New Horizons scheert over Pluto

Na een reis van negen jaar en 4,8 miljard kilometer, is de ruimtesonde New Horizons de dwergplaneet Pluto om 13.49 uur onze tijd het dichtst genaderd, tot op 12.430 kilometer. De sonde heeft zoveel mogelijk foto's gemaakt van Pluto en zijn manen, en ook andere gegevens verzameld. Vanavond zouden de eerste foto's de NASA moeten bereiken, vooraleer al de gegevens doorgeseind zijn, zullen we 16 maanden verder zijn. New Horizons heeft intussen al wel een vraag kunnen beantwoorden, namelijk hoe groot Pluto juist is.
Een voorstelling van New Horizons bij Pluto en Charon (illustratie: JHUAPL/SwRI).

Over de exacte grootte van Pluto wordt al tientallen jaren gedebatteerd. Nu is gebleken uit waarnemingen van New Horizons dat Pluto een diameter heeft van 2.370 kilometer, en dat is iets meer dan de schattingen. Het resultaat bevestigt wat al vermoed werd, namelijk dat Pluto groter is dan alle andere bekende objecten uit ons zonnestelsel die voorbij de omloopbaan van Neptunus liggen.

"Over de grootte van Pluto wordt al gediscussieerd sinds zijn ontdekking in 1930. We zijn dan ook erg tevreden dat we die kwestie eindelijk hebben kunnen beslechten", zei Bill McKinnon van de Washington University in Saint Louis, en een van de onderzoekers bij de missie.

De nieuwe afmetingen van Pluto betekenen dat zijn dichtheid iets lager is dan vroeger gedacht werd, en dat de ijsfractie in het binnenste van de dwergplaneet iets groter is dan gedacht. Ook is de onderste laag van de atmosfeer van Pluto, de troposfeer, minder hoog dan gedacht.

Het probleem bij het bepalen van de afmeting van Pluto lag net in die atmosfeer, het was niet duidelijk waar de dwergplaneet ophield en de atmosfeer begon.

Een foto van Pluto en de maan Charon, door New Horizons gemaakt op 11 juli (foto: NASA-JHUAPL-SWRI).

Manen

De grootste maan van Pluto, Charon, heeft geen atmosfeer en de doormeter van Charon was dan ook makkelijker vast te stellen met telescopen op de aarde. New Horizons heeft nu de eerdere schattingen van een doormeter van 1.208 kilometer bevestigd.

Lorri, de hogeresolutiecamera van New Horizons, heeft ook ingezoomd op twee kleinere manen van Pluto, Nix en Hydra.

"We wisten toen we onze scheervlucht uitstippelden, dat we de kleine manen maar een paar dagen voor de dichtste benadering zouden kunnen bestuderen", zei de hoofdonderzoeker van de missie Alan Stern van het Southwest Research Institute in Boulder, Colorado op de website van de NASA. "En nu, diep in de invloedssfeer van Pluto, is die tijd gekomen."

Nix en Hydra werden in 2005 ontdekt met behulp van de Hubble ruimtetelescoop. Zelfs voor Hubble waren ze slechts twee lichtpuntjes, en zo zagen ze er ook uit voor New Horizons tot de laatste week van de vlucht naar Pluto. Nu tonen de laatste beelden van Lorri de kleine maantjes niet als lichtpuntjes maar als echte maantjes, zodat ook hun grootte kan worden berekend. Geschat wordt dat Nix een doormeter heeft van zo'n 35 kilometer, terwijl Hydra een doormeter van zo'n 45 kilometer heeft. Die afmetingen leiden de onderzoekers tot de conclusie dat hun oppervlak erg helder moet zijn, mogelijk door de aanwezigheid van ijs. 

De twee kleinste maantjes van Pluto, Kerberos en Styx zijn kleiner en minder helder dan Nix en Hydra, en dat maakt het moeilijker om hun grootte te meten. De onderzoekers zouden wel in staat moeten zijn om hun afmetingen vast te stellen aan de hand van de gegevens die de ruimtesonde New Horizons verzameld heeft tijdens haar scheervlucht en die ze later naar de aarde zal sturen.

Een vergelijking van de grootte van Pluto en Charon en de aarde (foto: NASA).

Kuiper-gordel

New Horizons vloog veel te snel op het ogenblik van de dichtste benadering, zo'n 14 kilometer per seconde, om in een baan om de dwergplaneet te kunnen gaan.

New Horizons zet nu haar historische reis naar de buitenste regionen van ons zonnestelsel voort en zal verder in de Kuipergordel doordringen. De Kuipergordel is een gordel van vele miljarden komeetachtige, uit steen en ijs bestaande objecten. Hij strekt zich uit van de omloopbaan van Neptunus, de buitenste planeet van ons zonnestelsel, op 30 AE (astronomische eenheid, de gemiddelde afstand van de aarde tot de zon, 149,6 miljoen kilometer) tot 50 AE. Pluto bevindt zich aan de binnenste rand van de Kuipergordel.

Het is de bedoeling dat New Horizons enkele objecten uit die gordel bestudeert. 

Een voorstelling van een aantal objecten uit de Kuipergordel.

De vreugde bij de NASA-onderzoekers was groot toen New Horizons haar scheervlucht maakte over Pluto.