Jan Bardi: "Ik heb nog een paar veelbelovende puzzels in mijn hoofd"

11 jaar geleden reed hij geblinddoekt Alpe d’Huez af voor Sporza. Het werd zijn laatste grote stunt op de Vlaamse televisie. In onze "Hoe zou het nog zijn met?"-reeks spreken we vandaag met mentalist Jan Bardi (54). En die is nog lang niet uitgeblust, zo blijkt. "Zolang ik het fysiek kan en ik het gevoel heb dat ik het publiek iets kan tonen, blijf ik doorgaan."
Jan Bardi in 1991 en in 2014.

We hebben afgesproken met Jan Bardi -geboren als Jan Beddegenoots, maar dat klinkt niet zo internationaal- op een terras op de Grote Markt in Mechelen. Waar heeft hij zich de voorbije jaren mee beziggehouden, vragen we om het gesprek af te trappen.

“Het was altijd het idee om België te gebruiken als een soort van laboratorium voor internationale projecten. Rond die tijd van de Sporza-stunt begon dat wat te werken. In 2007 zat ik in Amerika voor de “Phenomenon-serie”, voor NBC. Dan treed je meteen voor 6 miljoen kijkers op. Dat is een heel ander perspectief dan ons Vlaanderen.

Als uitloper van dat project heb ik de Nederlandse versie van het tv-format drie jaar begeleid in Hilversum. Ik heb ook nog een aantal andere internationale projecten gedaan, onder meer in Libanon en Turkije. Hier in Vlaanderen is daar uiteraard niets van opgepikt, maar ik heb me daarmee bijzonder goed geamuseerd.”

Jan Bardi is nog steeds te boeken voor optredens, lanceringsstunts of evenementen. In 2013 trok hij rond in Vlaanderen met zijn voorlopig laatste zaalprogramma, “Bijgeloof werkt”. Aan stoppen is hij nog niet toe, al heeft hij het ooit wel overwogen.

“Ik heb één keer echt nadrukkelijk aan stoppen gedacht. Dat was heel emotioneel. Wat me toen teruggehaald heeft, is dat ik op een evenement kwam en ze waren alles aan het klaarzetten: de spots werden opgehangen, de soundchecks waren aan de gang. Ik zat daar en ik dacht: ik ga dit echt niet kunnen missen. Die adrenaline als je op het podium staat, dat geeft een kick zoals ik er weinig andere ken.

Van alle andere dingen die ik in mijn leven heb gedaan, heb ik heel dikwijls gedacht: hier stop ik mee. Optreden is dat ene ding dat altijd is blijven terugkomen. Het is een virus, ik raak het niet kwijt. Zolang ik het fysiek kan, zolang ik het gevoel heb dat ik het publiek iets kan tonen waarin ik mezelf kan leggen, blijf ik het doen. Dat stopt uiteraard op een bepaald moment, maar nu nog niet.”

VIDEO: Jan Bardi fietst geblinddoekt Alpe d'Huez af ("RonDeRonde", 2004)

Laten we eens teruggaan naar het begin. In 1985 werd u plots wereldberoemd in Vlaanderen na een stunt waarbij u tot op één zetel nauwkeurig de verkiezingsuitslag voorspelde. Hoe ging dat in zijn werk?

“Ik was toen al zes jaar aan het studeren in Leuven. Mijn ouders financierden dat en ik wou wat geld verdienen om de last te verlichten. We waren met vijf thuis en we zijn allemaal gaan studeren, dus dat was echt wel een stevige belasting voor het budget. Ik had toen als hobby wat ik nu nog altijd doe: de psychologische stunts. Ik trad al op, maar niemand kende dat en niemand kende mij. Er was ook weinig vraag naar op dat moment. Dus ik dacht: ik ga een stunt doen die de kranten haalt en dat gebruik ik om een aantrekkelijke brochure te maken.

Op dat moment waren er veel electorale spanningen. Niemand wist hoe die verkiezingen in 1985 zouden uitdraaien. De peilingen gaven heel uiteenlopende voorspellingen. Ik dacht: als ik dit nu zou kunnen voorspellen, dat zou het zijn. De pers zoekt tijdens de verkiezingen naar een leuk verkiezingsverhaal. De politici zoeken leuke manieren om zich in de belangstelling te werken. Ik kon met dit idee een aantal politici overtuigen om mijn document mee te ondertekenen. Ik heb mijn brochure uiteindelijk nooit moeten maken. Zo uit de hand liep het. Binnen het half jaar was ik van een totaal onbekende een merknaam geworden."

Die plotse media-aandacht bracht ook een controverse teweeg. Enkele kranten probeerden uw stunts te doorprikken. Hoe ging u daarmee om?

“Het is een klassiek spanningsveld. Wat ik doe, doe ik alleen maar als amusement. Op het entertainmentplatform is het wat mij betreft: anything goes. Dus ja, op het podium suggereerde ik 100% dat wat ik deed bovennatuurlijk en paranormaal was. Ik zei het niet met zo veel woorden, maar ik kan niet ontkennen dat ik het met alle mogelijke middelen suggereerde. Maar alleen als amusement.

Op die basis denk ik dat ik veel mensen in de war heb gebracht, mensen die de amusementsdimensie ervan niet zagen. Pas op, op dat ogenblik was ik zo goed als alleen in Vlaanderen. Er waren wel collega’s die iets gelijkaardigs deden, maar die waren net als ik tot dan toe onbekend. Niemand kende dit genre. Als mensen dan naar een optreden kwamen, of er iets van op tv zagen, hadden ze vaak moeite om dat te plaatsen. Die onduidelijkheid heeft volgens mij de controverse veroorzaakt. Maar als je daar heelhuids uitkomt, dan is dat marketing-goud voor een artiest natuurlijk."

Hoe was u eigenlijk bij mentalisme uitgekomen?

"Ik heb in mijn tienerjaren met alle mogelijke entertainmentsgenres gespeeld: diapresentaties, toneel, quizpresentator, poëzie. Ik heb zelfs stand-up comedy geprobeerd, en ben er jammerlijk in gefaald. Waar ik altijd op terugkwam, is het solo-aspect. Ik wilde alleen op het podium staan.

Een solist, die komt op het podium en vanaf dan ligt alle verantwoordelijkheid bij hem alleen. Hij is de ster of de pineut. Dat zocht ik heel erg, maar ik wist niet goed in welke vorm ik het moest gieten. Ik voelde dat als ik in de buurt kwam van dat onderwerp: ogenschijnlijk paranormale fenomenen, dat mensen daar heel erg op reageerden. Ik heb mij in feite laten gidsen door het applaus."

VIDEO: Jan Bardi communiceert met dolfijnen ("Ongelooflijk maar Bardi", 1991)

Om uw eerste tv-reeks “Ongelooflijk maar Bardi” te lanceren, pakte u uit met de stunt waar de meeste mensen u van zullen kennen: het voorspellen van de lotto-uitslag.

“Ik word daar inderdaad nog heel vaak aan herinnerd. Dat is om verschillende redenen een iconische stunt. Ik denk dat we allemaal gevoelig zijn voor de paradox van het toeval in ons leven. Aan de ene kant worden we opgevoed met het idee dat je zelf je leven in de hand hebt, maar aan de andere kant voelt ieder van ons aan diep in zichzelf dat dat maar de helft van het verhaal is. De andere helft is dat we overgeleverd zijn aan de grillen van het toeval.

Die lottostunt speelt daarop in. Ieder van ons beseft: ik koop een stom briefje, ik vul het in en het hangt van toeval af of ik een multimiljonair ben morgen, of nog steeds dezelfde loser. Die essentie maakt van de lotto iets heel apart. Als je daar dan een stunt gaat rond bouwen waarbij het lijkt alsof je het toeval kan uitschakelen, dan zit je op een heel gevoelig thema. Ik heb in mijn carrière eigenlijk niet anders gedaan dan op zoek gaan naar die gevoelige snaren. Om mensen te beroeren zijn dat de thema’s waar je naar op zoek moet gaan."

Hoe u het had klaargespeeld, heeft u nooit verteld. Tegenwoordig gebeurt het vaker dat collega’s wel uit de biecht praten. Waarom u niet?

"Je kan dat inderdaad op verschillende manier benaderen. Eén benadering is dat je het idee van paranormaliteit gaat doorprikken. Wat bijvoorbeeld Gili doet, maar ook nog vele anderen. Die “debunkers”, dat is een hele richting wereldwijd van mensen die op die manier een interesse proberen op te wekken. Want ook door iets te doorprikken, wek je een interesse.

Ik heb altijd een ander verhaal gebracht. Bij mij is het de bedoeling de mensen mee te voeren in een droom. Als je naar een show van mij gaat, is het uitgangspunt: laten we nu eens een avond lang aannemen dat dit wel zou kunnen. Waar komen we dan uit? Dat is een heel andere interpretatie. En in die interpretatie, die ik al sinds het begin van mijn carrière toepas, past het helemaal niet om op het einde te gaan doorprikken. Bij mij is het geheim, het mysterie, een noodzakelijke voorwaarde."

Tussen de tv-reeksen door waren er periodes dat u jarenlang uit de schijnwerpers verdween. Hoe kwam dat?

“Ik heb jarenlang op momentum voortgerold. Ik werd nog wel gevraagd en ik deed nog wel wat, maar er zijn jaren geweest dat ik het virus waar ik het daarnet over had, niet voelde, dat ik niet meer zo geïnteresseerd hiermee bezig was. Maar het eigenaardige aan mijn passie, is dat ze altijd is teruggekomen. Ze heeft me altijd opnieuw in haar greep gekregen. Maar het klopt, zo zit ik in elkaar, ik laat soms jarenlang dingen gewoon liggen.

Ik ervaar mezelf als een kluizenaar. Ik heb er weinig problemen mee om relatief alleen te zijn. Er is een heerlijke quote in “Heath”, uitgesproken door Robert De Niro: “I’m alone, but I’m not lonesome”. Dat drukt precies mijn gevoelens uit. Ik zit in warme nesten op veel verschillende manieren, maar dat neemt niet weg dat ik lange periodes heel comfortabel op mezelf kan werken. En dan pas af en toe de behoefte voel om uit te halen naar een groot publiek."

Tot slot: hebt u nog grote dromen of plannen die u wil verwezenlijken?

“Ik heb nog een paar veelbelovende puzzels in mijn hoofd. En daar werk ik ook aan. Maar totdat de puzzel er ligt, heeft het publiek er geen boodschap aan. Ik moet het nummer afkrijgen. Sommige dingen kosten nu eenmaal veel tijd. Als het niet zo zou zijn, zou ik misschien effectief wel stoppen, maar de ideeën borrelen nog op in mijn hoofd.”

VIDEO: Jan Bardi voorspelt de kijkcijfers van "Wauters vs. Waes" ("Café Corsari", 2014)