Zachtaardige intellectueel als aartsbisschop - Mark Van de Voorde

Eigenlijk wist de inner circle van de Belgische kerk het twee maanden geleden al: Jozef De Kesel wordt de nieuwe aartsbisschop. Echter, een maand geleden dook in kerkelijke kringen plotseling een andere naam op: Lode Van Hecke. Zo plots en nieuw was die naam ook weer niet, want de abt van Orval stond samen met de bisschop van Brugge en de bisschop van Antwerpen op de terna, de kandidatenlijst die de nuntius (de ambassadeur van de Heilige Stoel) aan het Vaticaan had bezorgd.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Mark Van de Voorde is onfhankelijk publicist.

Toch zorgde het gerucht voor enige consternatie. Dat zette kardinaal Godfried Danneels aan tot een voorzichtige informatieronde. Niet dat hij de kandidatuur van Lode Van Hecke niet genegen was. Trouwens, zonder Danneels zou de naam van de abt van Orval niet op de lijst van drie zijn terechtgekomen.

Diplomatie

Net zo min als deze van Johan Bonny op de lijst was komen te staan zonder de zegen van Danneels. Maar voor Danneels lag Van Hecke toch voor op Bonny. Ook weer niet omdat hij deze laatste niet genegen was, maar omdat de bisschop van Antwerpen door zijn pleidooien over echtgescheidenen en homo's in Vaticaanse kringen op weerstand kon stoten. Hem op de lijst laten zetten was een duidelijk teken van steun, maar dat sluit diplomatie niet uit.

Diplomatie betekende in deze dat, wanneer Jozef De Kesel naar het achterplan zou schuiven, Lode Van Hecke de steun van Danneels moest krijgen (vandaar diens voorzichtige informatieronde). Anders kon de Romeinse weerstad tegen Bonny hebben geleid tot de benoeming van een aartsbisschop buiten de terna.

Zoals was gebeurd met de benoeming van André-Joseph Léonard als opvolger van kardinaal Godfried Danneels (ook enigszins omdat Danneels door zijn niet erg diplomatische persconferentie na de verkiezing van paus Benedictus de sympathie van de toenmalige paus was kwijtgespeeld).

Toch een monnik

De voorkeur van Danneels voor De Kesel (of desnoods Van Hecke) was geen louter diplomatieke keuze, maar ook een spirituele keuze. Toen de naam van de abt van Orval opdook, schreven de media dat een monnik de nieuwe aartsbisschop zou worden. Wel, met Jozef De Kesel komt ook een 'monnik' in Mechelen terecht. Bisschop De Kesel is, in tegenstelling tot bisschop Bonny, geen bezieler van het publieke forum maar een contemplatief van de binnenkamer.

Met Jozef De Kesel komt aan het hoofd van de Belgische katholieke kerk een aartsbisschop die kiest voor vernieuwing van binnenuit: eerst de geesten veranderen en dan de structuren. Een kerk in moeilijke tijden moet zich allereerst inhoudelijk, spiritueel en geestelijk herbronnen en omkeren.

Dietrich Bonhoeffer

Het is geen toeval dat Jozef De Kesel een kenner en bewonderaar is van de Duitse lutherse theoloog Dietrich Bonhoeffer, die werd terechtgesteld door de nazi's. Bonhoeffer schreef: "Ons christen zijn vandaag zal in deze tijd bestaan uit slechts twee dingen: bidden en aan de mensen het goede doen. Elk denken en spreken en organiseren van christenen moet herboren worden uit dat bidden en dat doen."

De Kesel en Bonny zitten wezenlijk op dezelfde lijn - ook wat de voorrang van de barmhartigheid op de wet betreft - maar De Kesel heeft zich misschien wel meer dan Bonny verzoend met het feit dat de kerk een minderheidspositie inneemt in de seculiere samenleving en vooral door te bidden en het goede te doen haar stem moet laten horen.

Een minpunt is zijn bijwijlen pessimistische kijk op de toekomst van het christendom in Europa, maar als voorzitter van de bisschoppenconferentie kan hij daarboven getild worden door de andere bisschoppen met wie De Kesel een zeer goede verhouding heeft. Een betere samenwerking tussen de bisdommen is dringend nodig, want onder aartsbisschop Léonard zijn de eenheid en solidariteit zoek geraakt. De zachtaardige intellectueel die De Kesel is, kan daar snel verandering in brengen.

Brusselse biotoop

Het voordeel is dat De Kesel een voorgeschiedenis heeft als hulpbisschop in Brussel, waardoor hij niet alleen heel goed weet wat een kerk in een grootstad kan zijn als levende gemeenschap van bezieling en vernieuwing, maar ook de Franstalige helft van de Belgische kerk goed kent.

Brussel was dé biotoop waar De Kesel het best aardde. Dat hij terug kan keren, is voor hem persoonlijk een goede zaak. In Brugge heeft hij niet kunnen bereiken wat hij wou. Niet alleen kwam hij terecht in een bisdom dat door de affaire-Vangheluwe lam was geslagen en moest hij er de gevolgen van ondergaan, maar hij kreeg, op z'n zachtst gezegd, niet de medewerking die hij nodig had. Info wijst erop dat hij zelfs intern werd tegengewerkt.

Opsteker voor Danneels

De benoeming van Jozef De Kesel tot aartsbisschop van Mechelen-Brussel is voor kardinaal Danneels een opsteker. Eindelijk is zijn 'kandidaat' - na een tussenstop - zijn opvolger geworden. Het bewijst overigens dat onder de nieuwe paus ook Danneels helemaal terug is van weggeweest.

De benoeming van De Kesel is daarentegen een vernedering voor de Vlaamse kerkjurist Kurt Martens van de conservatieve Catholic University of America (Washington) die de voorbije jaren stelselmatig actie voerde tegen de Brugse bisschop (en zelfs diens ontslag vroeg). Ook de informanten binnen het bisdom Brugge die de kerkjurist briefden, voelen zich bepaald niet lekker.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.