"Knuffelslang" werpt licht op oorsprong van slangen

De vondst van een slangenfossiel met vier poten lijkt de discussie te beslechten over waar de voorouders van de slang vandaan kwamen: de zee of het land.

Kwamen de voorouders van de slang uit de zee of leefden ze op het land? Het is een vraag die wetenschappers al lang bezighoudt. In het verleden werden al fossiele slangen met twee poten opgegraven, wat meer duidelijkheid werpt op de evolutie van hagedissen naar slangen. Tot nu toe waren echter nog nooit fossielen beschreven van slangen met vier poten. Een studie van een fossiel in Brazilië, waarover het wetenschappelijke blad Science bericht, brengt daar verandering in.

Het fossiel werd eigenlijk tientallen jaren geleden al opgegraven in de zogenoemde Cratos Formatie, een fossielrijk gebied in het noordoosten van Brazilië. Jarenlang lag het stof te vergaren in een privécollectie, niemand die er iets opmerkelijks aan zag. Er bestond zelfs twijfel of het wel echt een slang was. Tot paleobiologen van de universiteit van Porthsmouth, in Groot-Brittannië, in 2012 op het fossiel stootten en het onder de microscoop legden.

Ledematen "om zich vaste klampen aan prooien en partners"

"Ik was ervan overtuigd dat het wel degelijk een slang was, en toen ik het in detail kon bestuderen, zag ik mijn vermoedens bevestigd", zegt wetenschapper David Martill. En hij kreeg meer dan waar hij op gehoopt had. Onder de microscoop was namelijk te zien dat het fossiel geen twee, maar vier poten had. En toch gaat het wel degelijk om een slang, zegt paleontoloog Nick Longrich.

"Er zijn eigenschappen die het duidelijk als een slang kenmerken. De lichaamsopbouw is typisch voor een slang, met een lang uitgerekte romp, een korte staart en grote buikschubben die de typische manier van voortbewegen van een slang aantonen. Daarentegen geven de schedel en de lichaamsverhoudingen aan dat het dier aangepast was aan het leven op het land."

De wetenschappers vermoeden dat het dier zijn vier ledematen niet gebruikte om zich voort te bewegen, maar veeleer om zijn prooi goed vast te grijpen. Of misschien om zich vast te klampen aan zijn partners bij het paren. Het inspireerde de onderzoekers toen ze het dier een naam moesten geven. Tetrapodophis amplectus zegt u misschien niet meteen iets, maar het laat zich losjes vertalen als "de vierpotige knuffelslang."