Showtime bij de Republikeinen - Els Aeyels

De campagne voor de presidentsverkiezingen van november volgend jaar is echt begonnen nu de kandidaten voor de Republikeinse nominatie voor het eerst de degens kruisten in een debat, georganiseerd en uitgezonden door de “bevriende”, conservatieve nieuwszender FOX.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Uitmaken wie aan dat debat mag deelnemen, heeft nogal wat voeten in de aarde gehad, want er zijn -voorlopig- maar liefst 16 mannen en 1 vrouw die die Republikeinse nominatie willen binnenhalen. En nu zijn ze bij FOX niet verlegen om een stunt, maar een debat met 17 door elkaar schreeuwende politici, ging ook voor hen te ver.

Het werden uiteindelijk twee debatten, de grote 10 kregen 2 uur en een uitzending in primetime, de losers mochten in de loop van de namiddag een voorprogramma van een uurtje verzorgen. Wie in welke categorie terechtkwam, is uitgemaakt op basis van de laatste peilingen. Voor sommigen was het tot eergisteren nagelbijten, om zekerheid te hebben. Eén man heeft daar geen seconde van moeten wakker liggen, omdat hij in die polls een straatlengte voorsprong heeft op zijn dichtste achtervolgers. Zijn naam: Donald Trump.

Trump heeft zichzelf de voorbije weken met de regelmaat van de klok in de headlines gewerkt. De brulboei van de Amerikaanse zakenwereld wist te melden dat zo goed als alle illegale Mexicanen in de VS moordenaars en verkrachters zijn. Dat eerbiedwaardige grijsaard John McCain geen oorlogsheld was, want dat hij niet meer had gedaan dan in een Vietnamese gevangenis zitten, terwijl de echte helden aan het vechten waren. Dat hij korte metten met IS zou maken door de hele regio de hel in te bombarderen. En dat we van Hillary Clinton toch moeilijk kunnen verwachten dat ze Amerika kan tevreden houden, als ze nog niet eens haar man kan bevredigen.

Toegegeven, voor dat laatste heeft hij zich verontschuldigd, het was een foutje van een medewerker die net iets te ijverig Trumps Twitteraccount in de aandacht wilde houden.

Domme Amerikanen?

Er is dan ook maar één vraag die ik dezer dagen voortdurend krijg van collega’s en kennissen, als het over Amerika gaat. Waarom is die man zo populair? Nee, wacht, ik moet eerlijk zijn, het zijn eigenlijk twee vragen, want meestal volgt meteen ook: Zijn die Amerikanen dan echt zo dom?

Laat ik met het antwoord op die tweede vraag beginnen. Neen, natuurlijk niet. De gemiddelde Amerikaan is misschien wel een beetje een rare, wereldvreemde vogel, maar dat maakt hem nog niet dommer dan de gemiddelde Belg. Trumps grootste troef op dit moment is gewoon zijn nationale bekendheid. De man is al decennia lang één van de grootste namen uit de Amerikaanse zakenwereld, een vastgoedmagnaat met een fortuin van 4 miljard dollar, een graag geziene gast in televisieprogramma’s, een favoriet onderwerp in de roddelbladen. Naast hem verbleken de meeste van zijn tegenkandidaten tot illustere onbekenden.

En nog eens neen dus, het is niet omdat Amerikanen dom zijn dat ze die andere kandidaten niet kennen. Kan u uit uw hoofd de gouverneurs van alle Belgische provincies opnoemen? Weet u wie de leidende senatoren zijn in pakweg Tsjechië of Roemenië? Ik denk het niet. En goed, ik overdrijf misschien een beetje, maar zo moet je het wel bekijken. De meeste kandidaten zijn inderdaad gouverneur (of zijn dat geweest) of senator voor één of andere staat, maar dat maakt hen nog niet herkenbaar een paar duizend kilometer verderop. Het zal de gemiddelde kiezer in New-Mexico worst wezen wie er de plak zwaait in New-Jersey en of die dat naar behoren doet. Behalve die New in hun naam hebben die staten niks met elkaar gemeen en hun gemiddelde inwoners ook niet.

Enough is enough.

Trump is bekend dus. Dat is meteen ook de eerste verklaring voor zijn populariteit. Maar er zijn er meer. De man is altijd en overal zichzelf, je kan er voor of tegen zijn, maar je weet wat je er aan hebt. Hij zegt wat hij denkt, ongecensureerd. En wat hij denkt, is of je dat nu leuk vindt of niet, wat een aanzienlijk deel van de Amerikanen denkt. Vooral dat deel van de Amerikanen dat het meest geïnteresseerd is in politiek en hardcore Republikein is: oude, blanke mannen die gruwen van inmenging van de overheid en van de achterkamertjespolitiek in Washington.

En die mannen hebben de voorbije 8 jaar heel wat moeten slikken: een zwarte president (ja, dat ligt zeker in het zuiden nog altijd moeilijk), een verplichte ziekteverzekering, de regularisatie van tienduizenden illegale immigranten, een toenadering tot Cuba, een nucleair akkoord met aartsvijand en baarlijke duivel Iran, het homohuwelijk. En net op de valreep ook nog een klimaatplan dat de koolmijnen wil sluiten. Enough is enough.

Voor die mensen die walgen van wat de Amerikaanse politiek dezer dagen voorstelt, is Trump de ideale way out. Want je kan veel van hem zeggen, dat hij bombastisch is, belachelijk ijdel, megalomaan. Maar hij is geen politicus. En dus voor veel Amerikanen zuiverder van hart. En dat hij geen politicus is, is meteen ook op een ander vlak een troef. Trump heeft niks te verliezen. Terwijl een zware nederlaag voor de meeste andere kandidaten misschien wel het begin van het einde van hun politieke carrière betekent. Trump kan zonder reserves gokken en alles inzetten, de anderen kunnen dat niet.

Centrum

Die andere, meer traditionele kandidaten kunnen dat niet omdat ze verder kijken dan hun neus lang is. Omdat ze weten dat je met fulmineren tegen de socialistische Obama, tegen staatsinmenging en tegen immigranten misschien wel kans maakt om de Republikeinse nominatie binnen te halen, maar geen schijn van kans om president te worden. Want in de uiteindelijke strijd tegen de Democraten, is er maar één groep kiezers echt van belang: de centrumkiezer.

Diegene die twijfelt of hij links of rechts zal stemmen. Die overtuig je niet met ultrarechtse standpunten. Dat doe je ook niet met de almaar grotere groep latino’s. En zonder op zijn minst een deel van hen, kan je geen president meer worden, dat hebben de Republikeinen ondertussen ook wel begrepen.

Dat Trump het zou gaan halen in de voorverkiezingen is dan ook de ergste nachtmerrie van het Republikeinse partijestablishment. Al zal je hen dat niet luidop horen zeggen, want dan lopen ze het risico dat hij ook nog eens de underdog wordt, wat zijn populariteit alleen maar ten goede zou komen. De Republikeinse partijbonzen zitten wat dat betreft in een echte Catch-22. En ze moeten ook niet hopen dat Trump overkomt wat heel wat andere kandidaten de komende maanden zal overkomen: dat hij zonder geld komt te zitten en alleen al daarom zijn campagne moet staken.

Eerste gewin ...

Maar dat betekent natuurlijk nog lang niet dat de race al gelopen is. De traditionele, grote geldschieters van de Republikeinen –genre Koch-brothers- hebben nog niet eens beslist welke kandidaten ze zullen steunen, er komt nog wel wat grof geschut aan promo aan dus. En dat Trump geen politicus is, is meteen ook zijn zwakte. Niemand, ook hijzelf niet, heeft ook maar enig idee hoe hij zal overkomen in de debatten. Hij is een ongeleid projectiel en misschien moeten we ons niet zozeer afvragen wie hem van zijn voetstuk doet tuimelen, maar wel of hij dat duwtje richting afgrond wel nodig heeft. Donald lijkt me ook perfect in staat om zichzelf los de vernieling in te rijden.

En tot slot, zoals mijn oma placht te zeggen: eerste gewin is kattengespin. De prijzen worden uitgereikt aan de meet. Flashback naar vier jaar geleden. In de eerste maanden van de campagne toen, waren de populairste Republikeinse kandidaten pizzamagnaat Herman Cain en Tea Party-idool Michele Bachmann. Iemand onlangs nog iets van hen gehoord?

(Els Aeyels is Amerikawatcher bij VRT-nieuws.)