Wat houdt het akkoord over Griekenland in?

Athene wordt geconfronteerd met zware eisen in ruil voor een derde reddingsplan. Snelle en fundamentele hervormingen, privatiseringen en een fonds onder Europese curatele, dat is wat in het akkoord na de top van de regeringsleiders van de eurozone staat. Eén ding is duidelijk: de maatregelen die van de Griekse regering worden verwacht zijn nog veel drastischer en strenger dan het programma dat een week geleden nog door het referendum werd verworpen. Een overzicht.
De Griekse premier Alexis Tsipras moet het hoofd buigen voor Europa

Een opvallende maatregel in het akkoord is de oprichting van een garantiefonds.

  • In dat fonds zullen Griekse overheidsactiva ter waarde van zo'n 50 miljard worden ondergebracht.
  • Dat bedrag zal - onder curatele van Europa - te gelde worden gemaakt, grotendeels via privatiseringen en ook via het beheer van die goederen.
  • Dat geld zal daarna voor de helft worden gebruikt om de herkapitalisatie van de Griekse banken terug te betalen. De overige helft moet dienen voor schuldaflossing en om te investeren in de Griekse economie.

Sleutelwoord hier is "privatiseringen". De extreemlinkse partij Syriza van premier Tsipras is daar een zeer koele minnaar van en had eerder ingezette privatiseringen al stopgezet. Een kleine overwinning wel voor Tsipras: het fonds blijft gevestigd in Athene, de Griekse overheidsactiva worden dus niet overgebracht naar Luxemburg zoals Duitsland oorspronkelijk wou.

Verder blijft ook het Internationaal Muntfonds (IMF) betrokken bij de onderhandelingen over een derde steunplan voor Griekenland.

Snelle hervormingen

Daarnaast heeft de EU-top ook de radicale hervormingseisen overgenomen die eerder door de ministers van Financiën van de eurolanden werden geformuleerd:

Tegen 15 juli:

  • Het stroomlijnen van de btw en het verbreden van de belastbare basis om de inkomsten ervan te verhogen.
  • Hervormen van het pensioensysteem waarbij maatregelen moeten worden genomen om de pensioenen op lange termijn houdbaar te houden.
  • Het veiligstellen van de volledige wettelijke onafhankelijkheid van het Griekse statistiekbureau ELSTAT.
  • Volledige invoering van de belangrijke onderdelen van het verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en monetaire unie. Het gaat dan met name over vrijwel automatische besparingen als er een te zwaar begrotingstekort dreigt.

 Tegen 22 juli:

  • Hervorming van het Griekse gerechtelijke systeem om de afhandeling van processen te versnellen en de kosten te drukken.
  • Het omzetten van de Europese Bankenrichtlijn BRRD die Europese lidstaten de nodige hulpmiddelen en bevoegdheden geeft om een faillissement van een bank aan te pakken. Het gaat dan met name om falende banken te herstructureren zonder dat de belastingbetaler daarvoor moet opdraaien.

Over die "prioritaire eisen" moet het Griekse parlement morgen en overmorgen al stemmen en de eerste wetgevende acties ondernemen. Pas als er Griekse goedkeuring is en na controle door de internationale kredietverleners, zullen de gesprekken over vers geld voor Athene starten.

Andere hervormingen

Naast de snelle hervormingen, moet Griekenland verder ook binnen een "voldoende duidelijk tijdsschema" de volgende hervormingen doorvoeren:

  • Een ambitieuze fundamentele pensioenhervorming
  • Hervorming en liberaliseren van de economie waarbij zondagsopeningen van winkels, liberalisering van de koopjesperiodes en het vrijmaken van enkele gesloten beroepen worden gevraagd.
  • Privatiseren van de energiemarkt
  • Rigoureuze hervorming van de arbeidsmarkt waarbij het sociaal overleg moet worden gemoderniseerd.
  • De financiële sector in Griekenland versterken waarbij het kredietsysteem herbekeken moet worden en politieke inmenging in toezichtsorganen aan banden wordt gelegd.
  • De Griekse overheid moderniseren en onder Europees toezicht ook depolitiseren.

Wat krijgt Tsipras in ruil?

Vraag is nu wat er tegenover al die hervormingseisen staat. In de eerste plaats keert Tsipras met lege handen terug naar Athene. De hervormingseisen zijn namelijk nog maar de basis om te beginnen onderhandelen over vers geld voor Griekenland. Dit ligt op tafel:

  • Een financieringsplan van mogelijk 82 tot 86 miljard euro. Er zal wel nog gezocht worden om de noodzaak voor dat bedrag naar beneden te krijgen door onder meer via nog meer privatiseringen de Griekse markt open te krijgen.
  • Binnen dat plan komt er ook een buffer voor de Griekse banken van zo'n 10 tot 25 miljard euro. Dat moet er onder meer voor zorgen dat de banken snel kunnen heropenen in Griekenland.
  • De kredietverleners zien ook de nood van een overbruggingskredieten van 7 miljard tegen volgende week en 5 miljard tegen midden augustus zodat Athene aflopende leningen bij onder meer de Europese Centrale Bank kan afbetalen.
  • Er zal niet worden gesneden in de Griekse schulden. Dat wordt sterk benadrukt in het akkoord. Eventueel kan er op termijn wel gekeken worden om Athene de schulden meer gespreid te laten terugbetalen.
  • Ten slotte zal de Europese Commissie samenwerken met de Griekse autoriteiten om de economische groei en jobcreatie te stimuleren. Daarvoor zal onder verscheidene EU-programma's tot 35 miljard aan investeringen worden voorzien.