Jongeren kamperen opnieuw op Utøya

Het eerste wat je hoort en ziet wanneer je op Utøya komt, zijn jongeren die voetballen en volleyballen. Lokale afdelingen van de socialistische jongerenbeweging AUF nemen het tegen elkaar op. Voor veel jongeren is dit het hoogtepunt van het zomerkamp.

“Het is heerlijk om terug te zijn,” zegt een supporter. “Ik kom uit Agder in Zuid-Noorwegen. We zullen de voetbal- en volleybalmatches winnen. Ook de politieke discussies zijn erg leuk. Utøya is de allerbeste plek - het is onze thuis.”

Recordaantal deelnemers

Meer dan 1.000 jongeren hebben het voorbije weekend hun tenten opgeslagen op het traditionele zomerkamp van AUF. Het was de eerste keer dat het kamp weer op het eiland Utøya plaatsvond, vier jaar nadat Anders Breivik daar 69 jongeren doodschoot. “Je zou verwachten dat de deelnemers bang en negatief zouden zijn, maar er is vooral vriendschap en vreugde,” vertelt Ylva Larvik uit Bergen enthousiast. Ze is voor het eerst op Utøya. Een recordaantal deelnemers is naar het eiland gekomen; velen van hen zijn nieuw. De jongeren hebben zich niet laten afschrikken door de massamoord.

Er zijn wel uitzonderlijk strenge veiligheidsmaatregelen genomen. Er is gewapende politie aanwezig op het eiland en mijn bagage wordt zorgvuldig gecontroleerd als ik aankom. Maar de sfeer blijft erg ontspannen, het is een stralende zomerdag.AUF-voorzitter Mani Hussaini glundert: “Het voelt erg goed om terug te zijn. Natuurlijk is het met gemengde gevoelens, maar het positieve overweegt. We denken aan de 69 vrienden die we zijn verloren. We doen dezelfde dingen als toen ze nog leefden: we spelen voetbal en discussiëren over politiek.”

Terugkeer

Voor de deelnemers die er vier jaar geleden ook bij waren, is het natuurlijk extra moeilijk. Andreas toont me de plek in het bos waar hij zich verscholen hield voor Breivik. “Na twee uur hield ik het daar niet meer uit. Ik probeerde langs de rotswand naar beneden te klimmen maar viel acht-negen meter naar beneden, in het water. Toen dacht ik dat het voorbij was, ik zag dode lichamen rond mij drijven. Maar ik had het geluk dat ik uit het water werd gehaald door één van de vele mensen die met bootjes te hulp waren gesneld. Het voelt goed om de plek nu terug te zien,” gaat hij door. “De sfeer is helemaal anders: we zijn weer in kampstemming. De voorbije jaren was de terreuraanslag nog erg aanwezig in het dagelijkse leven; nu heb ik een beetje meer afstand ervan genomen.”

AUF heeft vier jaar nodig gehad om naar het eiland te kunnen terugkeren. Het was een lang en moeizaam proces. Vrijwilligers ruimden het eiland met de hand op en verwerkten samen de gruweldaden. Sommige nabestaanden zagen het echter niet zitten dat er weer zomerkampen zouden plaatsvinden op het eiland. Vooral AUF’s plannen om de gebouwen waar zoveel deelnemers waren doodgeschoten af te breken, leidden tot protest.

Er werd een compromis gevonden: de meest symbolische gebouwen werden bewaard en gerenoveerd. Daarnaast zijn er ook nieuwe gebouwen bijgebouwd. Het café waar nog steeds kogelinslagen te zien zijn, is gespaard gebleven. Daar komt binnenkort een herdenkingscentrum voor de massamoord. In het bos is ook een grote ijzeren ring tussen de bomen gehangen met daarop de namen van de 69 overledenen.

Politiek

Voorzitter Mani Hussaini verklaart waarom het zo belangrijk was voor AUF om terug te keren: “Het eiland heeft een lange geschiedenis voor ons. We willen dat niet laten overschaduwen door die ene donkere dag.” Maar Utøya is natuurlijk niet meer hetzelfde: “Het blijft een plaats voor jongerenengagement en politieke zomerkampen. Maar het is nu ook een plaats waar we onze overleden kameraden herdenken en praten over de ideeën (die tot de massamoord hebben geleid). Utøya heeft een nieuwe betekenis gekregen.”

Dan is het tijd voor speeches. Jonas Gahr Støre, de voorzitter van de sociaaldemocratische partij, wordt als een superster onthaald door de jongeren, met een minutenlange staande ovatie. Hij haalt uit naar de besparingsmaatregelen van de conservatieve regering en roept de jongeren op om keihard campagne te voeren voor onderwijs, gezondheidszorg en klimaat. Over enkele weken zijn er gemeenteraadsverkiezingen in Noorwegen.

Støre is onder de indruk van de jongeren: “De jongeren komen terug naar het eiland, talrijker dan voorheen, en geloven nog steeds in politiek, democratie, inclusie en openheid. De terrorist (Breivik) wilde de sociaaldemocratie uitroeien door onze jongeren aan te vallen. Hij heeft zijn slag niet thuisgehaald: de jeugd is sterker dan tevoren en vastbesloten om door te gaan met ons politieke werk.”

Reeds de dag na de massamoord had AUF aangekondigd dat het Utøya zou terugclaimen. De moeilijke stap is nu gezet. De wonden van 22 juli 2011 zijn nog niet geheeld, maar de interesse van jongeren voor politiek is wel sterker geworden.