Stylist, psycholoog en krachtpatser

Hoefsmeden: ze bestaan nog, en ze hebben werk. We gingen een hoefsmid in actie opzoeken in Appels, en maakten kennis met een veeleisend beroep dat niet zonder gevaar is. Er schuilt een beetje stylist, maar ook een beetje krachtpatser en psycholoog in een hoefsmid, die een paard op de juiste manier moet kunnen aanpakken. Maak kennis met een warm en koud beslag.

We hebben een afspraak in Appels, bij Dendermonde. Achter de brede Scheldedijk ligt heel wat open ruimte. De groene, grazige weiden zijn ideaal terrein voor paarden. Aan de achterkant van een van de weinige huizen treffen we hoefsmid Gilles Verougstraete (28) aan. Hij is aan het werk bij de stallen. Gilles is misschien niet de jongste hoefsmid te lande, maar wel iemand met een verhaal.

"Je bent getuige van een koud beslag"

Gilles doet de pedicure van een witte merrie, die zich de behandeling laat welgevallen. De hoeven worden eerst afgevijld, waarna het hoefijzer erop wordt gepast. Dit is precisiewerk. Het hoefijzer gaat enkele keren terug naar het zware, ijzeren aambeeld, waar het wordt bijgewerkt met enkele stevige tikken van de hamer.

"Er bestaat een warm en koud beslag. Wat je hier ziet, is een koud beslag", vertelt Gilles. De grote gereedschapskist zit vol instrumenten, de bestelwagen van de hoefsmid zit overigens tjokvol met nog allerlei ander materiaal.

De werkwijze van een hoefsmid: het proper vijlen van de nagels, de maat opnemen van het ijzer, het ijzer klaarmaken (vaak een uniform hoefijzer dat wordt bijgewerkt), het inslaan in de hoeven en de afwerking, waarbij de uiteinden van de ingeslagen nagels worden omgebogen zodat ze als haakjes fungeren en alles goed blijft zitten. Het omgebogen stukje nagel wordt mooi in de hoef afgewerkt, zodat het niet uitsteekt en niet kan blijven haperen.

1pk met 300 kg erbovenop

Gilles studeerde zelf informatica, maar zag het na zijn studies niet zitten om zijn hele leven binnen te werken achter een bureau. Daarop besloot hij prompt een opleiding tot hoefsmid te volgen aan de hoefsmederijschool in Anderlecht (2 jaar met een 3e in optie). Nu heeft hij, na een opstart in bijberoep, een zaak als zelfstandige uitgebouwd.

Niet onbelangrijk: Gilles was al heel zijn leven gewoon om met paarden om te gaan, omdat zijn ouders paarden hadden. Een hoefsmid moet immers veel meer doen dan gewoon het werk zelf: door het fysieke contact met het dier, moet de smid er een goede verstandhouding mee hebben. "Vergeet niet dat een paard 1pk is met 300 kilogram erbovenop." 

Risicoberoep

Een ongeluk is snel gebeurd. "Ik was nog maar 3 maanden aan het werk, of had ik had al een breukje in de knie opgelopen. Mijn verzekering is niet goedkoop. Wij staan bovenaan de lijst met risicoberoepen."

Vertrouwd zijn met de dieren is primordiaal. Gilles leidt momenteel een stagiaire op. "Als ze mij had gezegd: "Ik heb enkel nog maar een paard vanop afstand gezien", dan had ik haar niet meegenomen."

Zoek communicatie met het paard

Een goede communicatie met het dier is onontbeerlijk. "Een paard kan gaan denken: wie is dat, en wat komt die aan mijn voeten doen? Het is belangrijk om niet meteen naar de voeten te gaan, maar om het paard zo rustig mogelijk te benaderen en er eerst contact mee te zoeken. Je kan wat praten, strelen. Als zij merken dat jij zenuwachtig bent, zou dat geen goede zaak zijn", verklaart Gilles, zelf ook een rustige persoonlijkheid.

Omgekeerd kan het paard lastig zijn, ook nadat het gerustgesteld is. Er zijn nu eenmaal ook in de paardenwereld moeilijker karakters. "Je kan dat vaak afmeten aan hun blik", zegt Gilles. De sessie waar we daarnet getuige van waren, was overigens met een heel rustig paard. "Ze is al iets ouder en al wat wijzer. Zij was heel braaf."

Laat je benen werken en kom naar de klant toe

Ook fysiek is het geen sinecure. De hoefsmid moet zich vaak buigen om goed aan de hoef te kunnen. "Het komt erop aan de benen meer te laten werken dan de rug. Toch moeten veel collega's stoppen wegens hun rug. Gelukkig is mijn vrouw massagetherapeute! Voor de rest komt het erop aan zo weinig mogelijk stampen te krijgen", knipoogt Gilles.

Er is werk genoeg voor hoefsmeden in Vlaanderen, al duurt het even om een praktijk uit te bouwen. Voorts moet je mobiel zijn en naar de klanten toe komen. Dat is misschien wel het grootste verschil met vooroorlogse tijden, waar er in elk dorp wel een smidse was waar de boeren naartoe kwamen.

Hoefsmid of prostituee?

Een normaal vierkant beslag moet om de 6 à 8 weken gebeuren. Zonder hoefijzers, moeten de nagels om de 3 maanden worden bijgevijld. Het laatste nieuwe in het wereldje zijn overigens de schoenen voor paarden, die de eigenaar zelf kan omdoen als gewone stapschoenen. Dit is goed voor paarden die niet zoveel sleet hebben op hun hoeven, maar het nadeel is dat de schoenen kunnen schuren aan de poten.

Maar werk zal de hoefsmid altijd hebben, al was het maar om de nagels te verzorgen. "We hebben slagers en bakkers nu, maar vroeger bakten de mensen hun brood zelf en slachtten ze ook zelf hun dieren. Hoefsmeden zijn er altijd geweest. Volgens mij is hoefsmid een van de oudste twee beroepen, samen met prostituee."