De Cijfertango - Bart Verhulst

Als er één ding is waar alle regeringen goed in zijn, dan is het in dansen met cijfers. Die worden bij voorkeur bekendgemaakt op een persconferentie. Daar krijg je dan als journalist een bak getallen over je heen gekieperd, liefst scherp tegen de deadline aan. De uitdaging om de cijfers dan snel en kritisch te analyseren is groot. Maar da’s ook de bedoeling van die regeringswerkwijze, besef je dan.
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

De auteur is politiek journalist voor Het Journaal

Maar goed, cijfers plakken en worden uiteindelijk toch kritisch bekeken. De voorbije dagen, als het over de taxshift gaat, zelfs door de eigen federale meerderheid. Volgens minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) is het financiële plaatje van de taxshift volledig rond. Volgens de minister van Begroting, Sophie Wilmès (MR), is er een gat van 2 miljard euro. Volgens de voorzitter van de Commissie Financiën in de Kamer, Eric Van Rompuy (CD&V), is er een gat van 3 miljard euro. Wat is het nu? En hoe past het nieuws dat Europa gisteren bracht over de economie en de begroting hier in?

Belastingverschuiving

Met de taxshift voert de federale regering een belastingverschuiving door. Werken wordt minder belast. Werkgevers kunnen goedkoper mensen in dienst nemen of houden en zo beter concurreren met het buitenland. Werknemers houden netto meer over (de fameuze 100 euro netto per maand voor de lage en middeninkomens) en allerlei uitkeringen gaan omhoog. Dat zijn de principes. Maar hoe wordt dat nu betaald?

Volgens de tabellen van de laatste persconferentie over de taxshift kost die belastingverschuiving 7,35 miljard euro tegen 2018. De regering betaalt dat door zelf nog wat efficiënter te worden en door andere inkomsten te zoeken, andere zaken (meer) te belasten. Zo komen er hogere accijnzen op alcohol, diesel, tabak,… Er is de suikertaks, de kaaimantaks, de speculatietaks, de opgevoerde strijd tegen fraude, … Dat alles samen brengt (volgens dezelfde tabellen) 7,344 miljard euro op.

Twee miljard euro?

De rekening klopt dus, ongeveer. Kanttekeningen zijn wel: nog meer efficiëntie bij de overheid, wat is dat precies? En zal de opbrengst van sommige maatregelen wel zijn wat de regering beweert?

In de tabellen van de persconferentie staat ook dat voor 2019 , het laatste werkjaar van deze regering, nog 1 miljard euro wordt gepland voor de taxshift. Maar er staat niet bij hoe dat betaald wordt. Er staat “andere maatregelen in 2018-2019”.

Dat brengt ons bij het gat dat de minister van Begroting ziet. Zij wijst enerzijds op maatregelen uit de taxshift die vroeger dan gepland ingevoerd worden. (bijvoorbeeld hogere roerende voorheffing). Dat heeft financiële gevolgen. En anderzijds, zegt minister Wilmès ons: het heeft geen zin om de taxshift los te zien van de begroting. “Ik kan dat alleszins niet, als bevoegd minister van… Begroting.” Volgens Wilmès moet er dus nog 2 miljard gevonden worden in 2018, 3 miljard in 2019, als we naast de taxshift ook de begroting structureel op orde willen krijgen. De minister van Financiën zegt daarop: wij hebben nooit iets anders gezegd. “De besparingen en hervormingen moeten op koers blijven als we ons doel willen halen.”

Drie miljard euro?

En dan is er nog Eric Van Rompuy. Hij schat (niet berekent) het gat op drie miljard euro. Ook Van Rompuy maakt de rekening voor taxshift én begroting in evenwicht. Hij twijfelt aan de opbrengst van bepaalde maatregelen (zoals de fraudebestrijding of de kaaimantaks). Hij twijfelt ook aan de terugverdieneffecten waar de regering op rekent (maatregelen die geld kosten, maar uiteindelijk ook geld gaan opbrengen, omdat er bijvoorbeeld meer mensen een job hebben). Bij Financiën zeggen ze: “die effecten zijn net conservatief beraamd”. Twijfelt Van Rompuy aan het plaatje omdat zijn partij CD&V alsnog een vermogenswinstbelasting op tafel wil krijgen?

Van Rompuy wijst ook op de nog altijd vrij matige economische groei die ons land tegemoet gaat. De Europese Commissie zei gisteren dat onze economie in 2017 1,7% zal groeien. We zitten dus nog niet aan de 2%. Die zijn volgens Van Rompuy wel nodig als we genoeg inkomsten willen binnenkrijgen voor de taxshift en het begrotingsevenwicht. Financiën zegt: de taxshift staat los van de economische groei en begroting. De maatregelen in de shift financieren elkaar.

Een voornemen

Maar is niet alles wat een regering beslist of niet beslist begroting? Zijn maatregelen uit de taxshift ook niet vervroegd ingevoerd, net voor die begroting? En waarom meldt een document van de ministerraad van eind augustus dan: “vooraleer het tweede pakket van de taxshift wordt uitgevoerd, zal de toestand van de begroting worden gemonitord”?

Over die toestand zegt Europa trouwens: België zal in 2017 nog altijd een structureel tekort van 2,2% van het bruto binnenlands product hebben. En het jaar erop willen we dus een evenwicht. Dat betekent op één jaar tijd een gat van negen (!) miljard euro vullen. Alles kan natuurlijk. Maar er is al ontzettend veel bespaard. Is het houdbaar om begrotingsevenwicht én taxshift samen te financieren en tot een goed einde te brengen?

Slotsom: een begroting is een voorspelling. Dat kan meevallen. Dat kan tegenvallen. De taxshift is een voornemen. De eerste stappen zijn gerealiseerd, maar lang nog niet alles. Pas op het einde van de rit zullen we kunnen oordelen: alles wat beloofd werd is uitgevoerd, de rekening klopt (of niet).

En wat dat gat betreft: dat is maar hoe en wat je bekijkt. Een gat is dus niet zomaar een gat, wat de boer ook moge beweren.