Gezicht van Live Aid betreurt prijs van roem 30 jaar later

Birhan Woldu werd als uitgehongerd driejarig meisje het gezicht van Live Aid. 30 jaar na de iconische benefietconcerten voor het noodlijdende Ethiopië verklaart ze dat de campagne "niets" voor haar gedaan heeft. "Ik zal altijd het meisje blijven dat gered werd van de hongersnood", vertelt ze aan de Britse krant The Guardian.

De Canadese zender CBC zond in 1984 een schokkende reportage uit over de hongersnood in Ethiopië, waarbij ongeveer één miljoen Ethiopiërs het leven lieten. Beelden van stervende, met vliegen bedekte kinderen gingen snel de wereld rond en veroorzaakten een schokgolf in de hele wereld. Toch keek het Westen de andere kant op. De Koude Oorlog was volop aan de gang en Ethiopië stond aan de zijde van de Sovjet-Unie. Hulp bleef dus uit.

Uiteindelijk namen Bob Geldof, frontzanger van The Boomtown Rats, en Midge Ure van Ultravox het initiatief en organiseerden op 13 juli 1985 een 16 uur durend benefietoptreden dat gelijktijdig in Londen en in Philadelphia, Pennsylvania plaatsvond. De concerten brachten veel geld op en zo kwam er toch humanitaire hulp voor Ethiopië op gang.

Birhan Woldu werd als driejarig meisje gefilmd toen haar wanhopige vader hulp kwam zoeken. Zijn vrouw en zijn andere dochter waren al gestorven door de hongersnood en ook Birhan was er erg aan toe. De verpleegsters hadden haar al opgegeven, maar ze herstelde tegen alle verwachtingen in en groeide uit tot het gezicht van Live Aid en een symbool van hoop.

Geen rooskleurige toekomst

In 2005 belandde Woldu weer in de schijnwerpers toen ze herontdekt werd door Geldof, Sir Bob intussen. Hij voerde haar opnieuw op tijdens de Live 8 concerten, 21 jaar nadat ze gefilmd was door de Canadese televisie. Geldof vertelde het publiek dat ze dankzij Live Aid nog leefde. "Laat je niet wijsmaken dat deze acties niet werken. Kijk naar deze prachtige vrouw, dankzij ons staat ze hier", sprak Geldof trots.

"Ik ben fier op Live Aid want het heeft de levens van vele Ethiopiërs verbeterd, maar de campagne heeft mijn eigen leven allesbehalve eenvoudiger gemaakt", vertelt ze nu aan The Guardian.

"Voor mij persoonlijk, heeft Live Aid niets gedaan. Ik ben gebrandmerkt als het symbool van de campagne door de beelden uit de jaren tachtig. Mijn verhalen zijn goed gedocumenteerd en hebben intussen de hemel bereikt, maar het leven ziet er voor mij niet rooskleurig uit. Ik leef ondergronds en ik ben ongelukkig. Ik heb niet eens een baan en ik kan mijn familie dus niet onderhouden."

Onderwijs en banen

Terwijl ze Live Aid feliciteerde met haar 30-jarig bestaan, zei ze dat de organisatie meer had kunnen doen. "Net zoals alle hulporganisaties ben ik ervan overtuigd dat Live Aid meer had kunnen doen op het vlak van infrastructuur. Het land heeft scholen en ziekenhuizen nodig. Enkel zo kan ons land een beter leven bieden aan onze kinderen."

"Hulpverlening in de vorm van voedsel en financiële middelen was niet de manier om duurzame verandering teweeg te brengen", voegt ze eraan toe. "Voedselhulp maakt de mensen enkel nog maar afhankelijker. Als mensen onderwijs en banen krijgen, dan pas kunnen zij hun leven veranderen", aldus Birhan Woldu.

Schaduwzijde

De concerten van 30 jaar geleden hadden zeker goede bedoelingen, maar toch had Live Aid volgens ontwikkelingswerkers een schaduwzijde. Het veroorzaakte een westerse paternalistische visie op humanitaire hulp en ontwikkeling. Want hoewel het een inzameling was voor Afrika, stond er geen enkele Afrikaanse artiest op het podium.

Toch blijft Woldu positief over de transformatie die haar land sinds de hongersnood van 1983-1985 heeft ondergaan. "Mensen uit afgelegen gebieden hebben nu betere toegang tot scholen en ziekenhuizen. Moeders moeten niet langer vrezen voor hun leven wanneer ze thuis bevallen. ze kunnen nu makkelijk naar een ziekenhuis gaan. Die dingen zijn zeer goed nu."