"Had toen nog nooit een transseksueel ontmoet"

Caitlyn Jenner, Conchita Wurst, Dana International. Hun populariteit maakte dat termen als transgenders of transseksuelen de weg vonden naar het grote publiek. Maar begin jaren 80 moest er op het vlak van het zich anders voelen en uiteindelijk het anders zijn nog een hele weg afgelegd worden. Al was er in 1982 plots een zekere Robert(a) Muldoon, een ex-profatleet die het vrouw zijn in zich liet ontluiken op een door de goegemeente aanvaardbare manier. Verantwoordelijk voor het succes van dit personage uit de hitfilm "The world according to Garp" was acteur John Lithgow, die morgen 70 wordt.

Ook al scoorde Lithgow nog met opvallende filmrollen in onder meer "Terms of endearment", "Footloose", "Harry and the Hendersons" en "Rise of the planet of the apes", ook al schitterde hij op tv in "3rd rock from the sun" en "Dexter", toch blijft zijn rol van Roberta Muldoon een van de meest opmerkelijke. Hij kreeg er zelfs een Oscarnominatie voor beste mannelijke bijrol voor.

Deze rol krijgt zelfs zovele jaren later nog altijd de nodige lofbetuigingen uit de LGBT-wereld. Zo tekende LGBT-nieuwswebsite Advocate in november 2012 op: "Roberta wordt nog altijd beschouwd als een van de eerste sympathieke transgender-karakters in een film, bedoeld voor een massapubliek."

Filmblogger Louis Morgan drukte het in januari 2012 als volgt uit: "Iedere keer als Roberta in beeld komt, lijkt het alsof de zon begint te schijnen en alles rustig wordt, en dat heeft dan weer alles te maken met Lithgows charmante verschijning. Hij had dit personage kunnen over-dramatiseren, door uitbundig te acteren, maar hij maakt haar erg menselijk. Hij heeft van Roberta het hart van deze film gemaakt."

Roberta menselijk maken, daar was het Lithgow alvast om te doen. Zo vertelde hij aan Huffington Post in augustus 2014: "Ik besloot om alles rondom haar te bagatelliseren, en haar zo normaal mogelijk te laten lijken, iemand die eigenlijk nog door niets uit haar lood kan worden geslagen. Daardoor is ze optimaal zichzelf, meer dan ze ooit geweest is. En is ze ook zo opzienbarend geweest."

"De reden waarom ik de rol van Roberta aanvaardde? Ik ben een karakteracteur. Dat betekent dat ik er klaar voor ben, en dat ik dat ook wil, om rollen te spelen waarmee ik totaal geen binding heb. Maar ik wil er dan wel in slagen dat mensen ervan houden", aldus Lithgow nog op nieuwswebsite The Big Issue in februari 2015.

Aan journalist-auteur Don Shewey bekende hij in 1986: "Toen ik in 1982 Roberta speelde, had ik nog nooit een transseksueel in levende lijve ontmoet. Ik ben niet dat type acteur dat in een rol duikt en in zijn leven binnentrekt. Ik denk dat ik daarvoor te lui ben. Maar tegen de tijd dat de opnames beginnen, had ik een goed beeld hoe ik haar moest spelen."

Lithgow in augustus 2014 op LGBT-website Pride Source: "Ik heb die rol aangepakt zoals ik andere rollen aanpak: ervan houden en ze met waardigheid behandelen. Roberta is misschien een wat bizar type, zeker in die film. In die tijd werd zo iemand niet onmiddellijk aanvaard door de maatschappij. Dat is nu enigszins veranderd. Het voelt heus wel goed, zeer goed zelfs, om deel uit te maken van die manier van aanvoelen tegenover deze mensen, ook al is dat misschien maar een klein beetje. Dat ik haar die waardigheid heb kunnen geven, in weerwil van alle vooroordelen."

De culturele nieuwswebsite Paste maakte in september 2014 deze conclusie: "Roberta Muldoon -intelligent, vriendelijk en hartbrekend groot- is nog altijd de mooiste filmweergave van een vrouw in een verkeerd lichaam. Lithgow is een abnormaal talent."

Hier beneden kunt u de ontmoeting van Roberta, die werkt in een opvangtehuis, met T.S. Garp (rol van Robin Williams) bekijken. Ook de moeder van Garp (rol van Glenn Close) is even te zien:

lees ook