Chimpansees zouden koken, als ze het kunnen

Een langdurig Amerikaans onderzoek wijst uit dat chimpansees over voldoende intellectuele en cognitieve vaardigheden beschikken om hun voedsel te koken. Dit suggereert dat de gave om etenswaren te bereiden diep in onze genen geworteld zit en allicht al bij de vroege voorouders van de mens voorkwam.

Hoe verrassend het ook mag lijken, zelfs een ei koken vereist geavanceerde intellectuele vaardigheden. Terwijl andere dieren elk voedsel dat ze vinden of jagen meteen beginnen op te eten, kunnen mensen hun voedsel bewaren en koken, zelfs als we grote honger hebben. Dat komt omdat we weten dat wat we uiteindelijk zullen eten, beter zal smaken als we wachten.

Wanneer heeft de mens die kennis, die gave ontwikkeld? Omdat te weten te komen, voerden wetenschappers van de Amerikaanse universiteiten Harvard en Yale twee jaar lang onderzoek bij chimpansees in een opvangcentrum in Congo. Niet toevallig bij de diersoort die genetisch zeer dicht bij de mens staat. Het team, onder leiding van professor Felix Warneken, zette een reeks experimenten op om te achterhalen of de chimpansees over de vaardigheden beschikten om hun voedsel te kunnen bereiden.

Apen verkiezen gekookt boven rauw voedsel...

Uiteraard had het geen zin om de chimpansees "MasterChef"-gewijs een tas vol boodschappen te geven en hen los te laten gaan in een keuken met blinkende potten en pannen (hoewel het misschien een fijn spektakel geweest zou zijn). In de plaats daarvan werden de individuele cognitieve vaardigheden getest.

In een van de meest veelzeggende experimenten kregen de apen rauwe etenswaren die ze in twee bakken konden doen: het voedsel in de ene bak werd door de wetenschappers gewisseld voor gekookt voedsel, met het voedsel in de andere bak werd niks gedaan. Zodra de dieren doorkregen dat het eten in de ene bak gekookt werd, stopten ze al het rauwe voedsel in die bak en wachten ze tot ze gekookt voedsel kregen.

Met andere woorden: de apen verkozen gekookt voedsel boven rauw én konden bovendien ook wachten tot rauw voedsel bereid werd. Chimpansees beschikken dus over de mentale vaardigheden om te koken.

... Maar waarom koken apen dan niet?

Als apen konden koken, zouden ze het dus doen. Maar waarom doen ze het dan niet? Omdat ze geen vuur kunnen maken, is één verklaring. Een tweede, niet-onbelangrijke verklaring is het gebrek aan sociale vaardigheden die het bereiden van voedsel vereist, zegt Warneken.

Daarmee doelt hij niet op tafelmanieren of de gave om een fijne conversatie te voeren met je tafelgenoot. Wél op het onvermogen van apen om soortgenoten in de groep erop te vertrouwen dat ze hun voedsel niet gaan stelen terwijl ze aan het koken zijn. Je voedsel meteen verorberen is nu eenmaal de meest zekere manier om je voedsel veilig te stellen in de dierenwereld. 

Professor Warneken vermoedt op basis van zijn experimenten dat de voorouders van de mens al snel leerden koken nadat ze hadden geleerd hoe ze zelf vuur konden maken.

Voorpretje maakt ons menselijk

De gave om vooraf al onze duimen en vingers af te likken bij het vooruitzicht aan een heerlijk bereide maaltijd vraagt eenzelfde verbeeldingskracht zoals bij kunst, taalontwikkeling en het creëren van nieuwe technologieën, de dingen die ons "mens" maken. Dus als je gedachten afdwalen naar een lekkere maaltijd terwijl je eigenlijk iets anders zou moeten doen: het is net dat voorpretje dat ons menselijk maakt.