“Adellijke titel is vooral een teken van erkenning”

Australië schaft het verlenen van adellijke titels af. In België worden wel nog zulke titels uitgereikt. Wie komt hiervoor in aanmerking? En welke voor- en nadelen zijn eraan verbonden?

Het blijft een gesloten wereld, met op het eerste zicht eigen wetten en regels. Discretie wordt in adellijke kringen nog altijd hoog in het vaandel gedragen. Al kan het ook te maken hebben met de typisch Belgische nuchterheid. Hoe dan ook, in België is het de koning die adellijke titels verleent.

Uitzonderlijke prestaties

In de praktijk stelt de Consultatieve Commissie voor de Toekenning van de Adelbrieven een lijst van kandidaten op, die ze voorlegt aan de minister van Buitenlandse Zaken. Op die lijst komen mannen en vrouwen voor die op één of andere manier uitzonderlijke prestaties hebben geleverd. Het doen van “goede werken” in de vrije tijd, verhoogt alvast de kans op een adellijke titel.

De Commissie zelf bestaat uit 14 leden en is naar eigen zeggen “evenwichtig” samengesteld. Er zitten vertegenwoordigers in uit alle geledingen van de maatschappij. De huidige procedure werd zowat 30 jaar geleden ingevoerd. Vroeger kwam de vraag om adellijke titel van eventuele kandidaten zelf. Vandaag is dat de beste manier om er zeker geen te krijgen, horen we binnen adellijke kringen.

Regisseur Stijn Coninx (foto) kreeg in 1993 de titel van baron. Die werd hem toegekend door wijlen koning Boudewijn. “Ik ben hier door het Paleis van op de hoogte gebracht, toen ik voor opnamen in Portugal zat”, zeg de baron. “Wie mij heeft voorgedragen, weet ik niet. Er wordt wel eens gefluisterd dat het Willy Claes is.”

Geen gunstregime

Vroeger moest wie van adel was geen belastingen betalen. Maar dat is verleden tijd. Adellijke titels geven nooit recht op financiële voordelen. Zo staat het ook in artikel 113 van de Grondwet: “De Koning heeft het recht adeldom te verlenen, zonder ooit enig voorrecht daaraan te mogen verbinden.”

“Het voordeel van een titel is vooral dat het een vorm van erkentelijkheid is”, zegt Stijn Coninx. “Je breidt er ook je netwerk mee uit. Ik vermoed dat dat vooral voor bedrijfsleiders interessant is. Ikzelf maak hier weinig gebruik van. Het is wel zo dat de deuren bij bijvoorbeeld ambassades of bepaalde kabinetten sneller opengaan. Dat kan van pas komen om mensen te helpen. Bijvoorbeeld bij problemen met een adoptie. Ik heb daar tot nu toe drie keer gebruik van gemaakt.”

Kosten

Aan een adellijke titel hangen ook nadelen. Je moet er minstens 751,20 euro registratierechten op betalen. Er moet er een adelbrief opgesteld worden. En een bijkomende formaliteit is het ontwerpen van een wapenschild. “Ik schat dat mij dat destijds 2.500 euro gekost heeft”, zegt Stijn Coninx. De titel lokt ook af en toe jaloerse reacties uit.

Volgens de baron bestaan er nog veel vooroordelen. “Mensen hebben vaak een negatieve perceptie over het fenomeen adel. Ze baseren zich dan op stereotypes uit het verleden. Net daarom heb ik die titel aanvaard, om de vooroordelen te ontkennen.”

Het afschaffen van adellijke titels, zoals in Australië, is volgens Coninx weinig zinvol. “Die titels zijn een vorm van erkenning. Mensen hebben daar nood aan. Als ze zouden verdwijnen, komt er binnen de kortste keren een alternatief, een andere vorm van erkenning.”

Adellijke titels in België van laag naar hoog

  • Jonkheer/jonkvrouw
  • Ridder (geen vrouwelijk equivalent)
  • Baron/barones
  • Burggraaf/burggravin
  • Graaf/gravin
  • Markies/markiezin
  • Hertog/hertogin
  • Prins/prinses

 

De titels markies, hertog of prins worden vandaag niet meer uitgereikt in ons land.

Enkele bekende edellieden uit de politiek, het bedrijfsleven en de culturele sector:

  • Will Tura: ridder
  • Herman Van Rompuy: graaf
  • Dirk Frimout: burggraaf
  • Frank De Winne: burggraaf
  • Pierre-Olivier Beckers: Baron
  • Jef Colruyt: baron
  • François Englert: baron
  • Rudi Thomaes: baron
  • Mia Doornaert: barones
  • Anne Teresa De Keersmaeker: barones