Gigantische deeltjesversneller van CERN start nieuwe onderzoeksfase

De grootste deeltjesversneller ter wereld, de LHC van het CERN, is aan een nieuwe onuitgegeven onderzoeksfase begonnen om de mysteries van de materie en het universum te ontrafelen. Dat heeft het Europees Centrum voor Nucleair Onderzoek bekendgemaakt. De machine heeft zowat twee jaar lang onderhoud en opwaarderingswerken ondergaan.

De LHC is een ringvormige tunnel van 27 kilometer aan de Frans-Zwitserse grens en liet reeds toe te bevestigen dat het Higgsboson-deeltje bestaat, zoals zowat vijftig jaar tevoren was gepostuleerd door de Schot Peter Higgs en de Belgen François Englert en Robert Brout. De vondst, die het laatste puzzelstuk leverde voor het Standaard Model omtrent het wezen van de materie, leverde Higgs en Englert in 2013 de Nobelprijs voor Fysica op.

De opwaardering leidde ertoe dat protonen, geleid door supermagneten, aan bijna de lichtsnelheid kunnen botsen met een nooit geziene energie van 13 TeV, dubbel zoveel als tijdens de eerste "run" die reeds bereikt was tijdens een test vorige maand. De LHC gaat nu drie jaar lang de klok rond draaien, zegt het CERN waarin ook België participeert.

"Weg voor nieuwe ontdekkingen"

Om 10.40 uur stelden de operatoren dat de meest gesofisticeerde machine ooit klaar was om weer data te spuien. Het is de bedoeling dat er tot een miljard botsingen per seconde zullen plaatsvinden. Het herbekomen van data plaveit volgens het onderzoeksinstituut de "weg voor nieuwe ontdekkingen" in de fysica.

De tunnel, 100 meter ondergronds, omvat vier "grote experimenten" waarbij Atlas en CMS polyvalent zijn en de ontdekking van het "Godsdeeltje" (Higgsboson) mogelijk maakten. Alice dient voor de studie van een quark-gluonplasma: een (vermoedelijke) fase van materie die ontstaat bij extreem hoge temperaturen en dichtheid en die enkele ogenblikken na de Oerknal zou hebben bestaan. Door sommige quarks te analyseren moet de LHCb meer leren over het verschil tussen materie en antimaterie.

Daarnaast zijn er drie kleinere experimenten.