"Onze deur staat nog open, aan Griekse kant is die dichtgegaan"

"Ik ben zeer teleurgesteld over de plannen van de Griekse regering om een referendum te organiseren." Dat heeft Jeroen Dijsselbloem, voorzitter van de Eurogroep, gezegd voor de aanvang van een -alweer- cruciale bijeenkomst van de ministers van de Financiën van de eurozone. Ook bij de andere ministers was het pessimisme troef.

Gisteren deden de schuldeisers  -de EU, de Europese Centrale Bank en het IMF- Griekenland een ultiem voorstel. Ze willen de noodhulp met vijf maanden verlengen tot een bedrag van 15,5 miljard euro, maar in ruil moet Griekenland dan echt wel werk maken van structurele hervormingen, zoals een aanpassing van het pensioenstelsel en een verhoging van de btw.

Maar het voorstel vond geen genade in de ogen van de Griekse regering Premier Alexis Tsipras viel hard uit naar het nieuwe voorstel. Volgens Tsipras hebben die Griekenland een ultimatum gesteld en zouden die voorwaarden een ondraaglijke last leggen op zijn land, de arbeidsmarkt verder doen verslechteren en de belastingen verhogen. "Sommige partners zijn uit op de vernedering van een heel volk", klonk het.

Daarom kondigde Tsipras een referendum over de verlengde noodhulp aan, dat zou plaatsvinden op zondag 5 juli, dus na de datum waarop Athene een schuld moet terugbetalen aan het IMF. Daarom vraagt Tsipras aan de EU, de ECB en het IMF een verlenging van de noodhulp met enkele dagen.

Pessimisme troef

Maar bij aankomst van de leden van de eurogroep -die zich vanmiddag andermaal over de kwestie buigt- droop de teleurstelling van de gezichten. "Ik ben onaangenaam verrast door de beslissing van de Griekse regering", reageerde voorzitter Jeroen Dijsselbloem. "Ze heeft blijkbaar de laatste voorstellen van de schuldeisers van tafel geveegd en op basis van die negatieve beslissing voorgesteld om een referendum te organiseren."

"De deur aan onze kant staat nog open, maar aan Griekse kant is die deur nu dichtgegaan", aldus nog Dijsselbloem. "We zullen de Griekse minister van Financiën vandaag spreken en daarna bekijken we de verdere gevolgen." Op de vraag of Griekenland uitstel zou kunnen krijgen, wou hij niet antwoorden. 

"Teneur is dat het nu wel heel moeilijk aan het worden is"

Ook minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) is niet opgezet met de aankondiging van de Griekse regering dat ze een referendum wil organiseren. "De teneur is dat het nu wel heel moeilijk aan het worden is", zegt hij bij zijn aankomst op de eurogroep in Brussel.

"Het is behoorlijk bizar om aan je bevolking te vragen wat ze denkt, maar tegelijkertijd zelf een negatief advies te formuleren", zei Van Overtveldt. "Dat is vrij contradictorisch."

Met het besef dat in verschillende eurolanden het parlement zich over een oplossing voor Griekenland moet uitspreken, terwijl de Griekse regering vraagt het programma met een week te verlengen zodat ze haar referendum op 5 juli kan organiseren, "is de teneur dat het nu wel heel moeilijk aan het worden is", aldus Van Overtveldt.

Bovendien is het water tussen de instellingen en de Grieken nog altijd even diep als enkele dagen geleden, klonk het. Van Overtveldt: "Dit is een heroïsche strijd tegen de klok. De bereidheid binnen de eurogroep om te schuiven met de deadline is heel beperkt."

Ook de Finse minister Alexander Stubb klonk erg pessimistisch: "Plan B is nu snel plan A aan het worden". "De basis voor verdere onderhandelingen is weg", klonk het bij de Duitse minister Wolfgang Schäuble. Volgens Schäuble ziet het er nu naar uit dat het lopende steunprogramma dinsdag afloopt en niet zal worden verlengd.

De gevolgen dreigen zeer groot te zijn. Griekenland zal niet alleen in wanbetaling bij het IMF gaan, de ECB zal dan ook mogelijk haar noodsteun voor de Griekse banken moeten stopzetten. Of zoals de Ierse minister Michael Noonan het zei: "We komen in onbekende wateren".

Lagarde: "We zullen blijven werken"

Het ziet er op dit moment dan ook niet naar uit dat op de bijeenkomst van de ministers van Financiën van de eurozone nog veel inhoudelijke discussies zullen worden gevoerd. Toch zei IMF-directeur Christine Lagarde dat "we zullen blijven werken". Zij hamerde erop dat het IMF, de Europese Commissie en de ECB - de instellingen waarmee Athene onderhandelt - zich altijd flexibel hebben aangepast aan de economische en politieke omstandigheden.