Afscheid van het Oosten

Het Belgische koningspaar rondde gisteren het staatsbezoek aan China af, het eerste van staatsbezoek van Filip en Mathilde buiten Europa. Heel de week hielden verslaggevers Veerle de Vos en Pascale Mertens afwisselend een dagboek voor u bij. Vandaag de laatste aflevering uit Shanghai-Suzhou-Shenzhen.

Vreemd toch, het effect dat een koning heeft op mensen, bedenk ik, nog maar eens, op onze laatste dag in China. Hoe anders ze zich gedragen met hem in de buurt. Weg rationaliteit, ook bij rationale mensen. Eigenlijk is het op dat starstruck-effect dat zo’n staatsbezoek drijft.

Dat hij deuren opent, horen we dag na dag bevestigd door de zakenmensen die mee zijn. Tegelijk kunnen vooraf afgesproken dingen erdoor in het honderd lopen, wanneer black-outs optreden als Zijne Majesteit naast je wandelt.

Koning in het ijle

Dat konden we vanmorgen vaststellen op het power breakfast in Shenzhen. Receptietafeltjes stonden klaar met nummers en naamkaartjes – een mix van Belgen en Chinezen – waarlangs de koning moest voyageren. De mensen stonden klaar.

Alleen de man die de koning moest begeleiden en aan iedereen voorstellen, liep alles en iedereen straal voorbij. Het ontvangstcomité met belangrijke Chinezen die in een rijtje stonden opgesteld. Tafeltje 1, 2, 3. De koning eindigde dans le vide. Chaos ten top. Oeps. Hoe lang hadden ze hier minutieus aan voorbereid?

Voorbereiding is veel, de realiteit in China was veelal anders. "Er komt misschien nog wel een wijziging", zegt de persattaché van Buitenlandse Zaken, net nadat ze de zoveelste last minute changes opgelegd door de Chinezen heeft overlopen. "Da’s hier niet abnormaal." Uren veranderen, activiteiten verschuiven, of vallen weg.

Shanghai Tower bijvoorbeeld, de op één na hoogste toren ter wereld, die dit najaar opent, mocht de koning dan toch niet op. Niet voor hun president er was geweest om hem in te huldigen. Eigen staatshoofd eerst, blijkbaar. Nee, gemakkelijk zijn ze niet. Geen idee waar de uitdrukking "Met alle Chinezen etc." vandaan komt. Want ze laten niet met zich sollen.

Rare snuiters

Chinezen zijn rare snuiters ook, besluit mijn cameraman. Een beetje hallucinant was het hoe op de Belgische receptie in Peking, in het rijzige State Guesthouse waar de officiële delegatie mocht, of moest, verblijven, plots het Chinese personeel een half uur voor het einde het nog volgeladen buffet begon af te ruimen.

Vijf minuten later ging het licht uit. En nog vijf minuten later ging er eentje rond met een belletje. Geen last call of the bar. Wel om iedereen weg te jagen.

De koning was toen al naar zijn kamer. "De Chinezen zijn heel attent", zo zei hij vanmorgen. Euh?? En toch klopt het ook wel ergens. We hebben er veel gezien, gedienstig buigend, vriendelijk lachend, wuivend bij ons vertrek.

Ze hebben veel van het staatsbezoek betaald, blijkbaar meer dan andere gastlanden, veel staatsbanketten aangeboden. Zowat elke dag stond op ons programma voor die dag: "Dress code: state banquet".

Na 5 dagen zweten in kostuum, kondigde mijn cameraman aan bij het ontbijt: "Ik denk dat het staatsbanket vandaag in hemd en das maar zonder vest zal zijn. Gisteren liep er iemand rond in een hardrock T-shirt!"

Cortège tot op tarmac

Maar we zullen ze terugzien, bij ons. Want de Chinezen komen. Dus zijn we er maar beter klaar voor. Dat begreep ik van een zakenman vanmorgen op het power breakfast: "Wat wij hier gedaan hebben, is contacten gelegd voor de toekomst, want de Chinese bedrijven zijn naar Europa aan het komen. Daar moeten we mee rekening houden.’"

Vandaar dit staatsbezoek. En de koning en de koningin zijn er blij mee, zo bleek toen ik hen vroeg hoe ze terugkeken op de voorbije week, op de afsluitende receptie in Shenzhen, twee uur voor we weer het vliegtuig op moesten richting Brussel. "We hebben een verschil gemaakt, de relaties met de Chinezen verdiept", zei Filip, en daarvoor gingen ze met plezier een versnelling hoger. Het was druk, maar niet te druk. Alles voor de job, alles voor het land. "Het was ook goed voor ons, goed om vertrouwen te hebben in onszelf."

En Mathilde: "We zullen goed slapen in het vliegtuig." In het vliegtuig. Ik heb er nog nooit zoveel genomen in zo weinig dagen. 5 vluchten in een week. Dankzij het regeringsvliegtuig een top-ervaring. Met onze busjes reden we in de cortège van op de weg rechtstreeks tot op het tarmac. Ook dat zal ik missen. Onze thuis, ons vliegtuig. Onze reizende microkosmos. 12 uur scheiden het Verre Oosten van het Westen. En figuurlijk? De Chinezen "cook you in the oven", typeerde een zakenman hun manier van onderhandelen. Komt dit goed? Gelukkig is er altijd Shanghai. Het New York van het Oosten.