Venus, Jupiter en Mars in een zeldzame samenstand

Venus, Jupiter en Mars staan deze week dicht bij elkaar aan de hemel. Dat komt niet vaak voor, en de volgende keer dat deze formatie te zien is, is in 2021. Het beste ogenblik om de drie planeten te zien, is voor zonsopgang.
(Foto: NASA/JPL)

De samenstand, waarin de planeten dicht bij elkaar lijken te staan, is al een paar dagen te zien, en zal nog tot het einde van de week te zien zijn.

Donderdag is wellicht het beste ogenblik om te kijken, dan vormen de planeten een mooi driehoekje en staan ze erg dicht bij elkaar.

De eerstvolgende keer dat de drie planeten zo dicht bij elkaar zullen staan, is in januari 2021.

AP2006

Een foto van Venus van de Europese ruimtesonde Venus Express.

Blote oog

De drie planeten zijn met het blote oog te zien en ze bevinden zich in het oosten. De samenstand is overal te zien waar de hemel niet bewolkt is, waar je je bevindt op de wereld speelt geen rol.

Het beste ogenblik om de planeten te zien, is voor zonsopgang. Op dat ogenblik staan ze hoog aan de hemel, en is het nog donker genoeg om ze te kunnen zien. 

Een verrekijker of een telescoop zijn uiteraard ook nuttig om de planeten beter te kunnen zien. 

AP2003

Een foto van Mars van de Hubble-ruimtetelescoop van de NASA.

Welke planeet?

De planeet die het makkelijkst te zien is, is Venus. Venus is twaalf keer helderder dan Jupiter, dat de op een na helderste is. 

Mars is het moeilijkst te zien, want het is 250 keer minder helder dan Venus. Het lijkt ook duidelijk roder dan de andere twee.Om Mars te zien, kan het nodig zijn om een uur voor zonsopgang te kijken, als het nog echt donker is.

Een foto van Jupiter van de Japanse Subaru telescoop.

Maan

De samenstand van de planeten is al zichtbaar sinds de nacht van 23 oktober, en zal nog tot het eind van de week te zien zijn. 

Woensdag en donderdag steekt Venus, dat dichter bij de aarde staat, Jupiter voorbij en "haalt het Mars in". De planeten vormen dan een afgevlakte driehoek, met Venus bijna midden in tussen de andere twee planeten.

In november begint het driehoekje uit elkaar te vallen, maar op 6 en 7 november is er dan weer iets anders te zien. Op die dagen komt de maansikkel voorbij de drie planeten, zodat de vier hemellichamen voor het ochtendgloren samen te zien zullen zijn.

De maansikkel, Venus (links) en Jupiter (rechts) in de hemel boven Mumbai in december 2008.

Banen

Dat de planeten zo dicht bij elkaar lijken te staan, komt door hun banen en de verschillende omlooptijden van planeten rond de zon.

Op een bepaald ogenblik lijken de planeten elkaar in te halen, en vanuit de aarde gezien lijkt het dan of ze dicht bij elkaar staan.

Een samenstand van twee planeten komt verschillende keren per jaar voor, drie planeten bij elkaar is veel zeldzamer. Zoals gezegd zullen deze drie planeten pas opnieuw zo dicht bij elkaar staan in januari 2021.

Het feit dat de planeten zonder kijker te zien zijn, maakt het uiteraard ook bijzonder. Als Uranus, Neptunus en Saturnus bij elkaar staan, is dat zonder speciaal materiaal niet te zien. 

De planeten lijken alleen maar vanuit ons gezichtspunt dicht bij elkaar te staan, als gevolg van hun relatieve positie in het zonnestelsel. In werkelijkheid staan ze miljoenen kilometers van elkaar: Venus is 0,69 astronomische eenheid van ons verwijderd, Mars 2,2 AE's en Jupiter staat het verst, op 6 AE's. Een astronomische eenheid is de gemiddelde afstand tussen de aarde en de zon, 149 597 871 kilometer.

Meest gelezen