Ruimtesonde New Horizons ziet een hart en een walvis op Pluto

De ruimtesonde New Horizons heeft een nieuwe foto doorgestuurd van de dwergplaneet Pluto. Daarop is in de buurt van de evenaar een donkere vlek te zien, die de onderzoekers de walvis noemen, en een grote hartvormige, zeer heldere vlek. De onderzoekers hopen te ontdekken waaruit de vlekken bestaan, als New Horizons dinsdag Pluto het dichtst benadert.
De foto is samengesteld uit beelden van 2 camera's (foto: NASA/JHUAPL/SWRI).

Na een reis van negen jaar en 4,8 miljard kilometer, is het uur van de waarheid aangebroken voor de NASA-ruimtesonde New Horizons, die officieel de manoeuvres voor haar scheervlucht van de dwergplaneet begonnen is. 

De nieuwste foto van Pluto is dinsdag genomen, toen de sonde nog zo'n 8 miljoen kilometer van Pluto verwijderd was. Intussen is de sonde al tot op 6 miljoen kilometer genaderd.

De kant van Pluto die op de foto te zien is, is ook het deel dat New Horizons op dinsdag 14 juli in detail zal onderzoeken. De 14e nadert New Horizons Pluto het dichtst, tot op zo'n 12.500 kilometer van het oppervlak. De hoge resolutie camera Lorri (Long Range Reconnaissance Imager) zou dan in staat moeten zijn om een resolutie te halen die hoger ligt dan 100 meter per pixel. New Horizons heeft ook nog een camera met een lagere resolutie die ook kleuren onderscheidt, Ralph, en de nieuwe foto is gemaakt op basis van gegevens van Lorri en Ralph.

Eerder had de NASA al een kaart gemaakt van Pluto waarop eveneens de "walvis" te zien is (links). Met Google Earth kan men een KMZ versie van de kaart downloaden op http://pluto.jhuapl.edu/Multimedia/Google-Map/ (foto: NASA/JHUAPL/SWRI).

Vreemde wereld

"De foto's zijn nog een beetje wazig, maar het zijn veruit de beste beelden die we ooit gezien hebben van Pluto, en ze zullen alleen maar beter worden", zei John Spencer van het Southwest Research Institute in Colorado aan de BBC. "Momenteel tonen ze ons enkel dat Pluto echt wel vreemd is. Het heeft een aantal extreem donkere gebieden, een aantal extreem heldere gebieden, en we weten nog van geen enkel gebied wat het is", voegde hij er aan toe.

Al zijn er wel enkele theorieën: de "walvis", het donkere gebied onderaan op de foto bovenaan, kan een afzetting zijn van koolwaterstoffen die uit de atmosfeer van Pluto gebrand zijn door ultraviolet licht en kosmische straling. Koolwaterstoffen zijn organische verbindingen bestaande uit enkel koolstof en waterstof, en ze komen onder meer voor in aardgas en aardolie.

In de "staart" van de walvis, aan de linkerkant van de foto hierboven, zit een heldere vlek die wat op een donut lijkt en die een doormeter heeft van zo'n 350 kilometer. Op het eerste zicht lijkt ze op cirkelvormige landschapselementen elders in het zonnestelsel, zoals impactkraters en vulkanen.

Maar de onderzoekers wachten met de interpretatie van dit en andere elementen op Pluto tot ze meer gedetailleerde beelden hebben.  "Het is makkelijk je voor te stellen dat je bekende vormen ziet in deze bizarre verzameling van lichte en donkere elementen. Maar het is nog te vroeg om te weten wat deze dingen in werkelijkheid zijn", zei Spencer op de site van de NASA. 

De enigszins hartvormige, zeer heldere vlek, rechts onderaan op de foto boven het artikel, is zowat 2.000 kilometer lang, en ze is mogelijk bedekt met bevroren koolstofmonoxide, methaan of stikstof. Voorlopig is dat echter allemaal giswerk. "Dinsdag zullen we beelden krijgen die 500 keer beter zijn dan deze foto, als we het dichtst genaderd zijn", zei doctor Spencer. Mogelijk wordt dan ook duidelijk wat de vier raadselachtige donkere vlekken zijn die verder op de evenaar in het verlengde van de "walvis" liggen.

Een voorstelling van de sonde New Horizons boven Pluto met op de achtergrond de maan Charon (illustratie: NASA).

Te snel voor omloopbaan

Wanneer New Horizons dinsdag bij Pluto aankomt, heeft de ruimtesonde een snelheid van bijna 14 kilometer per seconde, veel te snel om in een omloopbaan rond de dwergplaneet te kunnen gaan.

In de plaats daarvan zal de sonde een vooraf ingestelde, geautomatiseerde verkenning uitvoeren, en zoveel mogelijk foto's en andere gegevens verzamelen, terwijl ze voorbij de dwergplaneet met een doormeter van 2.300 kilometer en haar vijf bekende manen suist. De vijf manen van Pluto zijn Charon, Styx, Nix, Kerberos en Hydra.

De scheervlucht boven Pluto zal plaatsvinden op de 50e verjaardag van de eerste succesvolle Amerikaanse vlucht langs Mars door de Mariner 4-sonde.

Ter vergelijking: New Horizons zal 5.000 keer meer gegevens verzamelen over Pluto dan de Mariner over Mars. Het probleem van New Horizons is al die informatie naar de aarde te krijgen. De afstand tot Pluto is gigantisch, meer dan 4,5 miljard kilometer, en dat maakt dat er niet veel bits tegelijk doorgestuurd kunnen worden. Het zal dan ook 16 maanden duren om al de gegevens die de komende dagen verzameld worden, door te sturen. 

Na de scheervlucht boven Pluto zal New Horizons haar reis naar de buitenste regionen van het zonnestelsel voortzetten en verder in de Kuiper-gordel doordringen. Het is de bedoeling dat de sonde daar een of twee Kuiper-gordel objecten bestudeert

Verwendung weltweit, usage worldwide

Pluto en haar manen. P4 heet sinds 2013 Kerberos en P5, de laatst ontdekte maan, Styx.