"Misschien deze zomer al nieuwe Belgische aartsbisschop"

Het Vaticaan wil haast maken met de aanstelling van een opvolger voor aartsbisschop André Léonard, menen kenners. Volgens Rik Torfs is Johan Bonny, bisschop van Antwerpen, een grote kanshebber.
Nicolas Maeterlinck

"Er zit minder dan een maand tussen het moment waarop Léonard zijn ontslag heeft ingediend  en het moment waarop de paus het heeft aanvaard. Dat wijst er op dat het Vaticaan snel wil vooruit gaan met de opvolging". Dat zegt Geert De Kerpel,  hoofdredacteur van het christelijk opinieblad Tertio.

Volgens De Kerpel is de kans groot dat we vóór de bisschoppensynode van oktober een nieuwe aartsbisschop hebben. De Belgische bisschoppen hebben van het Vaticaan immers uitstel gekregen om hun afgevaardigde voor de synode aan te wijzen. "Als je weet dat er in oktober een nieuwe synode op komst is, dan kun je stellen dat we zeker vóór oktober, misschien al deze zomer, een nieuwe Belgische aartsbisschop hebben."

"Muzikant verschilt, partituur blijft dezelfde"

"Dat Léonards opvolger een ander beleid zal voeren, is normaal", vindt De Kerpel. "Er was een grote verandering tussen Danneels en Léonard, maar die was er ook tussen Suenens en Danneels. Je kunt zeggen dat de muzikant telkens verschilt, maar dat de compositie, de partituur dezelfde blijft. De verschillen tussen Danneels en Léonard waren overigens meer een kwestie van stijl dan van inhoud. Allebei vertolkten ze de standpunten van de rooms-katholieke kerk, maar wel ieder op zijn eigen manier."

De Kerpel geeft toe dat Léonard wel een man met een scherpe profilering was. "Je had voor- en je had tegenstanders en weinig ertussen. Wat misschien wel jammer is, want een bisschop moet toch ook een pontifex, een bruggenbouwer zijn, en op dat vlak was Léonard niet de man van de verzoening. Hij bleef nogal vaak aan een kant van de oever zitten, in plaats van bruggen te bouwen."

De Kerpel bestempelt Léonard ook als "een barmhartig man" die met je van mening kon verschillen, maar je zeker nooit een kwaad hart zou toedragen wegens meningsverschillen.

Over wie Léonard zal opvolgen, blijft De Kerpel aan de oppervlakte. "Het enige wat we kunnen zeggen, is dat het een priester zal zijn. Misschien een bisschop of hulpbisschop, maar het zou ook een gewone priester kunnen zijn. Zeker met deze paus zijn verrassingen niet uitgesloten."

"Bonny, of misschien wel een reguliere geestelijke"

Rik Torfs, professor kerkelijk recht en rector van de KU Leuven, ziet Johan Bonny, bisschop van Antwerpen, als een grote kanshebber. "Al denk ik niet dat het per se iemand van de andere taalrol zal worden, dus een Nederlandstalige na een Franstalige", zegt Torfs. "En hou er ook rekening mee dat de paus voor een reguliere geestelijke kan kiezen: voor de abt van Orval, Lode Van Hecke, bijvoorbeeld of voor de abt van Averbode, Jos Wouters."

Torfs heeft geen slechte indruk overgehouden aan aartsbisschop Léonard. "Hoewel ik zijn ideeën, zoals die over het homohuwelijk, niet deel, heb ik hem leren kennen als een vriendelijk en hartelijk mens. Hij stond open voor debatten, ook al veranderde hij daardoor niet van mening.

Maar ik denk dat je meer hebt aan een hartelijke mens waar je het niet mee eens bent, dan aan iemand wiens ideeën je wel deelt, maar die een akelige persoonlijkheid heeft."

"Pedofiliedossiers heeft Léonard behoorlijk aangepakt"

Wat zijn beleid betreft, heeft Léonard zich de woede van velen op de hals gehaald door wat Torfs zijn "stigmatiserende uitspraken over seksualiteit en seksueel gedrag" noemt. Positief was dan weer dat Léonard als aartsbisschop zijn parochies bezocht en zo de afstand tussen top en basis verkleinde.

Torfs vindt voorts dat Léonard de pedofiliedossiers "behoorlijk" heeft aangepakt. "Léonard werd er wel meteen ingegooid met de zaak-Vangheluwe. En ook al heeft hij nogal veel gedelegeerd naar de bisschoppen Bonny en Harpigny en had hij zelf meer op de voorgrond mogen komen, hij heeft dat goed aangepakt.

Anderzijds is er onlangs nog een oud dossier opgedoken van toen Léonard nog bisschop van Namen was. Daaruit blijkt dat er daar toch ook iets van de "oude kerkelijke cultuur" heerste. Dat heeft zijn imago dan weer geen goed gedaan."