“Dankbaar dat we ons weer even tiener mogen voelen en niet enkel mama”

Tijdens de zomervakantie gaan traditioneel veel kinderen en jongeren op kamp. De Vlaamse vzw LEJO organiseert al voor de vierde keer een gezinsvakantie voor tienerouders. De jonge moeders, hun partners en kinderen trekken gedurende 5 dagen naar een vakantiepark. Onze redacteur ging een dag op bezoek.

Center Parcs “Les bois Francs” is de bestemming van de groepsreis. Ik tref de bende aan de start van een avonturenparcours, langs touwen tussen de bomen. Een vijftal jonge meisjes staat met elkaar te dollen. Ze lachen met elkaars helm “die hun kapsel ruïneert” en maken vrolijke selfies.

Enkele meters verderop staan jonge vrouwen bij enkele buggy’s. Rondom hen krioelt het van de baby’s en peuters. Niets wijst erop dat beide groepen iets met elkaar te maken hebben, tot een van de kindjes ontroostbaar huilt en de mama in kwestie ter hulp schiet.

“Neem haar mee alsjeblieft, want dit doet pijn”, zegt Emilia met tranen in de ogen. Moeder en kind worden voor de eerste keer ooit van elkaar gescheiden. Een tafereel dat zich in de gemiddelde crèche zowat dagelijks voordoet, maar dat onder een groepje tieners heel anders oogt.

“Tienermoeders vergeten jong te zijn"

De jonge gezinnen verblijven vijf dagen in een bungalowpark, in het gezelschap van vrijwilligers van vzw LEJO. De organisatie zet zich in voor jongeren in een maatschappelijk kwetsbare situatie. Sinds 2012 hebben ze een afzonderlijke werking voor tienermoeders, Teens.

“Tienerouders zijn een vergeten doelgroep, omdat ze tegelijk tiener én mama of papa zijn. Er bestond simpelweg geen vrijetijdsaanbod op hun maat én die van hun gezin”, vertelt beroepskracht bij LEJO Ilke Bautmans. “Ze vinden moeilijk aansluiting bij klassieke ouderverenigingen omwille van hun specifieke situatie, maar tegelijk geraken ze dikwijls vervreemd van hun leeftijdsgenoten.”

Hun maatschappelijke kwetsbaarheid is volgens Bautmans niet te onderschatten. “De meeste toekomstige ouders hebben een startkapitaal als ze aan een gezin beginnen: een stabiele relatie, een diploma, een job, een woning, een spaarpotje. Als dat het nulpunt is, dan start het merendeel van de tienermoeders met een achterstand van – 50, zonder ”opstartpakket" of echte basis."

Bovendien moeten tienermama’s nog steeds opboksen tegen vooroordelen. “Er wordt vanuit de maatschappij overdreven gefocust op hoe de jonge moeders hun kind opvoeden. Ze mogen absoluut geen fouten maken en leggen zichzelf daarom enorm veel druk op. Ze focussen op hun rol als moeder en vergeten vaak "zorgeloos jong" te zijn, terwijl ze net uit hun vrije tijd vreugde en kracht kunnen halen om een nóg betere moeder te zijn.”

LEJO wil niet enkel het isolement van de tienermama’s doorbreken. De vzw wil de meisjes ook ervaringen laten uitwisselen met bondgenoten én dingen laten bijleren. “Bij meisjes die nog thuis wonen, neemt hun eigen moeder dikwijls opvoedingstaken over. Met de beste bedoelingen, maar zo worden de jonge mama’s tekort gedaan in hun moederschap. Hier laten we hen, met vallen en opstaan, zelf dingen uitproberen. Voor sommigen is het de allereerste keer dat ze hun kindje zelf in bad mogen steken.”

Georganiseerde chaos

Naast beroepskracht Ilke (35) en haar collega Maja (37) zijn nog drie begeleiders mee op kamp: Shelley (34) die zelf ook een gezin heeft, en twee pas afgestudeerde meisjes, Nele (22) en Laura (21).

Ook Ilke’s dochter Ebony (13) is al voor de derde keer mee op gezinsreis. Ze steekt graag een handje toe waar ze kan. En het moet gezegd: ze is bijzonder handig met de kinderen. “Misschien omdat ik zelf een jongere broer en zusje heb, die ik af en toe help als grote zus?”, lacht ze.

Over de middag, een piekmoment voor de voedingen en dutjes, slaagt ze erin om twee peuters tegelijk een verschillende maaltijd voor te schotelen. Ik heb intussen de grootste moeite om de rammelaar van de huilende baby op mijn arm keer op keer op te rapen, zonder dat ik het kindje zelf laat vallen. Ouderschap vraagt enige handigheid.

De kampdeelnemers verblijven in vier aangrenzende bungalows, tegenover de bungalow van de begeleiders. Achter de huisjes is een speelruimte afgebakend met vrolijke feestvlagjes. De kinderen en hun ouders lopen er vrolijk door elkaar, overal staan buggy’s geparkeerd en ligt er speelgoed, tutjes en papflessen. En uitgekiende schema’s over welk kind wat eet op welk tijdstip en wanneer wie aan zijn dutje moet beginnen.

“Nooit getwijfeld aan mijn capaciteiten als mama”

Na de voormiddagactiviteit en een drukke middagpauze met veel gehuil keert de rust terug tijdens het gezamenlijke middagdutje. De babyfoons liggen bij de begeleiders op tafel, terwijl ze spelen met de wakkere kinderen. Enkele jonge ouders genieten van de zon, anderen trekken erop uit. Zo gaat Kimberley (18) ponyrijden met haar dochtertje Inez (4), een moment waar moeder en dochter zichtbaar van genieten.

“Natuurlijk was ik in shock toen op mijn 13e bleek dat ik zwanger was, ook al voelde ik fysiek al een tijdje wat er aan de hand was”, vertelt ze. “Ik schaamde me vooral voor wat andere mensen zouden zeggen. “Vuile hoer” en “dom kalf” waren echt niet de grofste reacties.” Het is op Kimberley’s gezicht af te lezen dat ze niet graag terugdenkt aan deze periode.

“Toch heb ik er zelf nooit aan getwijfeld of ik dat wel zou aankunnen, een kind opvoeden. Mijn nicht was net bevallen toen en ik merkte dat ik goed voor haar baby kon zorgen.” Toch heeft de jonge moeder even een abortus overwogen. “Het heeft door mijn hoofd gespookt, maar ik heb bewust voor mijn dochter gekozen. Al was het niet altijd een pretje om mijn middelbare school te combineren met een kind. Maar ik heb doorgezet, omdat ik wilde dat mijn dochter fier kon zijn op mij.” Intussen heeft Kimberley haar secundair diploma behaald en start ze in september met haar 7e specialisatiejaar. Daarna wacht de hogeschool.

Barbecue en “kampvuur”

Omdat het kamp zijn laatste avond ingaat, is er een groepsbarbecue gepland. Op de andere dagen kookten alle gezinnen per bungalow in het gezelschap van één begeleider. Vanavond worden de rollen omgedraaid: de begeleiders nemen - met de glimlach- alle voorbereidingen voor hun rekening.

De jonge ouders proberen hun kinderen intussen aan tafel te krijgen, terwijl ze bijpraten over de dingen des levens. Televisieprogramma’s, hun favoriete muziek en het idee om een tattoo te laten zetten, maar net zo goed de doorkomende tandjes of de slaaproutine van hun kind. De wereld van tieners en ouders komt hier voelbaar samen.

Na de barbecue is het bedtijd voor de kinderen. Intussen willen de vrijwilligers de laatste avond zo gezellig mogelijk maken. Fleecedekens en valse kaarsjes (“er zijn kinderen in de buurt”) worden bovengehaald. Het geïmproviseerde kampvuur, een klassiek ingrediënt van nagenoeg elk jongerenkamp, mag ook hier niet ontbreken.

Herinneringen en complimenten

Als afsluiter staan er twee groepsgesprekken op de agenda. Alle jongeren mogen vertellen wat het leukste moment van de reis was, en wat ze bijgeleerd hebben. Er wordt hard gelachen bij sommige anekdotes, maar even goed vloeien er tranen.

“Ik zal nooit het moment vergeten waarop mijn dochter mij voor de eerste keer bewust aansprak met “mama””, zegt Emilia stralend. “Ik dacht dat op vakantie gaan met een kind een zware opgave was, maar ik heb nu gemerkt hoe we daar allebei van genoten hebben”, aldus Cynthia. "Vandaag was de beste dag, meer nog, deze week was de beste van heel mijn leven", straalt papa Zekir.

De avond is intussen gevallen. De groep zet zich in een cirkel. Iedereen krijgt de kans om zich tot zijn linkerbuur te wenden tijdens een “complimentenrondje”. De mooie woorden volgen elkaar in snel tempo op.

“Jij bent de beste papa die ik voor mijn kind kan wensen en de allerbeste man voor mij”, zegt Albina tegen haar vriend. “Ik heb na deze vakantie het gevoel dat we écht goede vriendinnen kunnen worden”, zegt Kimberly dan weer tegen Albina. Ook de begeleiders worden even emotioneel als ze door kampleidster Ilke bedankt worden voor hun inzet en enthousiasme.

Back to reality

Er wordt gelachen, gehuild en geknuffeld voor het tijd is voor het onvermijdelijke: het opruimen van de bungalows, iets waar iedereen met tegenzin aan begint. Back to reality, de meerderheid heeft er duidelijk geen zin in.

“Het kamp is voor mij geslaagd als iedereen met een goed gevoel naar huis gaat én iets heeft bijgeleerd”, besluit Ilke. “En als er nieuwe vriendschappen zijn ontstaan, wat in een grote groep altijd afwachten is. Maar ik merk dat de mama’s elkaar op een bepaalde manier gevonden hebben. En dat ze ons enorm dankbaar zijn dat ze zich weer even tiener hebben mogen voelen, en zorgeloos hebben kunnen genieten van een gezinsvakantie. Daarvoor doen we het (glimlacht).”