Tussen Matroesjka's en happy hooker - Kristien Gillis

U kent ze vast nog, de serie Matroesjka’s: Axel Daeseleire blonk uit als bandiet die arme meisjes uit Oost–Europa richting België wegkaapte: met een leugentje voor de naïeve meisjes, met geweld voor die ene vervelende die maar vragen bleef stellen. Wekenlang zaten we aan onze televisie gekluisterd en hoopten we dat de arme slachtoffers uit de klauwen van de criminelen zouden worden gered. Eigen ontsnappingspogingen bleken immers tevergeefs. Herinner ik het me juist? Was dit niet de verhaallijn?
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

De grijze zone

Toen ik enkele jaren geleden aan mijn doctoraatsonderzoek over straatprostitutie in Brussel begon, leek het relaas van de arme Oost-Europese vrouwen die gedwongen werden zich te prostitueren, de enige relevante verhaallijn. Anno 2015 zijn er voor mij heel wat verhaallijnen bijgekomen en blijkt de arme, jonge Oost-Europese vrouw wel degelijk een personage, maar lang niet het enige.

Het verhaal is een pak complexer, de personages verschillend, elk met hun eigen problemen of bekommernissen vis-a-vis de prostitutiesector. Het stereotiepe beeld van “Matroesjka’s” is voor sommige vrouwen, mannen en transgenders in de prostitutie wel degelijk een realiteit. Toch is een veralgemening niet gepast: mensenhandel is geen synoniem voor prostitutie. Noch is het steevast de reden waarom iemand zich prostitueert.

Ik heb het dan niet over die andere populaire verhaallijn, die van de “happy hooker” (we noemen geen namen, Hot Marijke). Ik heb het over hen die zich in de grote grijze zone tussen “Matroesjka” en “happy hooker” bevinden en die zich een levensweg proberen te banen ondanks een gebrekkige arbeidsbescherming enerzijds, en sterk maatschappelijke vooroordelen anderzijds.

Het is complexer

Het verhaal wordt immers complexer wanneer we erkennen dat niet elke prostituee zonder voorkennis in deze sector terechtkomt. Voor sommigen is het wel degelijk één van de opties in een reeks van (zo u wil beperkte) andere alternatieven. U kan zich de bedenking maken dat “geen enkele vrouw dit voor haar plezier doet” maar “plezier” doet zelden ter zake wanneer het economisch moeilijk gaat. Voor sommigen biedt prostitutie immers, binnen bepaalde omstandigheden, net die praktische en economische voordelen die andere alternatieven niet bieden.

Prostitutie is bijvoorbeeld één van de meer directe manieren om geld te verdienen. Jezelf prostitueren op het net, in je woonkamer of in een ander land maakt dat het ook anoniem kan. Wanneer je een manier vindt om je zelfstandig te prostitueren, dan start en stop je er ook mee wanneer je het nodig acht. Niet elke prostituee werkt immers onder een pooier.

Het typische prostitutieverhaal wordt nog complexer als we het personage achter het raam of op de straat verlaten voor het personage achter de computer of in de escorte service, die vormen van prostitutie die zich nog meer in de anonimiteit afspelen. Al deze personages hebben wel één ding gemeen: ze kunnen amper terugvallen op een duidelijk wettelijk kader wanneer ze te maken krijgen met uitbuiting en andere arbeid gebonden problemen als ze niet volledig samenvallen met het Matroesjka personage, het meest gemediatiseerde beeld.

Nog veel vragen

Op 15 mei 2015 deredactie.be het artikel “Acht op de tien prostituees worden uitgebuit”. Gezien de complexiteit en diversiteit binnen de prostitutiesector, rijzen hierbij verschillende vragen op zoals: waar vindt deze uitbuiting precies plaats? Over welke vorm van uitbuiting gaat het precies? Hoe reageren prostituees op deze cijfers? Hoort een overheid de strijd in te zetten tegen pooiers en mensenhandelaars (en wie zijn dat precies)? Of is dat dweilen met de kraan open als we niet nagaan hoe en waarom mensen toevlucht vinden in prostitutie maar zelden eigenhandig de weg vinden tot politie of andere diensten wanneer problemen toeslaan?

De hoofdrolspelers - mannen, vrouwen en transgenders die werken in prostitutie - worden helaas nog te weinig gehoord over hun eigen verhaal. Het complexe vraagstuk start en stopt dus niet met mensenhandelaars en Matroesjka’s. Dat is eerder een hoofdstuk binnen een groter verhaal.


(Kristien Gillis is doctoraatsstudent Universiteit Antwerpen, onderzoeksgroep Citizenship, Equality & Diversity.)     

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.