Wie wint de Griekse uitputtingsslag? - Bert De Vroey

labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Het was in januari al voorspeld en het is grotendeels ook zo uitgekomen: de krachtmeting tussen de linkse regering-Tsipras in Athene en de kredietverleners zou een spelletje who blinks first worden: wie knippert het eerst met de ogen, wie geeft zich het snelst gewonnen. Alleen sleept dat spelletje nu al zo lang aan, oeverloos en vruchteloos, dat de suspens intussen helemaal verdwenen lijkt.

Wie durft nog te beweren dat het een cruciale dag of week wordt voor Griekenland, na al die zogenaamde ultieme deadlines of onneembare klippen die moesten gehaald of genomen worden – en die voorbijgingen zonder drama of faillissement, zonder grexit of breuk met Europa? De vergaderingen van de eurogroep over Griekenland ontlokken de waarnemers - en zelfs de Grieken – stilaan een langgerekte geeuw. Cruciaal? Het zal wel. We zien wel.

Tijdswinst, dat alvast

Of de regering-Tsipras in die uitgesponnen uitputtingsslag al iets gewonnen heeft, is voer voor discussie en interpretatie. Je zou kunnen zeggen dat Tsipras alvast tijd gewonnen heeft: Europa en het IMF hebben de banden nog steeds niet doorgeknipt. Zelfs toen de Duitse minister van financiën Schäuble in maart geneigd leek om er de brui aan te geven, sprong zijn kanselier Angela Merkel in de bres en zorgde ze - met een minitopje in Brussel in de marge van de EU-top - voor afkoeling en respijt.

Hoe hard de Griekse minister Varoufakis zijn collega’s ook op de zenuwen heeft gewerkt, de Grieken zijn nog altijd niet de deur gewezen. Meer zelfs: ze hebben intussen al maatregelen goedgekeurd die flagrant vloeken met de geest van het bezuinigingsbeleid dat Europa van hen verwacht. Zo worden duizenden ontslagen en op disponibiliteit gestuurde ambtenaren (waaronder schoonmaaksters en schoolconciërges) weer aangeworven, wordt de vroegere openbare omroep ERT heropend en zijn de minimumlonen opgetrokken. Europese ministers morren en knorren, maar bijten niet. Ze kijven en waarschuwen, maar straffen niet.

Maar fundamentele vooruitgang...?

Dat alles helpt de Griekse regering van Alexis Tsipras om binnenlands toch politiek te scoren, op een manier die weinigen in januari misschien voor mogelijk hadden gehouden. Maar of dat alles de Griekse bevolking ook fundamenteel vooruit helpt, is een andere vraag. Want Europa mag de Grieken dan wel aan boord houden, van een beloning is er nog lang geen sprake. De laatste 7,2 miljard € die nog verbonden was aan het lopende en verlengde steunprogramma wordt nog steeds niet vrijgegeven. Daardoor slinken de geldreserves van Athene, en de bodem van de schatkist komt nu echt gevaarlijk goed in zicht. Als Griekenland failliet gaat zal de heraanwerving van schoonmaaksters of de verhoging van het minimumloon nog weinig enthousiasme wekken.

Een vergelijk is (dringend) nodig

Een vergelijk tussen Athene en Brussel blijft daarom noodzakelijk – en dringend. Op dinsdag 12 mei moet Griekenland het IMF maar liefst 750 miljoen € terugbetalen. Tot nu toe gebeurden die afbetalingen correct en tijdig, maar deze keer lijkt er wat twijfel te rijzen. Er zouden zelfs ministers zijn die gekant zijn tegen de terugbetaling zolang Europa en het IMF niet toeschietelijker worden. Juist daarom is ook maandag 11 mei alweer een belangrijke dag: dan steekt de Eurogroep opnieuw de koppen bij elkaar.

Athene hoopt tenminste op een bemoedigend schouderklopje, een positief signaal van de geldschieters. Maar de geldschieters willen nog altijd hardere engagementen van Tsipras: hervormingen en bezuinigingen in het pensioenstelsel, een herziening van de regels op de arbeidsmarkt en fiscale aanpassingen. Dat blijken stuk voor stuk breekpunten voor Tsipras en zijn kameraden, waarop ze niet of nauwelijks willen toegeven.

Het R-woord

Misschien is er een uitweg. De laatste weken begint het R-woord rond te zingen: referendum. Als de regering-Tsipras geen andere oplossing ziet dan toegeven aan Europa, dan zou ze die koerswijziging ter goedkeuring kunnen voorleggen aan het volk. Dat zou ongetwijfeld leiden tot een scheuring in de linkse Syriza-formatie. Maar andere parlementsfracties zouden Tsipras dan te hulp kunnen schieten.
Het is nog wat voorbarig, maar het scenario is niet onmogelijk. Eerst moeten we zien hoe de komende dagen zullen verlopen. Cruciale dagen zijn het, ongetwijfeld. Al gingen we dat nooit meer zeggen. Langgerekte geeuw.

(Bert De Vroey is buitenlandredacteur bij het VRT-journaal en heeft de voorbije vijf jaar de Griekse crisis op de voet gevolgd.)