Zal Parijs het klimaat redden? - Stijn Vercruysse

De wereld maakt zich klaar voor de langverwachte klimaatconferentie in Parijs begin volgende maand. Hoe ver staan we en wat mogen we verwachten?
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Stijn Vercruysse is buitlandverslaggever bij VRT Nieuws en volgt de klimaatconferentie.

Op maandag 30 november zullen onderhandelaars uit 195 landen beginnen aan de belangrijkste 2 weken in hun bestaan. Ze moeten een akkoord bereiken dat de mensheid moet redden van de ondergang en dat de opwarming van de aarde stopt. Ze moeten de planeet voorbereiden op een historische omslag: van een wereldeconomie die draait op fossiele brandstoffen naar een duurzame manier van produceren. De uitstoot van broeikasgassen moet stoppen.

Wat gaat er gebeuren in Parijs?

Op zondag 29 november zullen honderdduizenden burgers van over de hele wereld naar de Franse hoofdstad afreizen om die boodschap kracht bij te zetten. Activisten verwachten dat het de grootste klimaatbetoging ooit wordt.

Een dag later zullen dan dan 117 staatshoofden en regeringsleiders naar Parijs vliegen voor een ‘touch and go-bezoek’. Wereldleiders als Obama, Poetin en Merkel zullen elk 3 minuten krijgen om de plenaire vergadering toe te spreken en de prijs van een mislukking op te voeren. Daarna vliegen ze terug naar hun kanselarijen en Witte Huizen en zullen ze beschikbaar blijven aan de telefoon.

Op dinsdag gaan de dossiervreters aan de slag. Zij frequenteren al jarenlang de klimaatconferenties en zullen zich gezamenlijk buigen over een onderhandelingstekst van 54 bladzijden, met als ronkende titel “Draft agreement and draft decision on workstreams 1 and 2 of the Ad Hoc Working Group of the Durban Platform for Enhanced Action”.

Vierkante haakjes en accolades

Het is de kladversie van het akkoord dat het klimaat moet beletten op hol te slaan. Die tekst staat vol vierkante haakjes en accolades. Alles wat tussen haakjes staat moet nog worden uitgeklaard. En dat is zo ongeveer alles. Zij hebben 1 week de tijd om de tekst terug te brengen tot een hapklare brok van veel minder bladzijden, en nog enkele haakjes.

In de tweede week van de conferentie worden de milieuministers ingevlogen. Zij zullen proberen om die laatste haakjes weg te werken. Tijdens de laatste drie dagen van de top zullen ze dag en nacht beginnen vergaderen en voortdurend bellen met de staatshoofden en regeringsleiders in hun hoofdsteden. En op de allerlaatste plenaire vergadering zal het drama losbarsten, want dan mag ieder land zijn veto stellen. Zo werkt dat proces nu eenmaal, al 23 jaar lang. Er moet unanimiteit zijn.

Er zal worden geschreeuwd en gehuild, zo gaat het altijd. En op het eind, na een marathonvergadering die wellicht een hele dag en nacht zal duren, zal de voorzitter zeggen “it is so decided”. En er zal gejuich weerklinken, onderhandelaars zullen mekaar oververmoeid in de armen vallen. Tenminste, dat hopen de Fransen. Zij zijn de gastheer en willen koste wat het kost een akkoord bereiken.

Wat zal er in dat akkoord staan?

Op de dramatische klimaatconferentie van Kopenhagen zijn de wereldleiders overeengekomen dat de aarde met niet meer dan 2°C mag opwarmen. Er zijn landen die vrezen voor hun voortbestaan als we naar een opwarming van 2°C gaan en zij willen liever 1,5°C zien staan in de eindtekst. Dat wordt al een harde noot om te kraken.

Anders dan het Kyoto Protocol zal er geen streefcijfer in staan over uitstootreductie. Het Kyoto Protocol verplichtte de geïndustrialiseerde landen die meededen om met z’n allen 5,2 procent minder broeikassen uit te stoten tegen 2012. Die landen hebben dat doel bereikt, maar wereldwijd heeft dat niet veel uitgemaakt, want de VS, het grootste uitstootland toen, deed niet mee. Wereldwijd is de uitstoot alleen maar gestegen.

De “Paris Agreement” - of hoe het akkoord ook zal heten – zal verwijzen naar een lijst van nationale klimaatplannen. Op vorige klimaatconferenties is namelijk afgesproken dat elk land een plan indient waarin het uiteenzet welke inspanningen het zal leveren. Ze mogen dus zelf kiezen. Diplomaten hopen zo àlle landen over de streep te trekken, ook China en de VS, waar Kyoto een scheldwoord is en waar ze huiveren van verplichtingen.

Ambitieus genoeg?

Het klimaatsecretariaat is al die ‘beloftes’ netjes aan het oplijsten. En het Milieuagentschap van de Verenigde Naties heeft al berekend wat dat zou betekenen voor het klimaat. Met de klimaatplannen die nu zijn ingediend (de meeste landen deden dat al) zijn we op weg naar een opwarming van 2,7 à 3°C. De aarde zal dus niet gered zijn.

Niemand gelooft dat de vergadering in Parijs regeringen zal overtuigen om ambitieuzere plannen in te dienen. Maar de onderhandelaars hopen dat ook regionale besturen, steden en grote bedrijven gaan meedoen. En ze willen ook een mechanisme invoeren dat regeringen verplicht om hun klimaatplannen om de vijf jaar aan te passen. Ze hopen dat meer superstormen, grote droogtes, hongersnoden, een stijgende zeespiegel en mondiger burgers regeringen daartoe aanzetten om alsnog, op de valreep, de klimaatverandering te stoppen.

Arm versus rijk

Tijdens de conferentie zullen het vooral de vertegenwoordigers van de arme landen zijn - van wie het water al aan de lippen staat, letterlijk soms – die voor drama en suspense zullen zorgen. Zij zullen eisen dat er geld op tafel komt om zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering vóór ze een akkoord zullen ondertekenen.

Op vorige conferenties hebben de rijke landen beloofd dat ze vanaf 2020 jaarlijks 100 miljard dollar op tafel zullen leggen om onder die arme landen te verdelen. De arme landen zullen garanties eisen en de rijke landen zullen zeggen dat ze dat niet alleen willen betalen. Dat de bedrijven moeten meedoen. En die bedrijven en lobbyisten van vervuilende industrieën zullen al hun overtuigingskracht gebruiken om dat niet te moeten doen.

Het compromis dat hierover in de “Paris Agreement” zal staan, zal de doorgewinterde onderhandelaars ongetwijfeld veel koppijn bezorgen. Maar ze zullen al die ongemakken snel vergeten als ze op zaterdag 12 december “it is so decided” door de luidsprekers zullen horen weerklinken.