Meer dan onvoorzichtig - Marc Hooghe

Minister van mobiliteit Jacqueline Galant mag het morgen komen uitleggen in het parlement. De premier en haar partij blijven haar voorlopig steunen – zo werken de regels van de partijpolitiek nu eenmaal. Maar de absolute vertrouwensbreuk tussen de minister en haar administratie voorspelt weinig goeds voor het mobiliteitsbeleid in ons land.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Marc Hooghe is gewoon hoogleraar politieke wetenschappen.

Wat is het eerste dat je doet als je minister wordt? Meestal neem je de sleutels in ontvangst van je voorganger, je stelt een kabinet samen, en je maakt kennis met de topambtenaren met wie je de volgende vier jaar zult samenwerken. Niet zo voor minister van mobiliteit Jacqueline Galant. Net zoals de andere ministers van de regering-Michel legde ze op 11 oktober 2014 de eed af als minister en al op 29 oktober 2014 doet ze een beroep op één welbepaald Brussels advocatenkantoor voor juridische dienstverlening. In totaal gaat het om zo’n 400.000 euro.

Onvoorzichtig?

De zaak is meer dan een akkefietje, maar legt een aantal fundamentele pijnpunten bloot. Ten eerste is het bijna onmogelijk dat men op het kabinet-Galant inderdaad enkel ‘onvoorzichtig’ zou zijn geweest, zoals premier Michel het probeert te vergoelijken. Elke ambtenaar en elke politicus wordt verondersteld toch een basiskennis te hebben van de wetgeving inzake openbare aanbestedingen.

Het zit er bij iedereen in de openbare dienst ingebakken dat je voor bestellingen vanaf 5.500 euro de markt moet raadplegen. In de praktijk leidt dat natuurlijk vaak tot bestellingen van 5.490 euro, maar in principe is daar niets verkeerd mee. Als burgemeester van Jurbise moet Galant die wetgeving kennen: als haar gemeente een nieuwe politiecombi bestelt, dan moet dat via een offerteaanvraag. Men kan van een minister toch redelijkerwijs verwachten dat ze weet dat 400.000 euro meer is dan 5.500 euro – echte wiskundige spitstechnologie is dat niet.

Ruzie

Een tweede element is echter nog veel belangrijker. In de Franstalige pers kon iedereen de afgelopen dagen meegenieten van de verregaande scheldpartijen tussen de minister en haar administratie. De nota’s werden zo goed als integraal op het net gezwierd, inclusief een verbatim verslag van de ochtendlijke confrontaties tussen de minister en de topman van haar administratie.

Die confrontaties zijn op zich niet uitzonderlijk. Veel belangrijker is het feit dat de administratie er duidelijk voor gekozen heeft al die documenten openbaar te maken, in een poging om de minister te beschadigen. Voor een stuk is dat inderdaad een partijpolitieke afrekening: de Waalse oppositiepartijen laten nog altijd geen kans onbenut om de MR-excellenties het leven zuur te maken.

Maar dit gaat verder dan de gebruikelijke oppositietrucs. Het feit dat de minister na amper twee weken in functie het al nodig vond het wetgevend werk uit te besteden aan een advocatenkantoor, is duidelijk overgekomen als een motie van wantrouwen ten opzichte van de eigen administratie. Er is altijd wel een zekere spanning tussen kabinet en administratie, maar de totale vertrouwensbreuk zoals die de afgelopen weken tot uiting is gekomen is zonder meer uitzonderlijk. Galant heeft gekozen voor een nogal confronterende communicatiestijl en ze betaalt daar nu de prijs voor.

Prijs

Minister Galant zal de huidige storm wel overleven, en de argumenten zijn welbekend. Ze behoudt het vertrouwen van de premier, er is niet echt een alternatief binnen de MR, en de Vlaamse meerderheidspartijen laten eigenlijk maar een beetje betijen. Het partijbureau van de MR bevestigde vanmorgen nog het vertrouwen in de minister. Dat is de partijpolitieke logica, en die zal het uiteindelijk wel halen.

Voor de samenleving is er echter een zware prijs: Galant heeft een aantal zware en maatschappelijk belangrijke bevoegdheden, zoals mobiliteit en de NMBS. Het klinkt op het eerste gezicht sympathiek dat minister Galant de publieke opinie vraagt om ideeën aan te leveren voor een verbetering van de verkeersveiligheid. In de praktijk wil dat echter opnieuw zeggen dat ze voorbij de expertise gaat die reeds aanwezig is binnen haar eigen administratie.

De absolute kortsluiting tussen kabinet en administratie gaat dus onverminderd voort. De Belgische burgers hebben dus al één zekerheid: de volgende drie jaar zal er niet veel ernstig beleidswerk gebeuren inzake mobiliteit, openbaar vervoer en de hinder rond de luchthaven van Zaventem. De partijpolitieke eer zal wel gered worden – maar de samenleving betaalt de prijs daarvoor.
 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.