Een eerlijk rapport? - Jef Boden

Ieder jaar rond deze tijd hoor je wel ergens de roep om uniforme eindtoetsen. Of het nu om lagere of middelbare scholen gaat: zo zou je objectieve resultaten krijgen en rapporten ontvangen die de reële waarde van een diploma of getuigschrift weerspiegelen. Inderdaad, mits enige duidelijkheid over de inhoudelijke waarde van een diploma zou bijvoorbeeld het probleem van toelatingsproeven in het hoger onderwijs al een flink stuk opgelost zijn. Ook op het einde van de lagere school zou men graag duidelijkheid scheppen door een reeks gemeenschappelijke eindtoetsen.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Vorige maandag lukte het de koepel van het gemeentelijk en stedelijk onderwijs opnieuw om in de nieuwsberichten te laten vermelden dat hun eindtoetsen lager onderwijs die dag in héél véél scholen van start gingen. Het betreft hier een reeks toetsen die jaarlijks rond een thema worden opgebouwd en evenzeer als voorbeeld zouden kunnen dienen voor hoe het niet echt hoeft.

Slag in het water

Je mag dan nog iedereen dezelfde opdrachten laten oplossen, als die niet door iedereen op dezelfde wijze worden afgenomen, en beoordeeld, dan is alle moeite niet meer dan een slag in het water.

Volgens de officiële instructies zouden de leerlingen van de eindtoets vorige maandag 10 minuten tijd gekregen hebben om het bronnenboek te verkennen. Voor een flink pak opdrachten moeten er immers gegevens in die bundel gezocht worden. Niet alleen voor wiskunde, evenzeer voor Frans of Nederlands. Wat moet je dan denken wanneer ook dit jaar een weekend voor de officiële start heel wat leerlingen het begeleidende bronnenboek mee naar huis kregen zodat ze zich al wat konden voorbereiden. Dan zullen zeker heel wat kinderen mèt hun ouders de tekst die bedoeld was voor begrijpend lezen Frans goed hebben kunnen doornemen. Eerlijk? Voor wie zijn de behaalde punten? En wie gelooft dat dit de enige persoonlijke inkleuring blijft? Het is mij absoluut onduidelijk waarom de inspectie dit soort toetsen objectieve elementen in de beoordeling kan noemen.

Deze eindtoetsten starten trouwens al in december. Een aantal praktische proeven als fietsexamen, techniek, spreken moeten vroeger gepland worden. Als voorbereiding op de realiteit van het middelbaar onderwijs is dit systeem uitermate geschikt. Hoe meer je thuis moet voorbereiden, hoe minder de beoordeling over het werk van de jongeren gaat. Tot in de derde graad secundair onderwijs worden leerlingen overspoeld met allerhande groepswerkjes waarbij de meest plichtbewuste de hoofdmoot van het werk zal moeten opknappen. Vaak zijn het opdrachten die quasi onmogelijk zelfstandig kunnen worden opgelost. Proficiat, ouders, voor alle steun en vooral voor deze vaak uit noodzaak uitgevoerde participatie in het onderwijsgebeuren.

Een verstandige keuze?

Hier en daar wordt beweerd dat zo’n toetsenperiode toch een aardige voorbereiding kan zijn en een beeld kan geven van een examenreeks in de volgende jaren. Volgens de planning werd er de voorbije week drie complete voormiddagen getest zonder dat er vooraf gemeld werd welk vak(onderdeel) aan de beurt was.

Welke middelbare school organiseert dit soort verrassingsproeven ? Het systeem goedpraten met het argument dat dit enkel handelt over het kennen en het kunnen in de eindtermen? Voor heel wat leerlingen is dat zo. Echter, leerlingen voor wie alles niet zo vanzelfsprekend is, die zich een schooljaar lang, dag in dag uit, keihard hebben ingezet, geoefend, gestudeerd om met veel zweet en, te vrezen, af en toe met tranen, een behoorlijk resultaat te behalen, moeten hier geen schouderklopje, geen ondersteuning verwachten, maar worden op een haast criminele primitieve wijze afgemaakt.

Klinkt dit te scherp ? Niet als ik voor mij de betreffende leerlingen zie. Welbevinden op school? Niet met zo’n slotakkoord. Dan hoop ik, niet alleen voor deze leerlingen, dat niet deze toetsen maar de resultaten van een jaar werken in rekening worden gebracht. En ik verheug me nog even dat zij tenminste dit jaar nog een verstandige keuze tussen 1B en 1A mogen maken.

Boomerang

Gelukkig ken ik heel wat collega’s die zeer om het welbevinden van de kinderen bekommerd zijn, en juist daardoor niet sjoemelen met de wijze waarop eindtoesten, maar ook andere genormeerde toetsen, moeten afgenomen worden. Door hen worden onredelijke toetsen zelf in vraag gesteld. Voor de anderen: een (schijn)resultaat op korte termijn kan kinderen en ouders paaien en de school de glitter van afstudeerprocenten meegeven. In werkelijkheid is het een boomerang die terugkeert en waarvoor over enkele maanden beslist externe excuses zullen gezocht en gevonden worden. Of je het kind van de rekening daarmee een dienst bewijst ?

Gelijkwaardige eindtoetsen kunnen een voordeel opleveren. Wie vandaag resultaten bekijkt: weet waar ze vandaan komen, benader ze met de nodige nuchtere voorzichtigheid en bespaar de jongeren een onaangenaam kille ontknoping.

Maar omdat je ook bij zo’n toets je gevoel voor humor niet mag verliezen: voor de luistertoets Frans moesten de leerlingen een videoclip van Stromae bekijken. Een vraag over de tekst? Geweldig! Vooral omdat de clip van Engelstalige ondertitels voorzien was. De eindterm Engels is dit jaar vast bereikt.

(De auteur is leraar aan een basisschool in Brecht.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.