Meer staat de grondwet niet toe. De roep om orde gaf hem massale steun de eerste keer. In 2003, bestond er gerede twijfel over kiesbedrog. Bij de klagers: zijn tegenkandidaten Ojukwu (in de jaren zestig president van Biafra) en … Buhari.

De kaarten liggen nu omgekeerd. Buhari is een Fulani en moslim. Hoe het zuiden overtuigen, dat in blok voor Jonathan en zijn Democratische Volkspartij (PDP) gestemd, al heeft Buhari’s progressieve oppositiecongres (APC) duidelijk terrein gewonnen in het centrum ? Cruciaal is hoe de seculiere grondwet te combineren met de sjaria, die in 9 van de 36 deelstaten is ingevoerd, en in 3 per geloof wordt toegepast.

Tweede probleem is de leeftijd van Buhari. Hij wordt 73 dit jaar, kan hij het twee mandaten uithouden ? Zijn overwinning dankt hij goeddeels aan de interne verdeeldheid bij de PDP. Die schoof partijgetrouwen naar voren bij de deelstaatverkiezingen. Dat is deerlijk mislukt. Riskeert het APC dezelfde partijdwang ?

Ernstiger is de politieke omslag. Vorige zaterdag zijn er gouverneursverkiezingen gehouden. Het APC heeft de PDP weggeveegd. Het risico om te evolueren naar een éénpartijstaat is groot. Het kiesopbod was tekenend. Vooraf had APC Jonathan ervan beschuldigd stembedrog te hebben georganiseerd in Lagos, het economische hart en de vroegere hoofdstad. Jonathan ontkende met klem politieke bedoelingen van zijn reis naar Lagos, maar het meesterbrein van Buhari’s kiescampagne, Bola Tinubu, was erg giftig over de afwezigheid van politie in wijken die APC-gezind waren.

Omgekeerd verdenkt de PDP de tegenstand ervan fake PDP-meetings te hebben opgezet - die verboden zijn kort voor de stembusgang - om haar kandidaten te doen wraken. Lagos is hoe dan ook in APC-handen gevallen. Na de deelstaatverkiezingen is de leegloop bij de PDP begonnen, wat vragen doet rijzen over een slagvaardige oppositie.

Wissel op de toekomst

En dan is er de grote vraag of Buhari zijn nieuwe regering tegen 29 mei zal uitbreiden met technocraten. Hij heeft handig genoeg een overtuigd kristen, de internationaal gereputeerde rechtskundige en dominee van een christelijke sekte, Yemi Osinbajo, als vicepresident opgenomen. Osinbajo leidt bovendien de beweging Integrity, die pleit voor eerlijke zakenregels, en een NGO die de christelijke ethiek uitdraagt. Osinbajo is 55 en een wissel op de toekomst. Maar voor een halleluja is het te vroeg.

(Lukas De Vos was journalist buitenland bij VRT-nieuws.)
 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.