Naar de derde intifada? - Nicky Aerts

Er lijkt opnieuw een spiraal van geweld te groeien in Israël. Elke dag zijn er berichten over aanslagen. Is er een nieuwe Palestijnse "intifada" in de maak, een volksopstand waarbij ook kinderen met geweld protesteren?
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Nicky Aerts is correspondente in Israël.

Iets minder dan een jaar geleden schreef ik voor online een analyse over de situatie in Jeruzalem, die –nog maar eens- zwaar uit de hand leek te lopen. De ene aanslag volgde de andere in ijltempo op en ook de vergeldingsacties lieten niet op zich wachten. Toen al werd er gefluisterd -en hier en daar hardop gesproken- over de Derde Intifada.

Ik herinner mij ook dat ik toen schreef dat die zogenaamde Derde Intifada volgens sommigen al bezig was vanaf het moment dat de Tweede gestopt was. En dus met andere woorden nooit weggeweest is. Maar met het geweld van de voorbije dagen en weken rukt de term weer op het voorplan. Het is en blijft heel moeilijk om wat er hier gebeurt een naam te geven. Moet dat überhaupt? Feit is dat er een schijn van normaliteit over Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever hangt, die af en toe doorprikt wordt. Het is onmogelijk te voorspellen wanneer er iets zal gebeuren, maar dat er met de regelmaat van de klok ‘iets’ gebeurt is zeker.

Toen mijn Spaanse collega onlangs zei dat hij er tijdens de joodse feestdagen een paar dagen wilde tussenuit knijpen, maar dat hij twijfelde omdat er wel eens iets zou kunnen gebeuren, zei ik: ‘Die dingen gebeuren nooit wanneer je verwacht dat ze zullen gebeuren. Vergeet niet dat niets hier is wat het is.’ Ik had het mis. Er is heel wat gebeurd. Er zijn nu zelfs dagelijks aanslagen. Meerdere aanslagen, maar voor hetzelfde geld was het rustig gebleven.

De joodse feestdagen

Het is niets nieuws. Elk jaar opnieuw met de viering van de joodse feestdagen lopen de spanningen op. Vooral in Jeruzalem. Hier bevindt zich namelijk wat de joden de Tempelberg noemen, de Palestijnen Haram-al-Sharif. Het is een heilige plek voor beide religies (ook voor de Christenen), maar alleen moslims mogen er bidden. Dat is zo omwille van de Status Quo. Een overeenkomst die Israël gesloten heeft met Jordanië na de 6-daagse oorlog. Die stipuleert dat Jordanië – meer bepaald de Waqf- de bevoegdheid over die plek mag behouden en de moslims op die manier geen afstand moeten doen van het heiligdom en hun recht op vrije geloofsbeleving. Joden en Christenen mogen de plek bezoeken, maar mogen er onder geen beding bidden.

Tijdens de joodse feestdagen is de Tempelberg –de plek waar de eerste en de tweede tempel ooit zou gestaan hebben- een geliefde attractie voor de joodse gemeenschap. Joden komen van heinde en verre om een bezoek te brengen aan de Klaagmuur, die zich onderaan de Tempelberg bevindt. Onder hen zijn er elk jaar meer extremistisch groeperingen en Israëlische politici, die onder begeleiding van de Israëlische politie het Tempelbergcomplex betreden en er toch proberen te bidden. Ze doen bijvoorbeeld alsof ze aan het telefoneren zijn en bidden in hun telefoon, ze drinken van de waterfonteintjes en zuiveren zich…

Een aantal jonge, op hun beurt extremistisch moslimvrouwen had het als hun taak opgevat die extremistische joden te verjagen door luidkeels Allah Akbar te roepen. De Murabitoun, zo worden ze genoemd, waren luid en onberekenbaar en zijn net voor de joodse feestdagen buiten spel gezet. Deze daad heeft kwaad bloed gezet bij de Palestijnen en heeft - samen met een paar andere ‘facts on the ground’- bij hen het vermoeden doen groeien dat Israël het plan had opgevat de Status Quo te veranderen door langzaam maar zeker meer joden op het complex toe te laten, een temporele deling van de site door te voeren- op sommige tijden toegankelijk voor joden op andere voor moslims- naar analogie met wat er in Hebron gebeurd is en uiteindelijke de moslims er helemaal van te verdrijven.

Het is helaas niet voldoende dat de Israëlische premier Netanyahu herhaaldelijk verkondigt niet aan de Status Quo te zullen raken en alles bij het oude te zullen laten. Het vuur is aan de lont gezet en verspreidt zich snel richting Westelijke Jordaanoever en zelfs binnen Israël, waar de Arabische Israëli’s zich solidair tonen met hun Palestijnse broeders in de bezette gebieden.

Oslo-generatie

Wat bij al de aanslagen van de voorbije dertien dagen opvalt, is dat de daders heel jong zijn en ongeorganiseerd. Ze zijn gemiddeld tussen de zeventien en de vijfentwintig jaar oud, maar er zijn ook jongetjes van dertien bij. Ze doen dit niet omdat ze er zin in hebben of omdat ze ertoe aangezet worden door de sociale media. Hoe is het zover kunnen komen dat kinderen van die leeftijd iemand met een mes te lijf gaan met als enige reden die iemand te vermoorden?

Na de Oslo-akkoorden was er hoop bij de Palestijnen. Ze zouden eindelijk hun eigen staat krijgen, een vorm van zelfbestuur, een president…een leven. Maar van die hoop blijft er meer dan twintig jaar na datum niks over. De Palestijnse kinderen die begin jaren negentig geboren zijn, leven nog altijd in armoede en onder het juk van de Israëlische bezetting. De langste bezetting ooit. Ze zien elke dag hoe hun vaders, moeders, ooms, tantes, vrienden, kennissen vernederd worden aan de Israëlische checkpoints. Ze ervaren elke dag opnieuw dat zij ‘minder’ zijn dan de Israëli’s die hun land hebben ingepikt en via de uitbreiding van de nederzettingen almaar meer land inpikken, terwijl de wereld toekijkt.

Ze kijken elke dag aan tegen een muur die de Israëli’s gebouwd hebben en hen scheidt van hun landbouwgronden en de rest van de wereld. Ze kunnen zich niet vrij bewegen en ze hebben er simpelweg genoeg van. Ze reageren vanuit de buik, impulsief en ondoordacht, vaak onhandig ook, maar ze hebben niets te verliezen en zijn ertoe bereid hun eigen leven op te offeren voor hun volk. En ook de vrouwen doen mee. Gisteren zei een collega journalist, die de regio heel goed kent, me nog dat je pas echt weet of een opstand succesvol is, wanneer de vrouwen meedoen.

Gebonden handen

De Palestijnse president Mahmoud Abbas kan zijn volk niet meer tot andere gedachten brengen met de loze beloftes die hij maar blijft de wereld insturen. Onlangs nog op de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Abbas veroordeelt wel het geweld, maar steunt de volksopstand. What’s in a name. Maar Abbas heeft zijn geloofwaardigheid verloren en is bovendien een oude man, die vooral zijn eigen positie lijkt te willen veilig stellen. Hij is mislukt als bevrijder van Palestina en heeft zijn volk geen staat en geen zelfbeschikking kunnen geven. Ondanks het feit dat de Palestijnse vlag ondertussen aan het VN-hoofdkwartier wappert.

Mahmoud Abbas heeft net als de Israëlische premier Benjamin Netanyahu geen baat bij de terreur. Maar ook Netanyahu lijkt de situatie niet meer in de hand te hebben en roept het ene veiligheidskabinet na het andere bij mekaar, omdat hij de situatie niet meer het hoofd kan bieden. Hij beschuldigt Abbas ervan zijn volk tegen hem op te zetten en ertoe aan te zetten terreurdaden te plegen, maar vergeet naar de oorzaak van de daden te kijken: de bezetting. Hij kondigt telkens opnieuw harde maatregelen af en gooit op die manier alleen maar olie op het vuur. De rechtse haviken in zijn regering willen bloed zien en hij moet ze aan boord houden.
De burgemeester van Jeruzalem heeft alle burgers, die een wapen bezitten opgeroepen dat op zich te dragen en extreemrechtse Israëlische groeperingen marcheren door de straten van Jeruzalem en roepen op tot dood aan de Arabieren.

Stilstand

De terreur van de voorbije weken heeft Jeruzalem en Israël in zijn greep. Er bestaat geen waarschuwingssysteem voor dit soort van aanslagen. Het kan altijd en overal gebeuren. En er vallen doden aan beide kanten. Met als gevolg dat culturele evenementen worden afgezegd, ouders hun kinderen binnenhouden, bijeenkomsten voortaan bij mensen thuis plaatsvinden. De toeristen beginnen weg te blijven, de Oude Stad is zo goed als leeg. De Israëli’s denken voortaan twee keer na voor ze de Groene Lijn oversteken om boodschappen te doen en omgekeerd, Palestijnen laten zich almaar minder zien in West-Jeruzalem.

Sirenes van politie- en ziekenwagens domineren de soundscape van Jeruzalem. De verdeeldheid is groter dan ooit en het ziet er niet naar uit dat er snel verandering in de situatie zal komen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.