Griekse redding ten koste van de democratie? - Bruno Tersago

“Duitsland verscheurt Europa nog maar eens“. Een beschuldiging aan het adres van Wolfgang Schäuble: “U heeft het land de dieperik in geduwd”. Of iets gematigder: “Monstermemorandum staat voor de deur”of “Ultimatum met draconische maatregelen”. De krantenkoppen in Griekenland liegen er niet om. De overeenkomst die op maandagochtend, na 17 uur vergaderen op tafel lag, is er geen waar Griekenland of Europa trots kan op zijn.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

De Europese analyses zijn reeds gemaakt. Maar hoe wordt de overeenkomst in Griekenland ervaren? Vreemd genoeg was er vanochtend een zeker opluchting merkbaar. Vele Grieken waren blij dat er (voorlopig) geen Grexit komt. “Euro tegen welke prijs ook”, de vraag die in opiniepeilingen de voorbije maanden zo vaak met “ja”werd beantwoord, lijkt nog steeds het idee te zijn dat in de hoofden van alle Grieken spookt.

Schuldenkolonie

En toch. Tegelijk spelen er ook heel nationalistische reacties op. Er wordt gezegd dat Griekenland nu echt een schuldenkolonie is geworden met geen enkele soevereiniteit meer, en links en rechts hoor je ook wel melding maken van “das Vierte Reich”. Want de grote agressor is voor de Grieken toch wel weer Duitsland, met in de hoofdrol Wolfgang Schäuble. De voorwaarden waar premier Tsipras zijn handtekening heeft onder gezet, lijkt volledig uit de Duitse pen te zijn gevloeid.

Griekenland is nog steeds niet zeker van financiële steun. In ruil voor een nieuw hulppakket dient het parlement eerst de overeenkomst in wetsvoorstellen te gieten en goed te keuren. Dat alles op extreem korte tijd, en het scenario doet erg denken aan het eerste memorandum, waarvan de tekst in 1 wetsvoorstel van 400 pagina’s werd gegoten en waarvoor de regering Papandreou 48 uur de tijd kreeg om het te lezen en om er over te stemmen. Een minister gaf destijds zelfs toe dat hij niet eens had gelezen waar hij mee instemde.

Harder dan in 2010

De voorwaarden die nu aan Griekenland worden opgelegd zijn ondertussen een stuk zwaarder dan wat in 2010 werd gestemd. De reden daarvoor zou zijn dat 5 maanden onderhandelen met de regering Tsipras het land nog verder de dieperik hebben ingestort, waardoor er drastischer maatregelen nodig zijn. De reden waarom de regering deze onderhandelingen in de eerste plaats wilde voeren – een humanitaire crisis die zijn voorgaande niet kent in een westerse economie – wordt daarbij totaal niet in overweging genoemd Integendeel: wat nu van Griekenland wordt geëist, is een programma dat gewoon verder gaat op de ingeslagen weg. En waar je je dus ernstige vragen bij kunt stellen of het enige vruchten zal afwerpen.

Ondertussen probeert Alexis Tsipras het thuisfront er van te overtuigen dat hij toch een een paar slagen heeft weten thuis te halen, maar dat lukt niet echt. De nieuwe maatregelen gaan pijn doen. Het ziet er naar uit dat de capital controls nog van kracht zullen blijven tot september, en er is nog steeds geen perspectief op enige groei.
 

Het rommelt binnen Syriza

Overigens is het nog steeds niet zeker of Griekenland een nieuw hulpprogramma zal krijgen, want er moeten dus eerst een aantal nieuwe wetten worden gestemd in het Griekse parlement. Daarvoor zal Tsipras in geen geval kunnen rekenen op de steun van zijn eigen partij. Binnen SYRIZA rommelt het namelijk. Het Linkse Platform, de radicale vleugel van zijn partij, met als boegbeeld minister van Energie Lafazanis, heeft al laten weten dat ze zeker niet zullen instemmen met de wetsvoorstellen. Ook de positie van parlementsvoorzitster Zoe Konstantopoulou staat ter discussie. Die had zich onthouden tijdens de stemming om Tsipras een mandaat te geven om te gaan onderhandelen met als basis het voorstel waarmee hij vorige week naar Brussel trok (en dat heel wat toegevingen bevatte), en verwacht wordt dat zij voor heel wat weerwerk kan zorgen.

Ook de coalitiepartner ANEL (Onafhankelijke Grieken) laat weten bij monde van voorzitter Panos Kammenos, tevens minister van Defensie, dat ze niet akkoord kunnen gaan met de overeenkomst die Tsipras in zijn achterzak heeft meegebracht uit Brussel.

De Griekse media maken gewag van een regeringsherschikking om de tegendraadse stemmen te vervangen door mensen die wel zullen instemmen met het voorstel uit Brussel. Er is sprake van het vervangen van minstens 7 ministers. Maar SYRIZA heeft daar een probleem. Ten eerste willen de dissidenten hun zetel niet opgeven, zoals de traditie dat wil in Griekenland, en ten tweede heeft de partij te weinig leden op overschot om de open plaatsen op te vullen.

Exit Tsipras?

Wat tot gevolg zou kunnen hebben dat de nieuwe wetsvoorstellen zullen moeten worden goedgekeurd door de oppositiepartijen PASOK, Nea Dimokratia en To Potami. Dat is een compleet nieuwe situatie in Griekenland en de vraag is of Tsipras in die omstandigheden premier kan blijven. Mocht dat niet lukken, dan moet er een andere regering in de plaats komen. Maar parlementsverkiezingen lijken er voorlopig niet in te zitten. Zorgt dat voor een nieuwe technocratenregering zoals die van Papadimos, of komt er een regering van “nationale redding”? Niemand weet het op dit moment. Een democratisch deficit zit er in ieder geval wel aan te komen, en daar zal de Griekse bevolking zeker geen vrede mee nemen.

Dat is al te merken aan de verschillende beroepsgroepen die de voorbije uren hebben aangekondigd dat ze de komende dagen zullen gaan staken. De komende twee dagen zal het er wellicht rumoerig aan toe gaan op het Syntagmaplein in Athene. De wieg van democratie staat stevig te schommelen. Hoe lang blijft ze overeind?


(Bruno Tersago is correspondent in Griekenland voor o.a. Vrt Nieuws.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.