Eerste vaccin tegen malaria krijgt groen licht van Europa

's Werelds eerste vaccin tegen de dodelijke infectieziekte malaria heeft groen licht gekregen van het Europese Geneesmiddelenagentschap. Het vaccin, ontwikkeld door farmabedrijf GSK in België, voorkomt het risico op malaria bij baby's en peuters. De Wereldgezondheidsorganisatie moet nu beslissen of het vaccin effectief wordt uitgebracht.
De malariamug brengt de Plasmodium-parasiet over op de mens

GlaxoSmithKline werkt al 30 jaar aan het middel RTS,S/AS0. De eerste tests in Afrika begonnen in 1998. Drie jaar later kwam er - dankzij een donatie van de stichting van Bill Gates - een samenwerking met het PATH Malaria Vaccine Initiative om de ontwikkeling van het vaccin te versnellen.

Enkele maanden geleden kwam er een belangrijke doorbraak toen het middel in Fase III van het onderzoek kwam. Die fase omvat uitgebreide klinische tests, nodig om een middel op de markt te mogen brengen. Het was de eerste keer dat het potentieel vaccin tegen malaria het tot in die fase van het onderzoek schopte.

De resultaten van dat onderzoek waren dubbel. Na drie dosissen en een extra "boost"-dosis daalde het risico op malaria bij kinderen tussen 5 en 17 maanden met goed een derde. Maar de werking van het middel blijkt bij erg jonge baby's niet erg effectief te zijn. Bovendien moet het vaccin toegediend worden op een later ogenblik dan andere inentingen bij jongeren kinderen, wat de procedure duurder en complexer maakt.

Toch kan een slechts deels werkend vaccin een belangrijke rol spelen in Afrika waar jaarlijkse meer dan een half miljoen kinderen sterven aan malaria. In die zin heeft het Europese Geneesmiddelenagentschap dan ook een positief advies gegeven.

Een belangrijke mijlpaal

De goedkeuring is een belangrijke finale stap naar de definitieve goedkeuring door de Wereldgezondheidsorganisatie. In oktober beslist de WHO of het vaccin kan worden uitgebracht.

Onderzoekers zijn in de wolken dat de Europese horde alvast genomen is. "Dit is een enorm belangrijk moment. Ik ben al dertig jaar aan het werken aan het vaccin. Dit is een droom die uitkomt", zegt hoofdonderzoeker bij GSK Ripley Ballou.

"Het is een belangrijk doorbraak in die zin dat het een allereerste keer is dat er een vaccin tegen malaria - en tegen de parasiet in het algemeen - is. Er is nog altijd ongeveer een stergeval per minuut in Afrika. Als je weet dat je daarvan de helft tot een derde kan voorkomen, dan is dat een belangrijke stap voorwaarts", zegt ook Lode Schuerman van GSK.

GSK heeft de prijs van het middel trouwens niet bekendgemaakt, maar heeft wel beloofd dat er geen winst zal gemaakt worden met het vaccin.

Muggennetten nog steeds betere bescherming

Belangrijk om weten is dat het vaccin enkel ontworpen is om kinderen in Afrika te helpen. Het middel zal geen licentie krijgen om uit te brengen voor reizigers naar dat continent.

De wetenschappers voegen er nog aan toe dat muggennetten nog steeds effectiever zijn in de strijd tegen malaria. Dat en andere behandelingen zullen dan ook moeten gecombineerd worden met het middel.

"Dit vaccin is geen tovermiddel. Toch is het een belangrijke wetenschappelijke verwezenlijking. Het is een bouwsteen op weg naar meer effectieve vaccins tegen malaria in de toekomst", besluit professor Adrian Hill van het Jenner Institute in Oxford.