Hoe Schäuble en de Finnen hun slag thuishaalden - Lukas De Vos

Het Willebroeks dialectwoordenboek heeft voor de Europese crisis een volmaakt woord: kimmelee. “Ne kimmelee legge” betekent een salto mortale maken, zoals de Kretenzers ooit over de stier sprongen. De vertoning van de Europese eurotop het voorbije weekend leek sterk op een groepsvertoning van zo'n “kolotoumba” (een achterwaartse salto, zoals Tsipras die volgens De Standaard zaterdag maakte).
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Niet alleen de Grieken moesten hun tong afbijten. Ook de Italiaanse premier Renzi, de Franse president Hollande, de Hollandse minister-president Rutte, de Duitse bondskanselier Merkel en vooral de Finse minister van Financiën Alexander Stubb slikten hun onbespreekbare eisen sneller in dan hun schaduw. De enige die in de luwte zat te gnuiven was de Duitse minister van Financiën Schäuble. Populairder dan ooit in eigen land, had hij met een simpele brief iedereen voor het blok gezet.

Het Duitse Rijk

Het Duitse Rijk is hersteld, maar op een gladdere manier dan met militair machtsvertoon. Het nieuwe Rijk is dat van de Fuggers, die met hun leningen het Heilige Roomse Rijk een verpletterend overwicht gaven tegen de Schmalkaldische Bond in 1546-7. De geldschieters uit wier hand de dissidenten en de politici moeten eten. Vandaag heten de Fuggers het ESM (Europees Stabiliteitsmechanisme sinds 2012), de trojka (Europese Commissie, ECB, IMF), de eurogroep. De dissidenten Ierland, Portugal, Spanje, Italië en vooral Griekenland (want dat heeft een radicaal links bestuur). En de politici zijn evengoed de hardliners (de vrekken die discipline verheven achten boven elke sociale solidariteit: Duitsland, Nederland), de nukkigen die de kastanjes uit het vuur moeten halen (Finland, Estland, Slowakije), de lankmoedigen (niet zonder eigenbelang, zoals Frankrijk of België).

Een regelrecht Diktat

Schäubles brief was een regelrecht Diktat: Griekenland zou zijn eigen Treuhandanstalt toegewezen krijgen, die, zoals destijds met de DDR, alle staatseigendommen netjes zou “saneren” en privatiseren. Dat zoiets samenviel met de dood op Guldensporendag van André Leysen, die de Oost-Duitse economie mee in het uitstalraam zette, was een pittig toeval. Om de uitzetting uit de eurozone te vermijden moet Griekenland onmiddellijk een reeks uitvoeringswetten door het Parlement jagen. Tegen woensdag. Anders rest alleen wat Schäuble met een vergoelijkend eufemisme een “time out” noemt. Een “tijdelijke” grexit – nu ja, het programma moet ten minste over vijf jaar lopen – waarin humanitaire hulp van de EU en bezuinigingsbijstand de structurele financiële injecties vervangen. Lukt het Tsipras wél om het Parlement blindelings ja te doen zeggen tegen de wurgingrepen van de EU (wellicht zonder de steun van de nationalisten, wellicht met hulp van To Potami en de oude krokodillen, wellicht met een splitsing van zijn eigen partij, wellicht met een verregaande regeringsherschikking), dan is de boetedoening draconisch.

Er komt een apart en later te privatiseren fonds (zoals de Treuhandanstalt er een was) dat gespijsd wordt met 50 miljard af te geven staatsbezittingen. Dat externe fonds moet de Griekse staatsschuld afbouwen en banken herkapitaliseren. De ambtenarij moet gedepolitiseerd worden, om het hoofd te bieden aan de endemische corruptie. En er komen automatische uitgaveninperkingen als de afbetalingstermijnen niet gehaald worden. In de overgang naar het derde bail-outprogramma ligt het risico bij de Griekse regering en niet bij de andere EU-landen. Dat werd maandag al duidelijk. De ECB verhoogt de noodsteun niet, de banken mogen nog even aan de garrote naar lucht blijven happen. Griekenland is meteen een satrapie van Brussel geworden.

 

Onderkoning Schäuble

De onderkoning van de Unie is en blijft Schäuble. Hij houdt toezicht op de satrapen of gouverneurs. Die hebben zich onwrikbaar getoond in de onderwerping van Griekenland. Zij het niet zonder eigen “kimmelee”. De meest notoire waren Jeroen Dijsselbloem en Alexander Stubb. Dijsselbloem, voorzitter van de eurogroep, offerde maar wat graag zijn socialistische achtergrond op om een nieuw mandaat van 2,5 jaar te krijgen – dat moest uitgerekend op maandag gebeuren.

Stubb, tot vorig jaar eerste minister van Finland en nu minister van Financiën, stond met toegeplakte mond op de eurotop. Het wonderkind uit de regering-Katainen, belast met Europese zaken, voormalig Europees Parlementslid, minister van Buitenlandse Zaken en notoir marathonloper, was de mond gesnoerd door de onbuigzame coalitiepartner, de uiterst rechtse Partij van de Finnen (de Perussuomalaiset of 'Ware Finnen' van weleer). Die had 17,6% van de stemmen gehaald begin dit jaar, en trad toe tot de conservatieve coalitie van Juha Sipilä (Centrumpartij). Ook Stubbs Nationale Coalitie doet mee. Maar de Finse Partij dreigde er vlak voor de eurotop mee de regering al na drie maanden op te blazen als Stubb nieuwe steun zou verlenen aan Athene. Op zijn eigen blog hield de anders welbespraakte Stubb het vlak en koel: “De bal ligt in het kamp van de Grieken”. Op de top liep hij het journaille stug voorbij.

 

Stugge Finnen

Hoe is het zo ver kunnen komen? Daar zijn goede redenen voor. Het is het “Groot Comité”, 25 aangewezen parlementsleden, die moeten beslissen over dergelijke onderhandelingen. Hun aanbeveling was nors en doortastend. Geen steun. Of Tsipras moet door het stof. En het Griekse parlement moet aan de leugendetector. Natuurlijk spelen de economische en politieke ontwikkelingen daarbij een grote rol.

Finland zelf bevindt zich, als enig EU-land, in een recessie. De aankondiging vorige week dat de mobiele afdeling van Microsoft 2.300 banen schrapt in Finland drukte de Finnen nogmaals met de neus op de feiten. Ze zijn hun leidersrol op elektronisch gebied kwijt. Microsoft sluit onder meer de onderzoeks- en productieafdeling in Salo. Die was overgenomen van het ook al wegkwijnende Nokia in 2012. Duizend man eruit, dat is de doodsteek voor het stadje. Opvallend: aan Espoo wordt niet geraakt. Daar woont Stubb. De recessie roept nare herinneringen op aan de Finse bankencrisis van 1991-3, toen de economie door de schuldenpolitiek oververhit raakte, en de Finse burger uiteindelijk 8% van het bbp moest ophoesten.

De dexit

Daar komt een drievoudige druk bij. De kiezer is argwanend, mede door de ruk naar rechts in de Scandinavische landen als gevolg van de scheef bekeken migratiepolitiek. Een pas uitgevoerde peiling van Yougov wijst uit dat driekwart van de Finnen geen geld wil geven aan Griekenland (ook niet de stortingen die al in het ESM zijn gedaan), en dat Athene de gestelde voorwaarden zonder tegenspraak moet aanvaarden. Op de Linkse Alliantie na zijn alle partijen dat standpunt toegedaan. Politiek moet de Finse Partij het hard spelen. Buitenlandminister en partijleider Timo Soini ziet onverwachts een uitdager opduiken. In augustus neemt hij het op tegen de populistische ondernemer Raimo Rautiola, die onomwonden Finland uit de eurozone en uit de EU wil halen. “De Europese Economische Ruimte volstaat”, zegt hij. “Wij willen ons eigen buitenlands beleid bepalen.” Dat is de derde reden: Rusland. Helsinki stond begin juli met het schaamrood op de wangen, omdat ingevolge een Europese ban de Russische vertegenwoordiging moest wegblijven van de OESO-top. De Finse Partij suste dat de tegenmaatregel van Moskou om 89 Europese politici (onder wie Guy Verhofstadt, Mark Demesmaeker, en de Finse groene Heidi Hautala) de toegang tot het grondgebied te verbieden zeer begrijpelijk was. Diezelfde Russen (die in de Winteroorlog van 1940 grote stukken van oostelijk Finland inpalmden) werpen nu een levenslijn naar de Grieken. “We willen best rechtstreeks gasleveringen verrichten.” Het energieprobleem voor Europa kan dus evengoed voor een splijting in de EU zorgen. Hongarije heeft al een apart akkoord. Griekenland zit op de wip. Bulgarije en Roemenië en Oostenrijk zijn erg afhankelijk. En Duitsland heeft onderhands een pijplijn door de Oostzee laten leggen. Als de EU even streng kon zijn voor Berlijn als voor Athene, dan was ook Duitsland rijp voor een uitstap. De dexit.

(Lukas De Vos is oud-redacteur bij VRT Nieuws, gespecialiseerd in Europa.)
 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.