"China bedreigt vrede in Zuidoost-Azië"

Op een top heeft de Asean, de regionale organisatie van Zuidoost-Azië, fors uitgehaald naar China. Dat land eist zowat alle eilanden en atollen in de Zuid-Chinese Zee op en "bedreigt zo de vrede in de regio", luidt het. Het is uitzonderlijk dat de Asean zo hard uithaalt naar China.
AP2011

De harde toon op de top van de Asean in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur kwam er vooral op vraag van de Filipijnen en Vietnam, twee oeverstaten die zich geviseerd voelen door de bemoeienis van China in de Zuid-Chinese Zee.

Peking maakt daar erg grote aanspraken ver weg van de eigen kust en die aanspraken zouden ingaan tegen de UNCLOS, de VN-conventie over zeerecht uit 1982. Daarbij eist China zowat alle eilanden, atollen en riffen op in die zee.

Het gaat niet enkel om opeisingen, want de voorbije maanden heeft China troepen geleverd, en vliegvelden aangelegd en uitgebreid op een aantal van die eilanden en riffen. Dat heeft dan weer tot spanningen geleid met de marines van de Filipijnen en Vietnam die ook delen van die zee opeisen. In Vietnam kwam het vorig jaar tot anti-Chinese rellen waarbij fabrieken werden geplunderd.

De Asean kreeg overigens ook de politieke steun van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry die op de top aanwezig was. Kerry had kritiek op de "militarisering" die China uitvoert en deelde dat persoonlijk mee aan zijn Chinese collega Want Yi, die niet erg te spreken was over die kritiek.

De Amerikaanse steun blijft overigens niet beperkt tot woorden. De VS is de laatste tijd militair meer aanwezig in de regio en voerde onlangs samen met schepen uit Japan en de Filipijnen militaire oefeningen uit, wat dan weer tot kritiek vanuit China leidde.

De spanningen in de Zuid-Chinese Zee werden onlangs "het grootste geopolitieke risico" genoemd door de Amerikaanse econoom Nouriel Roubini. De kwestie heeft alleszins de relaties tussen de Verenigde Staten en de vroegere vijand Vietnam flink opgewarmd. VS-minister John Kerry is na de top overigens meteen doorgereisd naar de Vietnamese hoofdstad Hanoi om er de herdenking van 20 jaar diplomatieke en economische contacten tussen de VS en Vietnam mee te vieren.

De Asean is geen dwerg

De Asean -Association of Southeast Asian Nations- werd in 1967 opgericht door de Filipijnen, Indonesië, Maleisië, Singapore en Thailand en is vooral gericht op economische, culturele en politieke samenwerking. 

Sindsdien is de groep uitgebreid met Brunei, Cambodja, Laos, Vietnam en Myanmar (Birma) tot tien lidstaten met ongeveer 566 miljoen inwoners, iets minder dan de helft van China. De Asean heeft dus een groot gewicht, ook al omdat het gaat om landen die een economische opmars meemaken en omdat de groep ook nauwe contacten heeft met de Verenigde Staten.

De Asean-landen liggen ook op strategisch erg belangrijke maritieme verbindingen zoals de Straat van Malakka en de zeestraten in Indonesië. Die zijn erg belangrijk voor de handel en daarom stuiten de Chinese ambities in Zuidoost-Azië er op grote tegenstand.